Inhoud
De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine
staat (c.1492-1660).....................................................................................5
1 Laat-middeleeuwse politieke en juridische orde....................................5
2 Politieke desintegratie na val West-Romeinse rijk..................................5
FEODALITEIT..........................................................................................6
HEERLIJK STELSEL..................................................................................8
JUDICIUM PARIUM...................................................................................9
3 Middeleeuwse elementen van eenheid................................................11
PAUSELIJKE MONARCHIE & CANONIEK RECHT......................................11
ERFENIS ROMEINSE RIJK EN ROMEINS RECHT......................................13
4 De ineenstorting van de respublica Christiana (1500-1660)................15
EERSTE ELEMENT.................................................................................15
TWEEDE ELEMENT...............................................................................16
DERDE ELEMENT..................................................................................17
5 Recht en overzeese expansie (1450-1800)..........................................17
De opstand in de Nederlanden (1555-1648)..............................................21
1 Staatsvorming in de Bourgondische en Habsburgse Nederlanden......21
DYNASTIEKE EENMAKING ONDER BOURGONDIERS EN HABSBURGERS
.............................................................................................................21
GEWESTELIJKE INSTELLINGEN IN DE NEDERLANDEN...........................23
CENTRALE INSTELLINGEN IN DE NEDERLANDEN.................................24
2 De opstand in de Nederlanden en de Tachtigjarige oorlog..................25
DE CRISIS VAN HET HABSBURGSE BEWIND IN DE NEDERLANDEN......25
DE EERSTE JAREN VAN DE OPSTAND EN DE PACIFICATIE VAN GENT....27
SPLITSING IN DE NEDERLANDEN EN DE VORMING VAN DE REPUBLIEK
.............................................................................................................28
Het ancien regime onder Lodewijk XIV: De dynastieke vorstenstaat.........29
1 Koningschap en Standenmaatschappij................................................29
ORDE EN HIERARCHIE..........................................................................30
DE FUNCTIE VAN HET KONINGSCHAP...................................................31
DE DYNASTIEKE STAAT.........................................................................32
2 De uitbouw van het bureaucratische apparaat van de staat...............33
1
, LA VENALITE DES OFFICES...................................................................33
REGERING EN BUREAUCRATIE.............................................................34
DE RECHTSPRAAK................................................................................35
Het ancien regime onder Lodewijk XIV: Wetgeving en Absolutisme...........37
1 Reformatie, contrareformatie en absolutisme......................................37
Reformatie (1517)................................................................................37
HET PROTESTANTSE POLITIEKE DENKEN.............................................37
JEAN BODIN EN DE LEER VAN DE SOEVEREINITEIT VAN DE STAAT.......38
BOSSUET EN DE ABSOLUTISTISCHE IDEOLOGIE VAN LXIV...................39
2 Lodewijk XIV en de wetgeving.............................................................40
DE KONINKLIJKE ORDONNANTIES.........................................................40
LXIV EN DE PARLEMENTEN...................................................................41
De Britse Revolutie (1640-1701)................................................................42
1 De Tudors en de vroege Stuarts: constitutie en maatschappelijke
breuklijnen..............................................................................................42
DE ENGELSE CONSTITUTIE TIJDENS DE LATE MIDDELEEUWEN ONDER
DE TUDORS..........................................................................................42
MAATSCHAPPELIJKE BREUKLIJNEN.......................................................45
2 Vorstelijk absolutisme en de opkomst van de historische jurisprudentie
................................................................................................................48
HET VORSTELIJK ABSOLUTISME ONDER JACOBUS I EN KAREL I............48
3 Burgeroorlog (1640-1649) en Commonwealth (1649-1660)................51
BURGEROORLOGEN.............................................................................51
COMMONWEALTH.................................................................................52
4 De restoratie onder Karel II en Jacobus II.............................................54
KAREL II................................................................................................54
5 De Glorious Revolution en de uitbouw van de parlementaire monarchie
................................................................................................................56
DE GLORIOUS REVOLUTION (1688-1701).............................................56
6 De contractuele oorsprong van de staat..............................................57
HUGO GROTIUS EN DE MODERNE SCHOOL VAN HET NATUURRECHT..57
THOMAS HOBBES.................................................................................58
JOHN LOCKE.........................................................................................59
De Amerikaanse Revolutie (1640-1701)....................................................61
2
, KRACHTLIJNEN VAN VERZET....................................................................61
DE DERTIEN KOLONIES............................................................................62
HET BESTUUR EN RELATIE MET DE BRITSE KROON................................62
STAMP ACT EN CONSTITIONELE CRISIS BINNEN BRITSE RIJK..................66
ONAFHANKELIJKHEID: VOLKSSOEVEREINITEIT & ZELFBESCHIKKING......68
KRACHTLIJNEN.........................................................................................70
