Verpleegkundige zorg en communicatie Els
Verstraete
Hoofdstuk 6: Compressietherapie
6.1 Inleiding
Omdat mensen rechtop lopen veneuze pathologie want veneuze druk in enkel
+/- = als druk in rechter gedeelte v/d hart.
Als persoon v/liggen zitten/staan = > intraveneuze druk
Druk = bepaald door het verticale hoogte versch tot het hart
6.2 Wat is compressietherapie?
= drukbehandeling + heeft invloed op lymfatische, veneuze + arteriële deel v/d
circulatie + verbetert de veneuze afvoer + arteriële toevoer v/bloed
Belangrijkste behandeling:
o Patiënten met een oedeem
o Ulcus cruris venosum
o Lymfoedeem in initiële behandelfase + onderhoudsfase
o < kans op posstrombotisch syndroom na een diepe veneuze
trombose
o Zorgt voor betere lymfe-afvoer
o Ondersteunt de kuitspierpomp
o Vermindert filtratie v/vocht uit bloedbaan
= 2 belangrijke wetten uit de fysica om de werking v/compressietherapie te
verklaren:
1) Wet van Laplace:
S
o D=
R
- D = de druk door het compressiemiddel uitgeoefend op het
been.
- S = de spanning van het compressiemiddel. Deze spanning
wordt bepaald door de mate waarin aan de zwachtel of ACD
wordt getrokken.
- R = de straal van het been (bij de enkel kleiner dan onder de
knie).
o Wnr men onder gelijkblijvende spanning (S) compressie geeft,
de druk (D) die door het compressiemiddel uitgeoefend wordt op
het been, groter is daar waar de straal (R) van het been kleiner
is. De druk (D) is kleiner daar waar de straal van het been
groter is.
2) Wet van Pascal:
o Druk uitgeoefend op een vloeistof in een gevuld en gesloten vat,
plant zich onverminderd voort in alle richtingen.
, o Weke delen gedragen zich als een vloeistof, de wet van Pascal is
toepasbaar.
o De druk die door zwachtels wordt uitgeoefend is afhankelijk van
het soort zwachtel (mate van elasticiteit en de samenstelling), het
aantal lagen om het been en de mate van overlap, en de vorm
van het been
PLACE (P = Pressure, LA = LAyers, C = Components, E =
Elastic property)
Hoe meer lagen, hoe hoger de druk druk mag enkel bij de
enkel hoogst zijn dus bovenaan = laagst (dus geen
slagen boven elkaar leggen bovenaan het been)
6.3 Diagnostiek
Onderzoeken naar oorzaak oedeem
Enkel/arm-index (EAI) bepalen voor compressietherapie
o Om zicht te krijgen op arteriële doorbloeding
systolische bloeddruk aan de enkel
o
systolische bloeddruk aan de arm
Normaalwaarde = ongeveer 1
< 0,7 = verminderde arteriële doorbloeding, geen rek
therapie gebruikt
< 0,52 = geen enkele vorm v/compressietherapie
6.4 Indicaties
Zie opsomming p18-19, slide 11-24
6.5 Contra indicaties
Arteriële insufficiëntie (AI) (diastolische druk <60mmHg)
EAI <0,52
Totale occlusie van diepe veneuze systeem
Ernstige huidafwijkingen
Allergie
6.6 Soorten compressietherapie
Niet elastische zwachtels
o Gipsverbanden
o Zinklijmverbanden
o Tape
o Weinig gebruikt als compressietherapie in België, wel wereldwijd
Korte rekzwachtels
o Bv Rosidal®, Comprilan®, Compridur®
o = lage rustdruk + hoge arbeidsdruk: druk als de patiënt
beweegt met de voeten en benen, veel minder in rust
Patiënt moet nog wat mobiel zijn (voeten bewegen en
minstens een half uur per dag stappen)
Mogen aanblijven ‘s nachts omwille lage rustdruk
Lange rekzwachtels
o Bv Dauerbinde®, Klinidur® standaard, Elodur® forte, e.a.
