Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Voorbeeld 2 van de 13 pagina's
Samenvatting

Samenvatting Leesvragen Fuller: Moraliteit van het Recht | Grondslagen van het Recht | KU Leuven

Document preview thumbnail
Voorbeeld 2 van de 13 pagina's

Dit document bevat uitgewerkte leesvragen voor Week 3 van Grondslagen van het recht aan KU Leuven, gericht op Fuller's kritiek op Hart's rechtspositivisme. De vragen behandelen kernconcepten als de scheiding tussen recht en moraal, de 'fidelity to law', de bevelstheorie van Austin, en de verschillen tussen positivistische en natuurrechtelijke benaderingen. Deze uitwerkingen helpen bij het dieper begrijpen van de filosofische discussie tussen Hart en Fuller en zijn ideaal voor voorbereiding op toetsen of tentamens in rechtsfilosofie.

Voorbeeld van de inhoud

Week 3 – Fuller: positivism and the fidelity to law

Leesvragen:

1. Wat is voor jou op basis van de teksten van Hart en Fuller het verschil
tussen rechtspositivisme en natuurrechtelijke stromingen over recht?

Rechtspositivisten zeggen: recht is gewoon wat door de bevoegde autoriteit is
vastgesteld, los van moraal. Natuurrechtsdenkers zeggen: recht is pas écht recht
als het ook aan bepaalde morele normen voldoet.

2. Waar spreekt Hart in zijn tekst (zie tekst week 2) over de ‘getrouw aan het
recht’ (fidelity to law), zoals Fuller het noemt (Hart gebruikt deze termen
niet expliciet)?

Hart gebruikt de term niet letterlijk, maar hij heeft het erover dat we wetten
moeten volgen ook als ze soms onrechtvaardig lijken, omdat dat bijdraagt aan
orde en duidelijkheid in de samenleving.

3. Ben je het ermee eens dat Hart trouw aan recht als centrale thema ziet?

Ja, min of meer. Voor Hart is de kern dat we de geldigheid van regels los moeten
zien van hun morele waarde, en daarin zit impliciet dat je trouw blijft aan het
systeem zelf.

4. Waarom denkt Fuller dat Hart een contradictorische of circulaire
redenering maakt over de centrale these van rechtspositivisme? Hoe
vermijdt Fuller zelf die circulaire redenering?

Omdat Hart enerzijds zegt dat recht en moraal strikt gescheiden zijn, maar
tegelijk ook doet alsof trouw aan het recht zelf een moreel ideaal is. Dat wringt.
Fuller probeert dit te vermijden door te zeggen dat in recht altijd al een vorm van
moraal zit ingebakken.

5. Waarom vindt Fuller de benadering van Hart ten aanzien van de
rechtsfilosofie in zijn artikel meer constructief dan andere 'positivisten'?

Omdat Hart tenminste erkent dat het gaat om de vraag wat het betekent om
trouw te zijn aan het recht. Andere positivisten doen vaak alsof hun definities
puur beschrijvend zijn, zonder enige normatieve lading.

6. Op p. 631 zegt Fuller: “On the one side, we encounter a series of
definitional fiats. A rule of law is – that is to say, it really and simply and
always is – the command of a sovereign, a rule laid down by a judge, a
prediction of the future incidence of state force, a pattern of official
behavior, etc.” Met welke auteurs kan je elk van deze uitspraken
verbinden en waarom?

“Command of a sovereign” → Austin

7. Fuller en de positivisten hebben niet alleen een andere definitie van wat
recht is, maar ze stellen fundamenteel andere vragen, welke?

Positivisten vragen: wat ís recht precies, hoe definiëren we het?

, Fuller vraagt: wat maakt recht iets waaraan we trouw verschuldigd zijn, hoe kan
recht functioneren als recht?

8. Wat is voor fuller de vergissing van de positivisten en zou Hart deze kritiek
eerlijk vinden, gezien de centrale opzet van de tekst van Hart?

Volgens Fuller doen positivisten alsof ze enkel beschrijven wat recht is, terwijl
hun definities ook normatieve gevolgen hebben. Hart zou die kritiek
waarschijnlijk te ver vinden, omdat hij zijn scheiding tussen “zijn” en “moeten”
juist centraal stelt.

9. Verschillen Hart en Fuller van mening over de vraag of rechters nazirecht
moeten toepassen of niet? Indien neen, waarom, en waarover verschillen
ze dan wel van mening?

Niet echt: beiden vinden dat naziwetten niet blind toegepast moeten worden. Ze
verschillen wel over waarom: Hart zegt dat je wetten soms moet negeren maar
dat ze nog steeds “recht” waren. Fuller zegt dat de naziwetten vaak niet eens
écht recht waren omdat ze de interne moraliteit van recht schonden.

10.Hart zegt op p. 633: “For Gray, on the other hand, law consists in the rules
laid down by judges. A statute is, for Gray, not a law, but only a source of
law, which becomes law only after it has been interpreted and applied by
a court.” Verbind je deze uitspraak met het rechtspositivisme van Hart of
met een andere stroming of auteur die we besproken hebben?

Dat sluit meer aan bij rechtsrealisme (zoals in de VS) dan bij Hart’s eigen
positivisme. Realisten zeggen: recht is pas wat de rechter uiteindelijk beslist.

11.Hoe definieert Hart het concept ‘moraal’ volgens Fuller?

Voor Hart is moraal eigenlijk alles buiten het recht dat gaat over “wat zou
moeten zijn”: geweten, religie, fatsoensnormen, enz.

12.Welke auteurs bespreekt Hart als rechtspositivisten (die hij soms ook
‘Utilitarians’ noemt)?

Bentham en Austin in het bijzonder.

13.Wat is volgens Hart de kern van rechtspositivisme, en hoe verschilt het
van wat hij het positivisme van wat hij de ‘Utitilitarians’ (met name Austin)
noemt?

Kern: het scheiden van recht en moraal. Austin en Bentham voegden er nog de
bevelstheorie aan toe (recht = bevel van de soeverein). Hart vindt dat deel
achterhaald, maar de scheiding houdt hij overeind.

14.Wat is volgens Hart analytische rechtsfilosofie?

Dat is de poging om concepten als ‘recht’, ‘plicht’, ‘bevel’, enz. zo precies
mogelijk te analyseren, los van morele oordelen.

Documentinformatie

Geüpload op
19 augustus 2026
Aantal pagina's
13
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€6,99

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
0
Volgers
0
Items
32
Laatst verkocht
-



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen