INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
LES 1: Inleidingsles
INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE : WAT?
• Sensulato:
= sociale vangnet uitgebouwd omdat we willen dat mensen in die vangnetten vallen
voor dat ze in die ultieme vangnet belanden
• In deze ding sensu stricto
= wetgeving: welke def van cr -> enge def
Ende def van cr= elke handeling of niet-handeling (zoals verzuim) dat wettelijk
strafbaar is gesteld
‘Strafrecht is niet neutraal’
• Eerste plaats:
Strafrecht een normerende functie heeft doordat het de grenzen van het
maatschappelijk toelaatbare bepaalt
• Tweede plaats:
Strafrecht heeft ook een conserverende functie doordat het bijdraagt tot de
handhaving van gestelde normen
De strafrechtsbedeling is het formeel systeem van de handhaving van de
strafrechtelijke normen
Het strafrecht en de handhaving ervan zijn afgeleide van het heersende politieke en
sociaaleconomische beleid
1
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
CRIMINOLOGIE VAN DE STRAFRECHTSBEDELING : WAT?
Inzicht in de keten van de strafrechtsbedeling
Vanaf vervolging komen we hier (zie boven)
• Opsporing: zie “Inleiding tot de politionele actoren”
• Vervolging -> strafuitvoering
• Inzicht in de verschillende echelons, actoren en functies
• Instroom, doorstroom en uitstroom
WAT VERWACHTEN WE VAN JULLIE
1. Invulling van de strafrechtsbedeling
2. Rol en functies van de actoren op de diverse echelons
3. Mechanismen van instroom, doorstroom en uitstroom
• Inzicht in de keten en de onderlinge relaties, wat er bij de ene echelons gebeurt,
gebeurt ook bij het andere
• Inzicht in de actoren, hun rol en onderlinge relaties
• Kritisch reflecteren & verbanden kunnen leggen
• Zelfstandig verbanden leggen en linken met de cursus
2
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
STRAFRECHT EN HANDHAVING IN DE 14DE – 17E
• In een (pre-)kapitalistische samenleving: arbeid en bijdrage tot productie een
belangrijk element
• OH die meer en meer gebaat was bij productie zal reageren op personen die niet
wilden of konden betrokken worden bij dat productieproces
• Ontstaan van steeds gorter wordende groepen als bijzonder hinderlijk ervaren
• Bracht OHe tot een of andere vorm van interventie
Strafbaarstelling van bedelarij en landloperij in 1349 in Engeland
Hardhandige optreden tegen rondzwervende huurlingen en thuislozen in FR
In rest van EU deze groep als zwaar aangepakt → werden als potentieel cr en
asociaal beschouwd
• In eerste instantie gericht op toebrengen van fysiek leed
• Wie niet deelnaam aan het arbeidsproces riskeerde bijzondere wrede
behandelingen
Bv mutatie, brandmerken, foltering,
• Periode 1522 – 1545
• In West EU: aantal ordonnanties uitgevaardigd
• Onderscheid tss ‘valide’ armen’ : fysiek in staat waren arbeid te verrichten
& ‘echte behoeftige’: niet meer in staat geacht werden om arbeid te verrichten →
werd toevertrouwd aan de gecentraliseerde armenzorg
→Deze armenzorg werd uitgebouwd tot een instrument van sociale politiek
waarbij eco motieven een doorslaggevende rol speelden
• Einde 16de E, begin 17de E: gedisciplineerde maatschappij
• Resultaat van samenwerking tss OH en religieuze autoriteiten →eco elite