Verstraete
Hoofdstuk 6: Compressietherapie
6.1 Inleiding
Omdat mensen rechtop lopen veneuze pathologie want veneuze druk in enkel
+/- = als druk in rechter gedeelte v/d hart.
Als persoon v/liggen zitten/staan = > intraveneuze druk
Druk = bepaald door het verticale hoogte versch tot het hart
6.2 Wat is compressietherapie?
= drukbehandeling + heeft invloed op lymfatische, veneuze + arteriële deel v/d
circulatie + verbetert de veneuze afvoer + arteriële toevoer v/bloed
Belangrijkste behandeling:
o Patiënten met een oedeem
o Ulcus cruris venosum
o Lymfoedeem in initiële behandelfase + onderhoudsfase
o < kans op posstrombotisch syndroom na een diepe veneuze
trombose
o Zorgt voor betere lymfe-afvoer
o Ondersteunt de kuitspierpomp
o Vermindert filtratie v/vocht uit bloedbaan
= 2 belangrijke wetten uit de fysica om de werking v/compressietherapie te
verklaren:
1) Wet van Laplace:
S
o D=
R
- D = de druk door het compressiemiddel uitgeoefend op het
been.
- S = de spanning van het compressiemiddel. Deze spanning
wordt bepaald door de mate waarin aan de zwachtel of ACD
wordt getrokken.
- R = de straal van het been (bij de enkel kleiner dan onder de
knie).
o Wnr men onder gelijkblijvende spanning (S) compressie geeft,
de druk (D) die door het compressiemiddel uitgeoefend wordt op
het been, groter is daar waar de straal (R) van het been kleiner
is. De druk (D) is kleiner daar waar de straal van het been
groter is.
2) Wet van Pascal:
o Druk uitgeoefend op een vloeistof in een gevuld en gesloten vat,
plant zich onverminderd voort in alle richtingen.
, o Weke delen gedragen zich als een vloeistof, de wet van Pascal is
toepasbaar.
o De druk die door zwachtels wordt uitgeoefend is afhankelijk van
het soort zwachtel (mate van elasticiteit en de samenstelling), het
aantal lagen om het been en de mate van overlap, en de vorm
van het been
PLACE (P = Pressure, LA = LAyers, C = Components, E =
Elastic property)
Hoe meer lagen, hoe hoger de druk druk mag enkel bij de
enkel hoogst zijn dus bovenaan = laagst (dus geen
slagen boven elkaar leggen bovenaan het been)
6.3 Diagnostiek
Onderzoeken naar oorzaak oedeem
Enkel/arm-index (EAI) bepalen voor compressietherapie
o Om zicht te krijgen op arteriële doorbloeding
systolische bloeddruk aan de enkel
o
systolische bloeddruk aan de arm
Normaalwaarde = ongeveer 1
< 0,7 = verminderde arteriële doorbloeding, geen rek
therapie gebruikt
< 0,52 = geen enkele vorm v/compressietherapie
6.4 Indicaties
Zie opsomming p18-19, slide 11-24
6.5 Contra indicaties
Arteriële insufficiëntie (AI) (diastolische druk <60mmHg)
EAI <0,52
Totale occlusie van diepe veneuze systeem
Ernstige huidafwijkingen
Allergie
6.6 Soorten compressietherapie
Niet elastische zwachtels
o Gipsverbanden
o Zinklijmverbanden
o Tape
o Weinig gebruikt als compressietherapie in België, wel wereldwijd
Korte rekzwachtels
o Bv Rosidal®, Comprilan®, Compridur®
o = lage rustdruk + hoge arbeidsdruk: druk als de patiënt
beweegt met de voeten en benen, veel minder in rust
Patiënt moet nog wat mobiel zijn (voeten bewegen en
minstens een half uur per dag stappen)
Mogen aanblijven ‘s nachts omwille lage rustdruk
Lange rekzwachtels
o Bv Dauerbinde®, Klinidur® standaard, Elodur® forte, e.a.
