Inleiding
Samenwerking tussen EU Kadi I en II - Rekeningen geblokkeerd omdat hij op een lijst van de VN stond van terroristen zonder enige 13 PPT 1 1
en VN recht motivering waarom hij erop stond.
- Die resolutie van de VN wordt geïmplanteerd op niveau van de EU door middel van een
sanctieverordening
- Wat met de fundamentele rechten van de burgers? Kadi kan zich niet verdedigen
- Gerecht heeft gezegd dat het HvJ niks kan zeggen. HvJ zegt dat ze het wel kunnen
- Hof beslist dat ze die sanctieverordening gaan vernietigen maar de effecten worden voor 3 maand
bewaard
- VN niveau: er wordt een motivering gegeven waarom Kadi op de lijst staat (niet voldoende voor HvJ
want het zijn maar 3 lijntjes met motivering)
Speciale werking van EU Van Gend en Loos - Interne markt (vrij verkeer van goederen) 23 PPT 2 2
verdrag/geboorteakte van - Transportfirma Van Gend en Loos wou goederen vervoeren over de wet tussen staten van de EU. NL
EU recht verhoogde de tarieven hiervoor terwijl de gemeenschappelijke markt bedoeld is om interne grenzen
tussen EU-LS af te bouwen
o Verdrag van Rome zei dat we naar een douane-unie gaan en zo de tarieven op 0 moeten
proberen brengen
o NL stelt prejudiciële vraag aan HvJ
- Kenmerken:
o Directe werking EU recht (verticaal en horizontaal)
▪ Duidelijk, nauwkeurig en onvoorwaardelijk (moeten voldoende helder en specifiek zijn en
de toepassing mag niet afhankelijk zijn van nadere bepalingen van nationaal recht)
o Voorrang over nationaal recht
▪ Zowel EU verdragen als secundair EU recht hebben voorrang
▪ Alle nationale bepalingen zijn aan EU-recht onderworpen, ongeacht de aard of tijdstip (zie
Costa t. Enel en International Handelsgesellschaft en Simmenthal)
▪ Alle instanties zijn gebonden (ook de lagere, zie Fratello Constanzo)
▪ Potentiële frictie met nationale hiërarchie der normen (zie Melki & Abdeli zaak)
o Uniforme interpretatie
▪ Culturele diversificatie? Zie omega zaak
Voorrang over nationaal Costa t. Enel - Kan nationaal recht dat later is aangenomen dan het EU-verdrag voorrang krijgen op het EU-recht? 31 PPT 2 3
recht - HvJ zegt dat EU-recht voorgaat op alle nationale wetten, ook op latere wetten
- Lidstaten kunnen hun verplichtingen onder het EU-recht niet eenzijdig neutraliseren via nationale
wetgeving. Een lidstaat mag niet proberen EU-recht buiten spel te zetten, omzeilen etc. door een eigen
nationale wet aan te nemen die dus in strijd is met EU-recht. Nationale wetgevers kunnen het EU recht
niet buiten spel zetten
Doelstelling IM Lissabon Tabaksreclamearrest - IM heeft geen algemeen regulerende bevoegdheid aan de EU en ook voor de IM heeft de EU geen 10 PPT 3 3
algemeen regulerende bevoegdheid. Ze heeft alleen regulerende bevoegdheid toegewezen gekregen
in de mate dat het noodzakelijk is om handelsbelemmeringen weg te werken of te voorkomen
, - Duitsland betoogde dat de EU geen regulerende bevoegdheid had op het gebied van tabaksreclame,
omdat volksgezondheid in de eerste plaats onder de bevoegdheid van de lidstaten viel. Bovendien had
Duitsland tegen gestemd toen de Raad een richtlijn aannam met betrekking tot tabaksreclame.
- Het HvJ EU legde de nadruk op het wegnemen van handelsbelemmeringen als doel van regulering. Het
was niet relevant als dit incidenteel hogere belangen, zoals volksgezondheid, raakte.
