Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 92 pagina's
Samenvatting

Samenvatting - inleiding tot het (publiek en privaat) recht (B001822A)

Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 92 pagina's

samenvatting publiek en privaat recht studierichting: criminologie ugent

Voorbeeld van de inhoud

Inleiding tot het recht Kennismaking met recht en rechtsprak4jk
2025 - 2026

PRIVAAT
Thema 1 – Inleidende beschouwingen over (statelijk) recht
Opzet en doelstellingen van dit boek
Bedoeling: recht leren kennen zoals vandaag in Vlaanderen en België geldt
We bekijken:
1. Onderscheid tussen privaat- en publiekrecht en verdere opdelingen
2. De juridische basisterminologie
3. De rechtsmethodiek
4. De ‘belangrijke’ delen v recht

Wat is recht?
- Nog steeds niet geslaagd om sluitende omschrijving te geven
è Recht neemt andere vormen aan en heeH andere funcJes naargelang omgeving waarin voorkomt
- Recht is aLankelijk v Jjd en plaats (conJngent)
- Belgische statelijk recht: centraal à gedragsregel is in overeenstemming met Grondwet
uitgevaardigd (niet overal zo, bv. in gelovige samenlevingen)

- Bestaan talloze vormen v recht à Belgische juristen focussen op Belgisch statelijk recht
è Recht dat door Belgische staat is uitgevaardigd of min. verenigbaar is met statelijke rechtsregels

- Er zijn talrijke voorschriHen die staat niet kan afdwingen ≠ statelijk recht
è Kunnen nog alJjd gedragsvoorschriHen gelden en overtredingen kunnen gesancJoneerd worden
ð SancJe gaat niet uit van bevoegde overheid à gedragsvoorschriHen ≠ rechtsregels

- Niet omdat rechtsregel uitgaat v overheid dat rechtsregel slechts onder overheidsdwang zal
worden nageleefd
- Focus vooral op gedragsvoorschriHen
è = iemand verbieden/ verplichten om zich al dan niet op bep. manier te gedragen
è Recht is veel maar dan dat
ð Jargon (= kenmerkende begrippen, heeH eigen ‘taaltje’)
ð Geheel v instellingen
ð Methode

- Als probleem effecJef v juridische aard is à op zoek gaan naar toepasselijke rechtsregels,
mogelijke sancJes, ‘oplossingen’
è Oplossing: recht lost geen problemen op, maar kan op maatschappelijke aanvaardbare manier
einde maken aan discussie die in ogen van recht relevant zijn

DefiniCe die we kunnen afleiden: Recht is min of meer samenhangend geheel v waarden, begrippen
en gedragsvoorschriHen waaraan v overheidswege opgelegde, minstens v overheidswege erkende,
sancJes kleven, die langs (evenzeer genormeerde) instellingen kunnen worden afgedwongen en
waarvan bedoeling is orde in samenleving te organiseren, te handhaven of te herstellen

A. Een min of meer samenhangend geheel
- Rechtsorde: complexe puzzel die bestaat honderdduizenden samenstellende deeltjes
- Wil je weten wat orde zou doen in concreet geval? Alle puzzelstukjes samenleggen
è = bijna onmogelijk
- Statelijk recht is niet te reduceren tot wat wetgever heeH uitgevaardigd
è AcJviteit waarbij mensen acJef aan slag gaan met al die deeltjes
è Moeten niet alleen rekening houden met het ‘wat’, maar ook met het ‘hoe’



1

,Inleiding tot het recht Kennismaking met recht en rechtsprak4jk
2025 - 2026

B. Van waarden, begrippen, gedragsvoorschriLen en instellingen
- Zijn er niet zomaar: niet om te laten zien wie baas is, maar omdat daar goede reden voor is

- Aan basis v gedragsvoorschriHen liggen één of meer waarden
è Juristen argumenteren welke oplossing v casus meest strookt met onderliggende waarde(n)
è Vaak komen talrijke waarden samen en moeten die nog worden afgedwongen
ð Verschillende waarden moeten vaak tegen elkaar worden afgewogen

- Juridisch denken stroomlijnen en discussies over juridische oplossingen begrijpelijk maken
è BehoeHe aan concrete begrippen in recht à vaak eigen specifieke betekenis
è Bv. nacht kan verschillende betekenissen hebben (nachtlawaai, -arbeid, diefstal bij nacht)

- Juridische termen zijn vaak ingewikkeld
è Deels uit precisiebehoeHe en deels om afstand te creëren tussen juristen en leken
è Echter groeiende aandacht voor toegankelijk maken v juridische teksten, zodat ook niet-juristen
regels beter begrijpen

C. Met de bedoeling de maatschappij te ordenen door gedragsvoorschriLen
- Recht vaak beschouwd als middel om maatschappij te ordenen door gedragsvoorschriHen
è PrescripCeve funcCe: geven aan hoe dingen zouden moeten zijn, ook al wijkt prakJjk daar van af

Twee finaliteiten van recht:
1) Bewarende (codificerende) finaliteit
- Recht weerspiegelt bestaande maatschappelijke waarden en normen
è Uitdrukking v objecJeve orde waaraan men zich moet onderwerpen
ð Strafrecht in deze context legt straffen op die abeuring v maatschappij uitdrukken
ð Recht dient voornamelijk om bestaande orde te behouden

2) Veranderende (modificerende) finaliteit
- Recht wordt gebruikt als instrument om maatschappij acJef te sturen en te veranderen
è Benadering richt zich meer op herintegraJe en gedragsverandering van daders
è Recht dient om sociale veranderingen te realiseren

