SOCIOLOGIE
Inleiding
Sociologie is…
=> Gedragswetenschap: inzicht in menselijk gedrag
=> Sociale wetenschap: levend recht is menselijke interactie
Recht wordt geproduceerd door de samenleving
Recht beïnvloedt het functioneren van en interacties in de samenleving
DEEL 1 Elementaire eenheden van de sociologie
H1: Sociologie als wetenschap
---------------------------------------------------------------------------------
STELLING 1 WAT SOCIOLOGIE NIET IS
=> Geen anti-economisme: sociologie en economie zijn beide sociale
wetenschappen
=> Geen socialisme: een visie op hoe de samenleving eruit zou moeten zien
=> Meer dan een verhaal: een verhaal of theorie is zelden voldoende in de
sociologie
=> Praat het verwerpelijke niet goed: spreekt niet goed wat fout is
STELLING 2 SOCIOLOGIE BESTUDEERT SOCIAAL HANDELEN
‘het sociale’ verwijst naar;
1 Sociaal handelen
=> Intentionaliteit = niet per se een doel, als je een betekenis geeft aan een
bepaald handelen
=> Coördinatie = handelen dat samen met anderen gebeurt of gericht is op
anderen
Voorbeeld:
Mensen lopen op straat wanneer het regent, ze doen hun paraplu open omdat ze
zien dat anderen dat ook doen -> reactie op externe prikkel
= Intentioneel maar geen sociaal handelen
Er zijn 4 types van handelen;
Doelrationeel (afweging van middelen en doelen)
Voorbeeld:
,In het regenwoud stelt iemand een bepaalde handeling om zeden van de goden
af te smeken voor een goede jacht. Die handeling heeft dan als doel een goede
jacht te bereiken.
Waarderationeel (handelen voor de waarde die men hecht aan het
handelen zelf)
Voorbeeld:
Ethisch morele zaken die we doen vanuit overtuiging -> je doet het omdat het
voor jou betekenis heeft.
Affectief handelen (ongecontroleerde actie door uiting van gevoelens)
Voorbeeld:
Iemand wordt boos en als gevolg daarvan laat die een glas vallen. Handelen had
niet de bedoeling om het glas kapot te maken maar het was een uiting van
gevoelens.
Traditioneel handelen (handelen vanuit wat we gewoon zijn)
Voorbeeld:
Je begint je ochtend altijd op dezelfde manier door een koffie te drinken.
=> Conclusie: ‘zinloos’ handelen is een contradictie -> intentionaliteit, dus er is
sprake betekenisgeving voor dat handelen + vat de overlap en het verschil in
uitgangspunten tussen sociologie en economie
STELLING 3 SOCIOLOGIE BESTUDEERT SOCIALE FEITEN
‘het sociale’ verwijst ook naar;
2 Sociale feiten
=> Het sociale gaat voor een stuk vooraf aan individuen
Voorbeeld:
Als mensen geboren worden is dat in een omgeving met mensen die een
bepaalde taal spreken. Ze groeien daar mee op en verwerven die taal. Het is er al
voor de mens geboren is, maar het wordt na de geboorte ook deel van de
persoonlijkheid.
=> Collectief goed: stuk voor iedereen gebruikt worden, bv. Propere lucht
=> Hypercollectief goed: taak -> als meer mensen de taal gaan gebruiken,
komt er een toename van het nut en de waarde
,Verwante begrippen aan sociale feiten:
Sociale structuur (geheel van posities en groeperingen die in de
samenleving voorkomen, en de relaties ertussen bestaan)
Sociaal systeem (autonoom onderdeel van de samenleving met eigen
regels ie de relaties tussen posities regelen
STELLING 4 SOCIOLOGIE IS PRODUCT VAN SOCIOLOGEN
Socioloog heeft bijzondere relatie tot het vak sociologie, want alles wat ze
behandelen heeft ook invloed op hun zelf, en dat gaat duidelijk te zien zijn in hun
eigen ervaringen.