beschermd werd
• Kerk en staat beheersten de bevolking
→ Sterkere klassen de lonen onder controle konden houden
→Arbeidersvoorwaarden vrij konden bepalen
→Konden putten uit aangelegde reserve van arbeidskrachten
• Industrialisering van EU : doet de proletariaat groeien
• De politiek van strenge repressie en fysieke bestraffing bleek niet meer de gewenste
resultaten op te leveren
• Pas dan besloot men de asociale elementen uit de maatschappij weg te halen
via een opsluiting
3
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
• WAS NIET GEBOORTE VAN GEVANGENISSTRAF (pas in de 19 de E tijdens
verlichting)
• In Amsterdam in 1596: Rasphuis in gebruik genomen
• In theorie rasphuis: voorbestemd voor bedelaars en jonge veroordeelden
• Functioneerde volgens drie grondprincipes
• De duur van de straf kon obv het gedrag van de gevangene aangepast
worden door het bestuur
• Arbeid was verplicht en werd gemeenschappelijk verricht & gevangene
kregen loon voor hun werk
• De gedetineerden dienden te leven volgens bijzonder strikte dagroosters van
plichten, verboden, permanent toezicht vermanging, strikte lezingen…
→zodat zij naar het goede worden geleid en van het kwade afgehouden
worden
• In Engeland sinds 1575: per graafschap een House of the Correction
• Ter bestraffing van de zwervers en ‘ter verlichting van de armen
• Had een zekere eco functie
• Het proletariaat werd gedisciplineerd en geïntegreerd in het arbeidsproces
• Door de werkzaamheden die daar verricht werden, kon men de lonen van
arbeiders onder controle houden
• In Frankrijk: ‘grote opsluiting’
• Doel: de asociale individuen uit de maatschappij halen zodat de sociale
ordening gehandhaafd werd
• Minder sprake van eco motieven
• Hopital Générale van Parijs in 1656
• Doel: bedelarij, ledigheid en elke bron van wanorde te onderdrukken
• In Duitsland: Zuchthauser
• Werkte als gevangenis dan als arbeidscentrum
• In meeste EU landen: functie om de bestaande ordening te handhaven door het
onderdrukken van oproer en het verminderen van het aantal rondzwervende
paupers
• Deze tuchthuizen die niet primair en noodzakelijk op straf gericht waren, waren
hybride instellingen die ook strafaspecten incorporeerden
4
LES 1: Inleidingsles
INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE : WAT?
• Sensulato:
= sociale vangnet uitgebouwd omdat we willen dat mensen in die vangnetten vallen
voor dat ze in die ultieme vangnet belanden
• In deze ding sensu stricto
= wetgeving: welke def van cr -> enge def
Ende def van cr= elke handeling of niet-handeling (zoals verzuim) dat wettelijk
strafbaar is gesteld
‘Strafrecht is niet neutraal’
• Eerste plaats:
Strafrecht een normerende functie heeft doordat het de grenzen van het
maatschappelijk toelaatbare bepaalt
• Tweede plaats:
Strafrecht heeft ook een conserverende functie doordat het bijdraagt tot de
handhaving van gestelde normen
De strafrechtsbedeling is het formeel systeem van de handhaving van de
strafrechtelijke normen
Het strafrecht en de handhaving ervan zijn afgeleide van het heersende politieke en
sociaaleconomische beleid
1
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
CRIMINOLOGIE VAN DE STRAFRECHTSBEDELING : WAT?