DE GRONDWETTEN VAN DE DERTIEN STATEN.........................................71
ARTICLES OF CONFEDERATION...............................................................72
DE CONSTITUTION OF THE USA..............................................................73
De Franse Revolutie (1789-1815)...............................................................75
1 Aanloop naar Revolutie........................................................................75
ZEVENJARIGE OORLOG EN CONFLICT TUSSEN KONING EN
PARLEMENTEN.....................................................................................75
POGINGEN TOT HERVORMING ONDER LODEWIJK XVI EN AMERIKAANSE
REVOLUTIE...........................................................................................77
INVLOED VAN DE VERLICHTING EN HET POLITIEK DENKEN.................78
LAATSTE STUIPTREKKINGEN VAN DE MONARCHIE (1786-1789)..........79
2 De revolutie en de constitutionele monarchie.....................................80
VAN STATEN-GENERAAL TOT NATIONALE VERGADERING (MEI-JULI
1789)...................................................................................................80
AFSCHAFFING VAN DE FEODALITEIT EN STANDENMAATSCHAPPIJ........82
DECLARATATION DES DROIT DE L’HOMME ET DU CITOYEN (1789)......83
NATIONALE VERGADERING ALS CONSTITUANTE (SEPTEMBER 1798-JUNI
1791)...................................................................................................83
CONSTITUTIONELE MONARCHIE (JUNI 1791-AUGUSTUS 1792)............85
3 De republiek en het regime van Napoleon...........................................86
DE CONVENTIE (1792-1795)................................................................86
HET DIRECTOIRE (1795-1799).............................................................88
NAPOLEON BONAPARTE (1799-1814)..................................................88
De Belgische Revolutie (1814-1914)..........................................................91
1 De restauratie in Frankrijk en de Julirevoutie.......................................91
DE RESTAURATIE VAN DE BOURGONDYNASTIE EN DE CHARTE
OCTROYEE...........................................................................................91
3
, HET POLITIEKE EN CONSTITUTIONELE DENKEN VAN DE LIBERALE
OPPOSTIE.............................................................................................92
DE JULIREVOLUTIE................................................................................93
2 De opkomst van de burgerlijke natiestaat...........................................94
HET VERENIGD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN.................................94
3 De Belgische Revolutie........................................................................95
DE RADICALE FASE (AUGUSTUS-OKTOBER 1830)................................95
DE CONSTITUTIONELE FASE (OKTOBER 1830-FEBRUARI 1831)...........96
DE INTERNATIONALE FASE (1831-1839)..............................................97
4 De burgerlijke Natiestaat.....................................................................97
4
De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine
staat (c.1492-1660).....................................................................................5
1 Laat-middeleeuwse politieke en juridische orde....................................5
2 Politieke desintegratie na val West-Romeinse rijk..................................5
FEODALITEIT..........................................................................................6
HEERLIJK STELSEL..................................................................................8
JUDICIUM PARIUM...................................................................................9
3 Middeleeuwse elementen van eenheid................................................11
PAUSELIJKE MONARCHIE & CANONIEK RECHT......................................11
ERFENIS ROMEINSE RIJK EN ROMEINS RECHT......................................13
4 De ineenstorting van de respublica Christiana (1500-1660)................15
EERSTE ELEMENT.................................................................................15
TWEEDE ELEMENT...............................................................................16
DERDE ELEMENT..................................................................................17
5 Recht en overzeese expansie (1450-1800)..........................................17
De opstand in de Nederlanden (1555-1648)..............................................21
1 Staatsvorming in de Bourgondische en Habsburgse Nederlanden......21
DYNASTIEKE EENMAKING ONDER BOURGONDIERS EN HABSBURGERS
.............................................................................................................21
GEWESTELIJKE INSTELLINGEN IN DE NEDERLANDEN...........................23
CENTRALE INSTELLINGEN IN DE NEDERLANDEN.................................24
2 De opstand in de Nederlanden en de Tachtigjarige oorlog..................25
DE CRISIS VAN HET HABSBURGSE BEWIND IN DE NEDERLANDEN......25
DE EERSTE JAREN VAN DE OPSTAND EN DE PACIFICATIE VAN GENT....27
SPLITSING IN DE NEDERLANDEN EN DE VORMING VAN DE REPUBLIEK
.............................................................................................................28
Het ancien regime onder Lodewijk XIV: De dynastieke vorstenstaat.........29
1 Koningschap en Standenmaatschappij................................................29
ORDE EN HIERARCHIE..........................................................................30
DE FUNCTIE VAN HET KONINGSCHAP...................................................31
DE DYNASTIEKE STAAT.........................................................................32
2 De uitbouw van het bureaucratische apparaat van de staat...............33
1
, LA VENALITE DES OFFICES...................................................................33
REGERING EN BUREAUCRATIE.............................................................34
DE RECHTSPRAAK................................................................................35
Het ancien regime onder Lodewijk XIV: Wetgeving en Absolutisme...........37