=> Pitirim Sorokin: bestudeerde grote hongersnood in Rusland. Hij
bestudeerde wat de invloed was van honger op het sociale leven (hij sprak ook
uit persoonlijke ervaringen)
=> Norbert Elias: bestudeerde waarom we zo hard werken, terwijl je al zo rijk
bent. Hij besprak de jacht, vanuit een machtsgevoel door met die economische
activiteit bezig te zijn
=> Abram de Swaan: bestudeerde gemeenschappelijke congressen
Deze illustraties vertellen ons dat er link kan zijn tussen wat de persoon
bestudeerd, en wat ze zelf uit eigen ervaring hebben meegemaakt +
gevolgen ;
o Bestaande cultuur en tijdsgeest bepalen het bestudeerbare
o Macht speelt belangrijke rol in wetenschapsbeoefening
Een antropoloog gaat als buitenstaander naar niet-westerse samenleving kijken
<=> socioloog kijkt naar ons als mens (= eigen samenleving)
1 Tijdsgeest en cultuur
=> Fysiognomiek: bestuderen van de uiterlijke lichamelijke eigenschappen van
bv. Mensen met criminele achtergrond, zieken die opgenomen worden,…
=> Antropometrie: objectiveren
2 Macht: ongeoorloofd
Bv. Ze hebben ervoor gezorgd dat het verband tussen suikerconsumptie en
tandbederf aan de kant werd geschoven
Gewone vormen van machtsmisbruik gaan we uit het oog verliezen, dus we
hebben andere vormen van machtsuitoefening (= legitiem)
3 Macht: legitiem
Toekenning van wetenschappelijke status: niet alle instellingen, sociologen,…
hebben dezelfde status. Die verschillen komen via informele contacten,…
=> Probleem van ‘waarden en wetenschap’
Naïef: de positivistische ideologie (ontkennen van de rol van waarden)
, Waardenvrijheid en waardenbetrokkenheid: waar in de wetenschap
waarden wel een rol mogen spelen en waar niet
o Bv. Wel in de methodologie
o Bv. Niet in effectieve empirische onderzoeken
Reflexieve sociologie: heel bewust nadenken waar waarden en belangen
een rol mogen spelen
STELLING 5 SOCIOLOGIE JAAGT MYTHEN
Sociologie bestudeert datgene waarover we ons ook in onze dagelijkse
oordeelsvorming uitspreken
o Verschil: sociologie is wetenschap, oordelen zijn product van de
wetenschappelijke oordelen
o Gevolg: ‘natuurlijke’ frictie tussen sociologie en dagelijkse oordelen
Voortdurende wisselwerking tussen theorie (= verwachtingen van wat je denkt
dat je zou moeten zien in de werkelijkheid) en empirie (= betrouwbare
gegevens)
Er zijn 3 elementen (worden in stelling 6, 7 en 8 verder besproken) ;
1 Theorie
=> Moet consistent en toetsbaar zijn
2 Empirie
=> Valide: datgene dat je meet staat effectief voor datgene dat je onderzoekt
=> Betrouwbaarheid: gegevens die na meerdere keren meten door
verschillende personen, altijd min of meer hetzelfde beeld geven
3 Methodologie
=> Verzameling van regels over zowel hoe een theorie kan ontwikkeld worden,
als hoe data verzameling mag verlopen, en regels over hoe de regels met elkaar
in contact komen.