Vrij verkeer van goederen
Definitie van ‘goederen’ Commissie t. Italië - De waren die op geld waardeerbaar zijn en als zodanig het voorwerp van handelstransacties kunnen 5 PPT 4 4
vormen
- Ongeacht de aard (dus industrieel, landbouw, agrarisch, textiel, afval,…
o Bij de GATT waren de regel van toepassing op industriële producten
o WTO heeft dit uitgebreid naar alle producten
Is afval een goed? Commissie t.België - Het feit dat je moet betalen voor je afval weg te doen, is ook op geld waardeerbaar 5 PPT 4 5
- Het is het voorwerp van handelstransacties
- HvJ zegt dat afval een goed is
Definitie van ‘heffingen van Denkavit - Iedere eenzijdig opgelegde geldelijke last die wegens grensoverschrijding op goederen wordt gelegd en 8 PPT 4 6
gelijke werking’ geen douanerecht is in eigenlijke zin
Concept ‘wegens Carbonati - Een gewicht van een goed gerelateerde heffing, zelfs wanneer die in een gemeente van 1 LS en m.b.t. 1 8 PPT 4 7
grensoverschrijding’ Apuani/Carrara marmer soort goederen wordt toegepast wegens het feit dat deze goederen het grondgebied van de gemeente
verlaten, is een heffing van gelijke werking
- Niet enkel nationale grenzen worden als grensoverschrijding in aanmerking genomen, ook intra-
statelijke, regionale grenzen en zelfs gemeentelijke grenzen komen in aanmerking
Kwantitatieve beperkingen Rosengren - HvJ besloot dat de Zweedse wet betreffende het monopolie op de verhoop van alcoholhoudende 11 PPT 4 8
dranken, die onder meer een verbod oplegde aan particulieren om alcoholhoudende dranken
rechtstreeks in te voeren zonder deze persoonlijk te vervoeren, als een kwantitatieve beperking moest
worden beschouwd
- Quota was hier dus 0
Definitie ‘maatregelen van Dassonville - Iedere handelingsregeling der LS, die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, 12 PPT 4 9
gelijke werking’ daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren
- Betrof een BE regel die voorschreef dat om alcohol te verkopen, die een certificaat van oorsprong
moesten hebben. Niet discriminerend want geldt voor elk soort alcohol van elke LS
- Dit maakt het moeilijker voor de landen om producten in te voeren in BE!
Discriminerende Buy Irish zaak - Als LS maatregelen neemt die enkel op ingevoerde producten van toepassing zijn (en niet op 13 PPT 4 10
behandeling nationale), dan vallen deze maatregelen onder de Dassonville-definitie die iedere discriminatie uitsluit
o Ook niet-juridisch bindende maatregelen
- Ierse overheid had ene campagne gevoerd waarop stond ‘buy Irish’
Indirecte discriminatie NL jenever zaak (Miro- - Niet direct discriminerende werking, maar onderliggend wel onderscheid tussen goederen op 13 PPT 4 11
zaak) nationale markt en ingevoerde goederen
- BE product en NL regelgeving zei dat de naam jenever alleen kon worden toegekend aan bepaalde
producten met een alcoholpercentage van 35%.
- Nationale maatregelen m.b.t. vereiste alcoholpercentage impliceerde dat hoewel de regelgeving zelf
geen openlijk onderscheid maakte er de facto sprake was van discriminatie van buitenlandse
producten
,Maatregelen zonder Cassis de Dijon - FR likeur met 16-20° alcohol percentage 13 PPT 4 12
onderscheid - In DE kan dit niet worden ingevoerd omdat het minimum 25° moet zijn om als ‘likeur’ genoemd te
worden
- Minder makkelijk aan te tonen dat DE likeur bevoordeeld wordt want likeur is breder dan 1 soort
alcohol (zoals jenever)
- DE argumenteerde dat dit moet op basis van volksgezondheid en consumentenbescherming
o Volksgezondheid: niet gerechtvaardigd (voorzorgsbeginsel kan wel gehanteerd worden indien
twijfel)
o Consumentenbescherming: gerechtvaardigd maar niet proportioneel want etikettering kan
voldoende zijn
- Principe van wederzijdse erkenning is hier ingevoerd door HvJ:
o Aanknopingspunt: LS van uitvoer mag regelgeving bepalen voor lokale productie en
exportproductie, deze mag reguleren
o Heeft effect op definitie van maatregelen van gelijke werking
o → invoeren van beginsel van wederzijdse erkenning (maar LS mogen andere hogere belangen
inroepen om invoer van producten te weigeren)
o Heeft gezorgd voor een creatie van nieuwe categorie van hogere belangen namelijk de
dwingende behoeften
Beperking maatregelen Keck & Mithouard - Keck & Mithouard hebben FR wetgeving genegeerd op verkoop met verlies 28-36 PPT 13
zonder onderscheid o Hun concurrenten in DE mochten dit wel, en daardoor was er veel concurrentie 4
(verkoopmodaliteiten) - FR redeneerde vanuit de nationale markt. Keck & Mithouard vanuit de interne markt
- Verkoopmethoden worden niet langer beschouwd als maatregelen van gelijke werking
o Indien ze van toepassing zijn op alle marktdeelnemers die op het nationale grondgebied
activiteiten ontplooien
o Zij zowel rechtens als feitelijke dezelfde invloed hebben op de verhandeling van nationale
producten en op die van producten uit andere LS
- Verkoopvoorwaarden zullen altijd gevat blijven door artikel 34 VWEU
Discriminerende maatregel Delhaize zaak - Alle uitvoer van wijn uit Spanje naar andere landen moest in flessen i.p.v. in bulk, kost meer + industrie 27 PPT 4 14
in strijd met artikel 35 van bottelen wijnen en industrie is economische sector
VWEU - In Spanje mocht wijn wel in bulk ongebotteld verkocht worden dus er is sprake van een
discriminerende uitvoerbeperking
- ‘verplichting om te verhandelen in fles geldt niet voor lokale markt, dus discriminatie in strijd met art
35 VWEU’
Discriminerende maatregel België t. Spanje - Vervolgzaak: Spanje blijft uitvoer wijn ongebotteld blokkeren, reageert niet op uitspraak van HvJ in 27 PPT 4 15
in strijd met artikel 35 Delhaize zaak
VWEU - Maar wijziging in contextuele factoren!