1 Reformatie, contrareformatie en absolutisme......................................37
Reformatie (1517)................................................................................37
HET PROTESTANTSE POLITIEKE DENKEN.............................................37
JEAN BODIN EN DE LEER VAN DE SOEVEREINITEIT VAN DE STAAT.......38
BOSSUET EN DE ABSOLUTISTISCHE IDEOLOGIE VAN LXIV...................39
2 Lodewijk XIV en de wetgeving.............................................................40
DE KONINKLIJKE ORDONNANTIES.........................................................40
LXIV EN DE PARLEMENTEN...................................................................41
De Britse Revolutie (1640-1701)................................................................42
1 De Tudors en de vroege Stuarts: constitutie en maatschappelijke
breuklijnen..............................................................................................42
DE ENGELSE CONSTITUTIE TIJDENS DE LATE MIDDELEEUWEN ONDER
DE TUDORS..........................................................................................42
MAATSCHAPPELIJKE BREUKLIJNEN.......................................................45
2 Vorstelijk absolutisme en de opkomst van de historische jurisprudentie
................................................................................................................48
HET VORSTELIJK ABSOLUTISME ONDER JACOBUS I EN KAREL I............48
3 Burgeroorlog (1640-1649) en Commonwealth (1649-1660)................51
BURGEROORLOGEN.............................................................................51
COMMONWEALTH.................................................................................52
4 De restoratie onder Karel II en Jacobus II.............................................54
KAREL II................................................................................................54
5 De Glorious Revolution en de uitbouw van de parlementaire monarchie
................................................................................................................56
DE GLORIOUS REVOLUTION (1688-1701).............................................56
6 De contractuele oorsprong van de staat..............................................57
HUGO GROTIUS EN DE MODERNE SCHOOL VAN HET NATUURRECHT..57
THOMAS HOBBES.................................................................................58
JOHN LOCKE.........................................................................................59
De Amerikaanse Revolutie (1640-1701)....................................................61
2
, KRACHTLIJNEN VAN VERZET....................................................................61
DE DERTIEN KOLONIES............................................................................62
HET BESTUUR EN RELATIE MET DE BRITSE KROON................................62
STAMP ACT EN CONSTITIONELE CRISIS BINNEN BRITSE RIJK..................66
ONAFHANKELIJKHEID: VOLKSSOEVEREINITEIT & ZELFBESCHIKKING......68
KRACHTLIJNEN.........................................................................................70
DE GRONDWETTEN VAN DE DERTIEN STATEN.........................................71
ARTICLES OF CONFEDERATION...............................................................72
DE CONSTITUTION OF THE USA..............................................................73
De Franse Revolutie (1789-1815)...............................................................75
1 Aanloop naar Revolutie........................................................................75
ZEVENJARIGE OORLOG EN CONFLICT TUSSEN KONING EN
PARLEMENTEN.....................................................................................75
POGINGEN TOT HERVORMING ONDER LODEWIJK XVI EN AMERIKAANSE
REVOLUTIE...........................................................................................77
INVLOED VAN DE VERLICHTING EN HET POLITIEK DENKEN.................78
LAATSTE STUIPTREKKINGEN VAN DE MONARCHIE (1786-1789)..........79
2 De revolutie en de constitutionele monarchie.....................................80
VAN STATEN-GENERAAL TOT NATIONALE VERGADERING (MEI-JULI
1789)...................................................................................................80
AFSCHAFFING VAN DE FEODALITEIT EN STANDENMAATSCHAPPIJ........82
DECLARATATION DES DROIT DE L’HOMME ET DU CITOYEN (1789)......83
NATIONALE VERGADERING ALS CONSTITUANTE (SEPTEMBER 1798-JUNI
1791)...................................................................................................83
CONSTITUTIONELE MONARCHIE (JUNI 1791-AUGUSTUS 1792)............85
3 De republiek en het regime van Napoleon...........................................86
DE CONVENTIE (1792-1795)................................................................86
HET DIRECTOIRE (1795-1799).............................................................88
NAPOLEON BONAPARTE (1799-1814)..................................................88
De Belgische Revolutie (1814-1914)..........................................................91
1 De restauratie in Frankrijk en de Julirevoutie.......................................91
DE RESTAURATIE VAN DE BOURGONDYNASTIE EN DE CHARTE
OCTROYEE...........................................................................................91
3
, HET POLITIEKE EN CONSTITUTIONELE DENKEN VAN DE LIBERALE
OPPOSTIE.............................................................................................92
DE JULIREVOLUTIE................................................................................93
2 De opkomst van de burgerlijke natiestaat...........................................94
HET VERENIGD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN.................................94
3 De Belgische Revolutie........................................................................95
DE RADICALE FASE (AUGUSTUS-OKTOBER 1830)................................95
DE CONSTITUTIONELE FASE (OKTOBER 1830-FEBRUARI 1831)...........96
DE INTERNATIONALE FASE (1831-1839)..............................................97
4 De burgerlijke Natiestaat.....................................................................97
4