De theorie moet ALTIJD aan 2 voorwaarden voldoen ;
Beperking van object: wat de wetenschap bestudeert, kan alleen maar
datgene zijn dat meetbaar is, anders kan je confrontatie met empirie
onmogelijk doen
Opbouw van theorie: uitslag van confrontatie van theorie met empirie mag
niet op voorhand vastliggen
o Toetsingsdrempel: mag er niet zijn, dan ligt de confrontatie niet
volledig open (als het al vastligt, is dat al in het voordeel van een
partij
=> Toetsingsdrempels: bv. ‘belangenconvergentiethese’ van Derrick Bell
Inleiding
Sociologie is…
=> Gedragswetenschap: inzicht in menselijk gedrag
=> Sociale wetenschap: levend recht is menselijke interactie
Recht wordt geproduceerd door de samenleving
Recht beïnvloedt het functioneren van en interacties in de samenleving
DEEL 1 Elementaire eenheden van de sociologie
H1: Sociologie als wetenschap
---------------------------------------------------------------------------------
STELLING 1 WAT SOCIOLOGIE NIET IS
=> Geen anti-economisme: sociologie en economie zijn beide sociale
wetenschappen
=> Geen socialisme: een visie op hoe de samenleving eruit zou moeten zien
=> Meer dan een verhaal: een verhaal of theorie is zelden voldoende in de
sociologie
=> Praat het verwerpelijke niet goed: spreekt niet goed wat fout is
STELLING 2 SOCIOLOGIE BESTUDEERT SOCIAAL HANDELEN
‘het sociale’ verwijst naar;
1 Sociaal handelen
=> Intentionaliteit = niet per se een doel, als je een betekenis geeft aan een
bepaald handelen
=> Coördinatie = handelen dat samen met anderen gebeurt of gericht is op
anderen
Voorbeeld:
Mensen lopen op straat wanneer het regent, ze doen hun paraplu open omdat ze
zien dat anderen dat ook doen -> reactie op externe prikkel
= Intentioneel maar geen sociaal handelen
Er zijn 4 types van handelen;
Doelrationeel (afweging van middelen en doelen)
Voorbeeld:
,In het regenwoud stelt iemand een bepaalde handeling om zeden van de goden
af te smeken voor een goede jacht. Die handeling heeft dan als doel een goede
jacht te bereiken.
Waarderationeel (handelen voor de waarde die men hecht aan het
handelen zelf)
Voorbeeld:
Ethisch morele zaken die we doen vanuit overtuiging -> je doet het omdat het
voor jou betekenis heeft.
Affectief handelen (ongecontroleerde actie door uiting van gevoelens)
Voorbeeld:
Iemand wordt boos en als gevolg daarvan laat die een glas vallen. Handelen had
niet de bedoeling om het glas kapot te maken maar het was een uiting van
gevoelens.
Traditioneel handelen (handelen vanuit wat we gewoon zijn)
Voorbeeld:
Je begint je ochtend altijd op dezelfde manier door een koffie te drinken.
=> Conclusie: ‘zinloos’ handelen is een contradictie -> intentionaliteit, dus er is
sprake betekenisgeving voor dat handelen + vat de overlap en het verschil in
uitgangspunten tussen sociologie en economie
STELLING 3 SOCIOLOGIE BESTUDEERT SOCIALE FEITEN
‘het sociale’ verwijst ook naar;
2 Sociale feiten
=> Het sociale gaat voor een stuk vooraf aan individuen
Voorbeeld:
Als mensen geboren worden is dat in een omgeving met mensen die een
bepaalde taal spreken. Ze groeien daar mee op en verwerven die taal. Het is er al
voor de mens geboren is, maar het wordt na de geboorte ook deel van de
persoonlijkheid.
=> Collectief goed: stuk voor iedereen gebruikt worden, bv. Propere lucht
=> Hypercollectief goed: taak -> als meer mensen de taal gaan gebruiken,
komt er een toename van het nut en de waarde
,Verwante begrippen aan sociale feiten:
Sociale structuur (geheel van posities en groeperingen die in de
samenleving voorkomen, en de relaties ertussen bestaan)
Sociaal systeem (autonoom onderdeel van de samenleving met eigen
regels ie de relaties tussen posities regelen
STELLING 4 SOCIOLOGIE IS PRODUCT VAN SOCIOLOGEN
Socioloog heeft bijzondere relatie tot het vak sociologie, want alles wat ze
behandelen heeft ook invloed op hun zelf, en dat gaat duidelijk te zien zijn in hun
eigen ervaringen.