- Oprichting Wereldhandelsorganisatie in 1994 (Delhaize zaak is van 1990) → externe harmonisatie
intellectuele eigendommen → label champagne, wijn,… worden beschermd. Er zijn handelsregels
geschreven dat die wijn een hoger belang vormen en dus afwijken van vrij verkeerd van goederen
- HvJ zegt dus dat er sprake is van een artikel 35 VWEU kwestie maar dat ondertussen Rioja beschermt
wordt door nominaties van oorsprong.
, o In artikel 36 staat er nu een bepaling dat discriminatie mag in het licht van hogere belangen
(hier: intellectuele eigendomsrechten)
Belemmeringen op het vrij Aardbeien/wegblokkade - Vernietiging van landbouwproducten afkomstig uit andere LS (voornamelijk Spanje) 38 PPT 4 16
verkeer van goederen Commissie t. Frankrijk - Artikel 34 VWEU niet tegenwerpelijk aan landbouwers → FR is in gebreke gesteld voor het niet
wordt veroorzaakt door optreden tegen de landbouwers want zij moeten dit doen om de IM te beschermen
acties van particulieren - LS hebben zowel positieve als negatieve verplichtingen (artikel 4, lid 3 VEU)
Formalitische vs Commissie t. Italië - Verbod op trekken van een aanhangwagen door bromfietsen, motorfietsen, driewielers en vierwielers 37 PPT 4 17
functionele interpretatie op grondgebied van LS
- Test: beperken of bemoeilijken van de toegang tot de markt van een LS
o Indien dit het geval is, dan is het een verbod maatregel in de zin van artikel 34 VWEU
- Eerder functionalistische interpretatie van formele criteria
Harmonisatie
Gevolgen van een Denkavit - HvJ zegt dat ze niet mogen afwijken van een maatregel indien het in de bescherming van een hoger 11 PPT 5 18
uitleggingsarrest belang voorzien
Interpretatie hogere Calfa - Moet actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging zijn voor een fundamenteel belang voor de 23 PPT 5 19
belangen samenleving vormen
- Motiveringen die los staan van het individuele geval of die verband houden met algemene preventieve
redenen mogen niet worden aangevoerd
- Een levenslange uitzetting is niet verenigbaar hiermee
Vrij verkeer van diensten en personen
Dubbele nationaliteit Micheletti - Persoon met dubbele nationaliteit (AR-IT) en wou werken in Spanje 8 PPT 6 20
- Spaans IPR zei dat hij de nationaliteit had van de plaats waar hij het laatst verbleven had en waarmee
hij het meeste aanknopingspunten heeft
- HvJ zei dat Spanje geen bijkomende vereisten mag stellen om de rechten van burgers van de unie te
beknotten
Intrekken van naturalisatie Rottman - Intrekken van naturalisatie op grond van bedrog 8 PPT 6 21
door bedrog - HvJ doet normaal geen uitspraak want nationaliteit is nationaal bepaald maar hof zegt dat zij akkoord
gaan omdat er in dit geval bedrog is en je dan een probleem hebt met het toekennen van de
nationaliteit in de eerste plaats
- Hof zegt dat ze moeten zien of een intrekking gerechtvaardigd is en evenredig is (dus LS mag het doen
maar ze moeten op een aantal dingen letten)
Verlies nationaliteit Udlaendinge-og - Denemarken stelde het behouden van de nationaliteit afhankelijk van het bestaan van een effectieve 8 PPT 6 22
Integrationministeriet band met het land
- De dochter van een Deense moeder en Amerikaanse vader had haar Deense nationaliteit verloren
- HvJ zei dat wanneer het verlies van een nationaliteit leidt tot het verlies van status van unieburger, het
unierecht en evenredigheidsbeginsel moet worden gerespecteerd.
- Ze zeiden in casu dat de betrokkene de mogelijkheid moet hebben om binnen een redelijke termijn
een aanvraag tot behoud van de nationaliteit in te dienen
Verlies nationaliteit Stads Duisburg - HvJ verduidelijkte hier dat LS automatisch de nationaliteit van een EU burger mogen ontnemen 8 PPT 6 23
wanneer deze vrijwillig de nationaliteit van een derde land verkrijgt