Verpleegkundige zorg en communicatie Anja
Huion
Hoofdstuk 5: Uitscheiding
5.1 Inleiding
De uitscheiding: is de lichaamsfunctie die ervoor zorgt dat we onze
afvalproducten kwijtraken + kent de volgende systemen:
Urine: nieren, urinewegen, blaas, urine- of plasbuis uitmondend in de
penis of vulva
Feces: dikke darm, endeldarm, anus
Koolzuurgas en warmte: longen
Huid via transpiratie: zouten, warmte, vocht
Een belemmering in de uitscheiding v/urine, ontlasting of transpiratie
overvulling, vergiftiging + verstopping veroorzaken
Als het lichaam geen afval kan lozen verstopt + vervuild.
De instandhouding v/d mens = gevaar
Uitscheiding = instandhoudingsbehoefte
De minder levensbedreigende stoornissen:
Urineverlies
Obstipatie
Diarree
Overmatige transpiratie
VPK:
Observeren v/d uitscheiding bij de ZV
Signaleren v/problemen
Rapporteren v/gegevens
5.2 Factoren van invloed op de uitscheiding
Voedingsgewoonten (zie uitleg p 46!!!)
o Voedings-, eet- en drinkgewoonten uitscheiding meebepalen
o Tijdstip van drinken
o De samenstelling v/d voeding
o Tijdstip v/h innemen v/voedsel
belang om in het anamnesegesprek de voedingsgewoonten en
reacties op bepaalde voedselproducten te vragen
Spiertonus
o Spieren v/d buik + bekkenholte = slap + ongeoefend
nauwelijks/niet bijdrage aan de buikpers die nodig is om de feces
te produceren of in te houden
o Hetzelfde voor de blaas maar te grote spierspanning urineren
tegenhouden
, Leeftijd
o Als kleine kindjes geen controle over de uitscheiding puur
reflexmatig
o Dan leert het kind de sluitspieren te controleren
o Maar die controle verliezen we weer bij het ouder worden door het
slapper worden van de kringspieren
Lichamelijke conditie
o Toilet bereiken, uitkleden, zich reinigen en defeceren/urineren afh
v/beweging + houding
o Bij vrouwen hormonale stuurmechanisme invloed op de
uitscheiding
Menstruatieperiode: houdt het lich extra veel vocht vast
Na de menstruatie: extra veel vocht afgescheiden
Zwangerschap: door hormonale veranderingen + door de
ruimte die de groeiende foetus inneemt in de buikholte
Psychische factoren
o Kan leiden tot verandering v/h uitscheidingpatroon
o Nervositeit vaker nr toilet
o Depressie patiënt doet alles langzaam <->hyperactieve mens
o Gewoonten bij het uitscheiden: eerst kopje koffie? Lauw water
drinken? …
Sociale factoren
o Bij sociale gebeurtenissen wachten we op een geschikt moment
o Bij kennissen thuis eerder urineren dan defeceren
o Op ons gemak, in privacy en comfort zonder schaamte goed
defeceren
Weersinvloeden
o Hoe temperaturen > transpireren + < urineren als je niet veel
gaat drinken
Medicatiegebruik
o Directe invloed productie v/urine + indirect
remmende/stimulerende invloed op de uitscheiding
5.3 Observatie v/urine
Kleur
Strogeel/ citroengeel: normale kleur (afhankelijk v/d concentratie
v/nierkleurstoffen/ urochroom)
Lichtgeel/ bijna kleurloos: na inname v/veel vocht (urine = sterk verdund
+ lage concentratie nierkleurstoffen/urochroom)
Waterige kleur: weinig opgeloste stoffen
Huion
Hoofdstuk 5: Uitscheiding
5.1 Inleiding
De uitscheiding: is de lichaamsfunctie die ervoor zorgt dat we onze
afvalproducten kwijtraken + kent de volgende systemen:
Urine: nieren, urinewegen, blaas, urine- of plasbuis uitmondend in de
penis of vulva
Feces: dikke darm, endeldarm, anus
Koolzuurgas en warmte: longen
Huid via transpiratie: zouten, warmte, vocht
Een belemmering in de uitscheiding v/urine, ontlasting of transpiratie
overvulling, vergiftiging + verstopping veroorzaken
Als het lichaam geen afval kan lozen verstopt + vervuild.
De instandhouding v/d mens = gevaar
Uitscheiding = instandhoudingsbehoefte
De minder levensbedreigende stoornissen:
Urineverlies
Obstipatie
Diarree
Overmatige transpiratie
VPK:
Observeren v/d uitscheiding bij de ZV
Signaleren v/problemen
Rapporteren v/gegevens
5.2 Factoren van invloed op de uitscheiding
Voedingsgewoonten (zie uitleg p 46!!!)
o Voedings-, eet- en drinkgewoonten uitscheiding meebepalen
o Tijdstip van drinken
o De samenstelling v/d voeding
o Tijdstip v/h innemen v/voedsel
belang om in het anamnesegesprek de voedingsgewoonten en
reacties op bepaalde voedselproducten te vragen
Spiertonus
o Spieren v/d buik + bekkenholte = slap + ongeoefend
nauwelijks/niet bijdrage aan de buikpers die nodig is om de feces
te produceren of in te houden
o Hetzelfde voor de blaas maar te grote spierspanning urineren
tegenhouden
, Leeftijd
o Als kleine kindjes geen controle over de uitscheiding puur
reflexmatig
o Dan leert het kind de sluitspieren te controleren
o Maar die controle verliezen we weer bij het ouder worden door het
slapper worden van de kringspieren
Lichamelijke conditie
o Toilet bereiken, uitkleden, zich reinigen en defeceren/urineren afh
v/beweging + houding
o Bij vrouwen hormonale stuurmechanisme invloed op de
uitscheiding
Menstruatieperiode: houdt het lich extra veel vocht vast
Na de menstruatie: extra veel vocht afgescheiden
Zwangerschap: door hormonale veranderingen + door de
ruimte die de groeiende foetus inneemt in de buikholte
Psychische factoren
o Kan leiden tot verandering v/h uitscheidingpatroon
o Nervositeit vaker nr toilet
o Depressie patiënt doet alles langzaam <->hyperactieve mens
o Gewoonten bij het uitscheiden: eerst kopje koffie? Lauw water
drinken? …
Sociale factoren
o Bij sociale gebeurtenissen wachten we op een geschikt moment
o Bij kennissen thuis eerder urineren dan defeceren
o Op ons gemak, in privacy en comfort zonder schaamte goed
defeceren
Weersinvloeden
o Hoe temperaturen > transpireren + < urineren als je niet veel
gaat drinken
Medicatiegebruik
o Directe invloed productie v/urine + indirect
remmende/stimulerende invloed op de uitscheiding
5.3 Observatie v/urine
Kleur
Strogeel/ citroengeel: normale kleur (afhankelijk v/d concentratie
v/nierkleurstoffen/ urochroom)
Lichtgeel/ bijna kleurloos: na inname v/veel vocht (urine = sterk verdund
+ lage concentratie nierkleurstoffen/urochroom)
Waterige kleur: weinig opgeloste stoffen