Inzicht in de keten van de strafrechtsbedeling
Vanaf vervolging komen we hier (zie boven)
• Opsporing: zie “Inleiding tot de politionele actoren”
• Vervolging -> strafuitvoering
• Inzicht in de verschillende echelons, actoren en functies
• Instroom, doorstroom en uitstroom
WAT VERWACHTEN WE VAN JULLIE
1. Invulling van de strafrechtsbedeling
2. Rol en functies van de actoren op de diverse echelons
3. Mechanismen van instroom, doorstroom en uitstroom
• Inzicht in de keten en de onderlinge relaties, wat er bij de ene echelons gebeurt,
gebeurt ook bij het andere
• Inzicht in de actoren, hun rol en onderlinge relaties
• Kritisch reflecteren & verbanden kunnen leggen
• Zelfstandig verbanden leggen en linken met de cursus
2
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
STRAFRECHT EN HANDHAVING IN DE 14DE – 17E
• In een (pre-)kapitalistische samenleving: arbeid en bijdrage tot productie een
belangrijk element
• OH die meer en meer gebaat was bij productie zal reageren op personen die niet
wilden of konden betrokken worden bij dat productieproces
• Ontstaan van steeds gorter wordende groepen als bijzonder hinderlijk ervaren
• Bracht OHe tot een of andere vorm van interventie
Strafbaarstelling van bedelarij en landloperij in 1349 in Engeland
Hardhandige optreden tegen rondzwervende huurlingen en thuislozen in FR
In rest van EU deze groep als zwaar aangepakt → werden als potentieel cr en
asociaal beschouwd
• In eerste instantie gericht op toebrengen van fysiek leed
• Wie niet deelnaam aan het arbeidsproces riskeerde bijzondere wrede
behandelingen
Bv mutatie, brandmerken, foltering,
• Periode 1522 – 1545
• In West EU: aantal ordonnanties uitgevaardigd
• Onderscheid tss ‘valide’ armen’ : fysiek in staat waren arbeid te verrichten
& ‘echte behoeftige’: niet meer in staat geacht werden om arbeid te verrichten →
werd toevertrouwd aan de gecentraliseerde armenzorg
→Deze armenzorg werd uitgebouwd tot een instrument van sociale politiek
waarbij eco motieven een doorslaggevende rol speelden
• Einde 16de E, begin 17de E: gedisciplineerde maatschappij
• Resultaat van samenwerking tss OH en religieuze autoriteiten →eco elite
beschermd werd
• Kerk en staat beheersten de bevolking
→ Sterkere klassen de lonen onder controle konden houden
→Arbeidersvoorwaarden vrij konden bepalen
→Konden putten uit aangelegde reserve van arbeidskrachten
• Industrialisering van EU : doet de proletariaat groeien
• De politiek van strenge repressie en fysieke bestraffing bleek niet meer de gewenste
resultaten op te leveren
• Pas dan besloot men de asociale elementen uit de maatschappij weg te halen
via een opsluiting
3
, INLEIDING TOT DE JUSTITIËLE ORGANISATIE
• WAS NIET GEBOORTE VAN GEVANGENISSTRAF (pas in de 19 de E tijdens
verlichting)
• In Amsterdam in 1596: Rasphuis in gebruik genomen
• In theorie rasphuis: voorbestemd voor bedelaars en jonge veroordeelden
• Functioneerde volgens drie grondprincipes
• De duur van de straf kon obv het gedrag van de gevangene aangepast
worden door het bestuur
• Arbeid was verplicht en werd gemeenschappelijk verricht & gevangene
kregen loon voor hun werk
• De gedetineerden dienden te leven volgens bijzonder strikte dagroosters van
plichten, verboden, permanent toezicht vermanging, strikte lezingen…
→zodat zij naar het goede worden geleid en van het kwade afgehouden
worden
• In Engeland sinds 1575: per graafschap een House of the Correction
• Ter bestraffing van de zwervers en ‘ter verlichting van de armen
• Had een zekere eco functie
• Het proletariaat werd gedisciplineerd en geïntegreerd in het arbeidsproces
• Door de werkzaamheden die daar verricht werden, kon men de lonen van
arbeiders onder controle houden
• In Frankrijk: ‘grote opsluiting’
• Doel: de asociale individuen uit de maatschappij halen zodat de sociale
ordening gehandhaafd werd
• Minder sprake van eco motieven
• Hopital Générale van Parijs in 1656
• Doel: bedelarij, ledigheid en elke bron van wanorde te onderdrukken
• In Duitsland: Zuchthauser
• Werkte als gevangenis dan als arbeidscentrum
• In meeste EU landen: functie om de bestaande ordening te handhaven door het
onderdrukken van oproer en het verminderen van het aantal rondzwervende
paupers
• Deze tuchthuizen die niet primair en noodzakelijk op straf gericht waren, waren
hybride instellingen die ook strafaspecten incorporeerden
4
