Samenvatting Jeugdbescherming en bijzondere jeugdbijstand

Jeugdbescherming en
bijzondere jeugdbijstand
0. Inleiding
0.1 Waarover gaat deze cursus?
- Maatschappelijke kijk op
o Jeugd
o Opvoeding v kinderen en jongeren
 Burgerlijk gezinsmodel als ideaal naar voor schuiven om eco
te doen draaien
 schoolstrijd drukt fundamentele verandering uit:
 Andere kijk op de jeugd
 Andere kijk op opvoeding: opvoeding vroeger enkel en
alleen voor de vader -> komt onder gezag te staan vd
staat
3 wetten kinderbescherming, leerplicht &
arbeidsverbod
o Jeugddelinquentie
 Gelijke feiten = gelijke straffen  maatsch probl: bv: klein
kind die diefstal pleegt & volw die diefstal pleegt ->
verhouding tss rechtstoepassing & rechtvaardighgevoel
 Straf die rekening houdt met de handelingsbekwaamheid
 Zorgt voor een radicalisering: kinderstrafrecht w* anders dan
volw strafrecht -> België hft geen jeugdstrafrecht! (wel
gekaderd id jeugdbescherming)
o Maatsch kijk evolueert doorheen de tijd:
o Eerste wetten kinderbescherming rond 1900

- Maatschappelijke kijk = benadering zoals
o Vastgelegd in wetgeving (sociaal politiek kader)
 Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989)
 3 P’s:
o Protection: beschermd tegen machtsmisbruik,
o Provision: recht op maatsch diensten, …
o Participation: recht op inspraak, vorm geven, …
 Plichten v volw tov kinderen
 België: 1991 ondertekend + in 1992 geratificeerd
 Verschillende lezingen hiervan!
 Federale en gemeenschapsregelgeving inzake
jeugdbescherming en bijzondere jeugdbijstand
 Regelgeving k sterk verschillen tss Wallonië, Vl & Dts
 Jeugdbescherming: tav ouders
 Jeugdbijstand: tav gemeenschzin
o Zoals vorm gegeven in uitvoeringspraktijk (sociaal beleid)
 Bijzondere jeugdzorg = HV aan minderjarige
 Ambulante HV: kinderen overdag thuis, maar hulp

1

,  Residentiële HV: plaatsing
 Merendeel zijn particuliere organisaties (vzw’s):
o Overh organiseert het nt, subsidieert enkel
o In praktijk veel verschillen dus

- Jeugd
o Maatschappelijke positie kinderen en jongeren: concept
minderjarigheid
o EXAMENVRAAG: wat is MJ & wat is ouderlijk gezag?
- Opvoeding van kinderen en jongeren
o Concept ouderlijk gezag
o Kindbeeld: private kind, publieke kind, culturele kind -> spanningen
hiertss
 Rol van deskundigen in vormgeving
 Kindbeeld
 Relatie ouders en kinderen
- Jeugddelinquentie
o Verbinding concept minderjarigheid en discussie over
handelingsbekwaamheid/schuldbekwaamheid
 Delinquentie v MJ andere benadering dan voor V -> essentieel
begrip: handelingsbekwaamheid!
o Verbinding zorg, opvoeding & criminalisering
 Ouders moeten er eigenlijk voor zorgen dat hun kinderen nt
het verkeerde pad op gaan
o Verbinding zorg, opvoeding en preventie van sociale problemen
 Opv moet ervoor zorgen dat mensen nt arm zijn bv: als je
goed opgeleid bent, zul je werk vinden
 Bv GAS boetes
Daarom handelingsbekwaamheid belangrijk: deze verbindingen
w*daarbinnen gelegd
o Discussie verhouding: Wat is het belangrijkste?
 Bescherming
 Provisie
 Participatie
->Verhouding wijzigt doorheen de tijd + heel wat ≠ opvattingen!
Heel weinig gediscussieerd over provisie

0.2 Wat is de centrale vraagstelling?
- Vanuit welke maatsch logica w, historisch & actueel, ingegrepen op de
situatie v ouders & kinderen, + wat betekent dit voor ouders & kinderen?
o ‘de bijzondere jeugdzorg als opvoeder’ (Roose, 2006)
o Het pedagogisch concept vd jeugdzorg (De Vos, 2012)
 ‘vanzelfsprekendheid’ opv als oorzaak EN middel tot oplossing
soc probl vs opv als wederzijds leerproces & tegensprekelijke
activiteit
o Wat is de logica + wat betekent het voor ouders & kinderen?
 Bv: onderz naar armoede: éénoudergezin met vrouw ah hoofd
betekent nt dat er meer kans is op interventie? – vader ah
hoofd: kans stijgt exponentieel
 Gaan nt uit v feiten maar v onze maatsch kijk




2

, 1. Concepten jeugdbescherming en bijzondere
jeugdbijstand
- Termen verwijzen naar in België vigerende wetgeving mbt
o Jeugddelinquentie: delicten gepleegd door MJ
o Rechtsbescherming minderjarigen: op welke manier vinden we de
rechten v kinderen terug in onze wetgeving
- Internationaal Vedrag inzake Rechten vh Kind (I.V.R.K.) (1989)
o Omstreekst vermaatsch vd opvoeding: ontstaan ‘publieke kind’
o Opv nt langer als private aangelegenheid gezien maar ifv maatsch
doelstellingen,
o Proces krijgt vorm in kinderwetgeving
 Arbeidsverbod voor kinderen (België: 1988)
 Algemene leerplicht (België: 1914)
 Kinderbescherming (België: 1912)
Ontstaat hist NIET voor het welzijn v kinderen; WEL soc-pol
beslissing

1.1 Kinderbeschermingwet 1912
- Legt fundamenten juridische bescherming minderjarigen
- Burgerrechtelijke dimensie
o Verwijst nr: ouderlijke opvoeding w onder voogdij geplaatst
 Overh controleert
 = de vermaatsch vh recht
o Ouderlijke opv (‘Private kind’) ifv de realisatie v maatsch
opvoedingsnormen (‘publieke kind’)
 Ouderl gezag w* gecontroleerd in burg wetboek
- Strafrechtelijke dimensie
o Verwijst nr: onderscheiden benadering vd jeugddelinquentie
o Via specifieke regelgeving & specifiek institutioneel kader
- Procedurele dimensie
o Kinderbeschermingswet gezien als wetgeving ‘sui
generis’:publiek recht, verweven met burgerrechtelijk,
strafrechtelijk, soc rechtelijk & procedurerecht.
 Publiek recht
 Dwingend recht: er k niet v afgeweken w door
overeenkomsten tss partijen
 Publiekrechtelijk karakter verwijst nr ondergeschikthe
vd rechten v burgers ah ‘algemeen belang’ vd staat
 Burgerrechtelijke dimensie
 Mogelijkheden tot interventie in statuut MJ & id opv vd
ouders
 Strafrechtelijke dimensie
 Mogelijkheden tot optreden tav jeugddelinquentie
 Sociaal rechtelijke dimensie
 Bieden v HV aan MJ
 Procedurele dimensie
 Bescherming MJ prioritair tov bescherming v burgers
tegen overheidsinterventionisme



3