Samenvatting Bestuursrecht | KU Leuven | 2026/2027

lOMoARcPSD|25305758




Bestuursrecht samenvatting


Bestuursrecht (Katholieke Universiteit Leuven)




Scannen om te openen op Studocu




Studocu wordt niet gesponsord of ondersteund door een hogeschool of universiteit
Gedownload door Marie - Aline ()

, lOMoARcPSD|25305758




BESTUURSRECHT
DEEL I. PUBLIEKRECHT IN PERSPECTIEF
HOOFDSTUK I. BASISBEGRIPPEN EN CENTRALE THEMA’S
VAN HET PUBLIEKRECHT
Wat is bestuursrecht?
Het recht als middel om de samenleving te ordenen en normeren en verbintenissen juridisch afdwingbaar te maken
Bestuursrecht : recht tussen burgers en OH
 Organisatie en werking van bestuursorganen
 Beslechting van administratieve geschillen

PUBLIEKRECHT PRIVAATRECHT
organisatie en optreden v/d OH organisatie v relaties tussen leden v samenleving
verhouding burgers – OH onderlinge verhoudingen tussen personen
grondwettelijk recht, bestuursrecht, fiscaal recht, contractenrecht, aansprakelijkheidsrecht,
strafrecht, gerechtelijk recht goederenrecht



1. Het bestuur : begrip en evolutie
Bestuur = organen en instellingen van UM (vooral een taak van tenuitvoerlegging)

Impact horizontale machtenscheiding OVERHEID
GEEN absolute scheiding der machten
 Materiële wetgeving bv. Gemeentereglement Wetgevende Rechterlijke Uitvoerende
 Bestuurlijke rechtscolleges bv. RvS macht macht macht
 Ook WM en RM nemen bestuurlijke beslissingen (bv. gunning
OHsopdracht, aanwerving personeel)

Impact verticale machtenscheiding
Besturen in een gelaagde rechtsorde = burger maakt deel uit v verschillende OHsverbanden, v lokale tot
internationale niveau
 Federalisme : spreiding v bevoegdheden tussen versch. autonome rechtsordes
o Burger maakt deel uit v verschillende OHsniveaus
o Verhoudingen tss versch. bestuursniveaus met eigen bevoegdheden en administratie
 Decentralisatie : centrale OH kent bep. bevoegdheden toe aan (ondergeschikte) lokale besturen
o Territoriale decentralisatie (bv. gemeenten en provincies)
o Administratief of bestuurlijk toezicht
 Vs. deconcentratie : delegatie van functies, maar soevereiniteit blijft onverdeeld bij centrale OH
o Geen aparte rechtspersoonlijkheid, onderdeel v centraal bestuur
o Hiërarchisch toezicht




1

Gedownload door Marie - Aline ()

, lOMoARcPSD|25305758




2. Opdracht v/h bestuur
A. Taak van tenuitvoerlegging
Vele rechtsdomeinen (onderwijs, sociale zekerheid, milieu, ruimtelijke ordening…) leiden tot vele organisaties :
 functionele decentralisatie
 Bv. publieke radio en omroep, NMBS, gemeenschapsonderwijs
 Specifieke opdrachten

Hoe organiseren we dit?
 Modernisering naar het beeld v private ondernemerschap (rationele besteding van middelen /
resultaatgerichte en klantvriendelijke aanpak)
 Verzelfstandiging : uitoefening v/d taken v/d OH worden overgedragen naar gespecialiseerde diensten met
publiekrechtelijke, soms privaatrechtelijke vorm die zekere autonomie hebben t.o.v. centrale gezag
(= decentralisatie / deconcentratie)
o Bv. private gevangenissen, asiel in handen van private onderneming (Griekenland)

B. Taak van algemeen belang
Bestuur behartigt algemeen belang en oefent gezag uit
 Discretionaire bevoegdheid : beleidsruimte

 Gebonden bevoegdheid : resultaat v/h OHshandelen afh. v/d loutere toepassing v/d wettelijke voorwaarden
en procedures

Bijzondere prerogatieven en een bevoorrechte positie v/h bestuur
 Bijzonder statuut v OHsgoederen : niet alle goederen v/d OH kunnen zomaar voorwerp uitmaken v/e beslag
of andere maatregelen v gedwongen uitvoering  immuniteit van uitvoering
 Eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling ( louter feitelijke handelingen)
o Verbindende kracht
 Kan rechten en verplichtingen opleggen zonder dat instemming v/d bestuurde vereist is
o Dwingende kracht
 Rechtshandelingen moeten worden gerespecteerd of nageleefd zonder dat de wettigheid
vooraf door een rechter moet worden vastgesteld
 Vermoeden v overeenstemming met het recht
 Eerst gehoorzamen alvorens te protesteren (art. 105 en 108 Gw.)
o Uitvoerbare kracht
 Rechtshandeling op zichzelf uitvoerbaar zonder voorafgaande tussenkomst v/d rechter
 GEEN gedwongen uitvoering
 Verregaande inmenging in de private of ondernemingssfeer

Bijzondere verplichtingen v/h bestuur
 Bestuur moet tal van procedures, vormvoorschriften, regels en beginselen in acht nemen opdat zij
rechtsgeldig een beslissing kan nemen
o Beginselen van behoorlijk bestuur
o Wetten op de openbare dienst (bv. continuïteitsbeginsel)
o Formele en materiële motiveringsplicht bij individuele besluiten : motieven die ten grondslag liggen
v/e beslissing moeten uitdrukkelijk vermeld worden
o Openbaarheid van bestuur
o bestuur niet vrij om contractspartij te kiezen  om ongelijkheid en subjectieve behandeling tegen te
gaan moeten er duidelijke en vooraf vastgelegde selectie- en gunningcriteria vastgelegd worden
 Onderworpen aan hiërarchisch of bestuurlijk toezicht

2

Gedownload door Marie - Aline ()

, lOMoARcPSD|25305758




3. Verhouding tussen OH en burger
Voorrang : algemeen belang > privaat belang
 Fundamentele ongelijkheid tussen burger en OH

Bestuur onderworpen aan regels die afwijkingen van gemeen recht
 OHsopdrachten i.p.v. gemeen contractenrecht
 domeingoederen i.p.v. goederenrecht
 statuut OHspersoneel i.p.v. arbeidsrecht
 administratieve rechtscolleges i.p.v. burgerlijke rechtbanken
 …

Evolutie naar horizontalere verhouding tussen bestuur en burger: inspraak en
participatie
Nadeel representatief stelsel : beperkte betrokkenheid v/d burger bij politieke besluitvorming
Participatie op alle bestuursniveaus:
 Verhoogt de legitimiteit, transparantie en de efficiëntie v wetgeving en beleid
⭢ Voorwaarden :
o burgers tijdig en doeltreffend bij beleid betrokken
o burgers w op voldoende en transparante wijze geïnformeerd
o OH betrekt het resultaat v/d participatie in besluitvorming

MAAR hoe kunnen alle lagen v/d bevolking worden betrokken bij de besluitvorming met het oog op rechtmatige
behartiging van hun belangen?

 Recht van iedere burger op inspraak inzake milieubeslissingen (verdrag van Aarhus)
 Openbaar onderzoek voor opmaak RUP

Gevolg : beginselen behoor bestuur en behoorlijk burgerschap

4. Verhouding tussen regering en administratie
A. Voorrang v/d politiek
In meeste landen bestaat centrale administratie uit variërend aantal OHsdiensten (bv. financiën, buitenlandse zaken,
defensie, leefmilieu…)
 Administratie :
o bestaat uit amalgaan van diensten met gespecialiseerd personeel
o instrument in handen v/d regering
 OHsdiensten : hiërarchisch gestructureerd met aan hoofd topambtenaar die zelf onder gezag staat v/d
minister
Taakverdeling regering : versch. ministers krijgen bevoegdheden die aansluiten bij één of meer v deze OHsdiensten
en met die toegewezen bevoegdheden moet hij zijn beleid uitvoeren
Onderlinge verhouding tussen politieke gezagsdragers en administratie = (politiek) spanningsveld:
 politisering v/d ambtenarij: grote gespecialiseerde equipes drukken stempel op het beleid
(i.p.v. instrument regering)
⭢ minister afhankelijk v/d info die zij via hun administratie verwerven
 politieke verantwoordelijkheid berust bij minister/ regering
⭢ minister verantwoordelijk voor handelingen v/d administratie
⭢ vb. motie van wantrouwen / ontslag van minister
 Omdat succes v/h beleid in grote mate afh. is v/d administratie, streeft de regering ernaar controle op
administratie te behouden
3

Gedownload door Marie - Aline ()