=> Pitirim Sorokin: bestudeerde grote hongersnood in Rusland. Hij
bestudeerde wat de invloed was van honger op het sociale leven (hij sprak ook
uit persoonlijke ervaringen)
=> Norbert Elias: bestudeerde waarom we zo hard werken, terwijl je al zo rijk
bent. Hij besprak de jacht, vanuit een machtsgevoel door met die economische
activiteit bezig te zijn
=> Abram de Swaan: bestudeerde gemeenschappelijke congressen
Deze illustraties vertellen ons dat er link kan zijn tussen wat de persoon
bestudeerd, en wat ze zelf uit eigen ervaring hebben meegemaakt +
gevolgen ;
o Bestaande cultuur en tijdsgeest bepalen het bestudeerbare
o Macht speelt belangrijke rol in wetenschapsbeoefening
Een antropoloog gaat als buitenstaander naar niet-westerse samenleving kijken
<=> socioloog kijkt naar ons als mens (= eigen samenleving)
1 Tijdsgeest en cultuur
=> Fysiognomiek: bestuderen van de uiterlijke lichamelijke eigenschappen van
bv. Mensen met criminele achtergrond, zieken die opgenomen worden,…
=> Antropometrie: objectiveren
2 Macht: ongeoorloofd
Bv. Ze hebben ervoor gezorgd dat het verband tussen suikerconsumptie en
tandbederf aan de kant werd geschoven
Gewone vormen van machtsmisbruik gaan we uit het oog verliezen, dus we
hebben andere vormen van machtsuitoefening (= legitiem)
3 Macht: legitiem
Toekenning van wetenschappelijke status: niet alle instellingen, sociologen,…
hebben dezelfde status. Die verschillen komen via informele contacten,…
=> Probleem van ‘waarden en wetenschap’
Naïef: de positivistische ideologie (ontkennen van de rol van waarden)
, Waardenvrijheid en waardenbetrokkenheid: waar in de wetenschap
waarden wel een rol mogen spelen en waar niet
o Bv. Wel in de methodologie
o Bv. Niet in effectieve empirische onderzoeken
Reflexieve sociologie: heel bewust nadenken waar waarden en belangen
een rol mogen spelen
STELLING 5 SOCIOLOGIE JAAGT MYTHEN
Sociologie bestudeert datgene waarover we ons ook in onze dagelijkse
oordeelsvorming uitspreken
o Verschil: sociologie is wetenschap, oordelen zijn product van de
wetenschappelijke oordelen
o Gevolg: ‘natuurlijke’ frictie tussen sociologie en dagelijkse oordelen
Voortdurende wisselwerking tussen theorie (= verwachtingen van wat je denkt
dat je zou moeten zien in de werkelijkheid) en empirie (= betrouwbare
gegevens)
Er zijn 3 elementen (worden in stelling 6, 7 en 8 verder besproken) ;
1 Theorie
=> Moet consistent en toetsbaar zijn
2 Empirie
=> Valide: datgene dat je meet staat effectief voor datgene dat je onderzoekt
=> Betrouwbaarheid: gegevens die na meerdere keren meten door
verschillende personen, altijd min of meer hetzelfde beeld geven
3 Methodologie
=> Verzameling van regels over zowel hoe een theorie kan ontwikkeld worden,
als hoe data verzameling mag verlopen, en regels over hoe de regels met elkaar
in contact komen.
De theorie moet ALTIJD aan 2 voorwaarden voldoen ;
Beperking van object: wat de wetenschap bestudeert, kan alleen maar
datgene zijn dat meetbaar is, anders kan je confrontatie met empirie
onmogelijk doen
Opbouw van theorie: uitslag van confrontatie van theorie met empirie mag
niet op voorhand vastliggen
o Toetsingsdrempel: mag er niet zijn, dan ligt de confrontatie niet
volledig open (als het al vastligt, is dat al in het voordeel van een
partij
=> Toetsingsdrempels: bv. ‘belangenconvergentiethese’ van Derrick Bell