- Bepalen van finaliteit van recht is poliCeke keuze
è PoliJci bepalen doel van recht, terwijl juristen dit technisch uitvoeren
ð Juristen zijn geen volledig neutrale technici; moeten vaak zelf keuzes maken wanneer poliJeke
richtlijnen onduidelijk of onvoldoende zijn, vgl. met afwerken v Sagrada Familia

Regulering vs. deregulering:
- Er is voortdurende discussie over hoeveelheid regels die nodig zijn
è Te veel regels = versJkkend en moeilijk te begrijpen
è Te weinig regels = chaos en gebrek aan maatschappelijke orde

- Uitdaging is om balans te vinden tussen eenvoud en toenemende complexiteit van maatschappij

D. Waaraan van overheidswege sancCes kleven
- In Belgisch statelijk recht speelt overheid cruciale rol bij afdwinging v rechtsregels
è Regel pas als Belgische rechtsregel beschouwd als overheid naleving kan verzekeren via sancJes

Twee soorten juridische relaCes
1) Directe interacCe tussen individu en overheid
- Bij strafrechtelijke overtredingen (bv. diefstal) treedt overheid acJef op via vervolging door OM

2

,Inleiding tot het recht Kennismaking met recht en rechtsprak4jk
2025 - 2026

- SancJes, zoals gevangenisstraffen of boetes, worden door overheid opgelegd en uitgevoerd

2) RelaCes tussen parCculieren
- Overheid komt hier minder vaak direct tussen beiden, bv. bij contractbreuk, verborgen gebreken
- SancJes (bv. teruggave aankoopprijs) worden pas afgedwongen als betrokkene zich erop beroept
via rechterlijke procedure

- Geweldmonopolie
è Alleen overheid mag geweld of dwang gebruiken om naleving rechtsnormen af te dwingen
ð Via poliJe, controle-instanJes en gerechtelijke instellingen

- Beperkingen rechtshandhaving: niet alle overtredingen worden vervolgd vanwege prakJsche
beperkingen (budget, personeel en Jjd)
è Sommige stragare feiten blijven (bv. snelheidsovertredingen) onbestraH ondanks stragaarheid

E. Recht en rechtstelsels
- Rechtsstelsels verschillen per land, maar bestaan families v rechtssystemen die op elkaar lijken
è Binnen westerse wereld: onderscheid gemaakt tussen civil law- en common law-systemen

Civil law-systemen (bv. België)
- Rechtsnormen worden gecodificeerd en vastgelegd in weien
- Wetgeving speelt centrale rol, rechterlijke uitspraken hebben minder invloed op vorming v recht
- Contracten zijn vaak minder gedetailleerd à steunen op uitgebreide weielijke regels

Common law-systemen (bv. Engeland, VS)
- Recht ontstaat o.b.v. rechterlijke beslissingen (rechtersrecht)
- Wetgeving heeH aanvullende rol en wordt gebruikt om lacunes in specifieke gevallen op te vullen
- Contracten zijn gedetailleerder omdat algemene weielijke regels minder aanwezig zijn

- Hoewel systemen theoreJsch verschillen, zijn deze in prakJjk minder scherp
è Beide systemen gebruiken zowel wetgeving als rechtersrecht
è Onderscheid ligt vooral in juridische cultuur:
ð In civil law-systemen heeH wetgeving meer presJge
ð In common law-systemen speelt rechtersrecht prominentere rol

- InteracJe tussen wetgeving en rechtspraak is in beide systemen belangrijk, en verschillen zijn
vaak meer psychologisch dan strikt juridisch

Recht – rechtvaardigheid – juristen en burgers – rechtsprakCjk – rechtsbedeling
A. RelaCe tussen recht, rechtvaardigheid en prakCjk van rechtspraak
Recht en rechtvaardigheid
- Statelijk recht ordent maatschappij door gedragsvoorschriHen + streeH rechtvaardigheid na
è Wat rechtvaardigheid precies inhoudt = onderwerp v discussie

- RechtsposiCvisme: recht en rechtvaardigheid staan los v elkaar
è Wet is geldig als ze abomsJg is v bevoegde autoriteiten, ongeacht rechtvaardigheid ervan
ð Wordt vaak samengevat als dura lex, sed lex (wet is hard, maar het is wet)

- Natuurrecht: recht en rechtvaardigheid is onlosmakelijk verbonden
è Recht moet overeenkomen met universele, natuurlijke principes, zoals fundamentele rechten
è Onrechtvaardige wet à eigenlijk geen recht


3

, Inleiding tot het recht Kennismaking met recht en rechtsprak4jk
2025 - 2026

Regels en hun toepassing
- Volgens Jeremy Bentham omvat recht:
a. Gedragsregels = hoe mensen zich moeten gedragen
b. Beslissingsregels = hoe rechters moeten beslissen
è Soms vallen deze samen, maar vaak wijken ze v elkaar af
ð Bv.: burgers worden geacht wet te kennen (nemo censetur ignorare legem), maar rechters
houden soms rekening met onwetendheid v wet
è PrakJjk kent daarnaast verschil tussen "gelijk hebben" en "gelijk krijgen"
ð Wie zijn recht wil afdwingen, moet vaak naar rechter stappen, omdat eigenrichJng verboden is!

Professionalisering v recht
- Rechtsbedeling is in handen v gespecialiseerde juristen
è Leidt tot kloof tussen recht en burger

- Technische aard en onvoorziene situaJes maken recht complex en vaak ontoegankelijk voor leken
- InterpretaJe speelt hierbij grote rol, beïnvloed door juridische en niet-juridische factoren

Rechtspraak en onzekerheid
- Rechters beslissen over concrete zaken en dragen zo bij aan rechtsbedeling
- Hoewel gedragsregels rechtszekerheid beogen à toepassing leidt soms tot onzekerheid en zelfs
tot tegenstrijdige uitspraken
- Recht is geen exacte wetenschap
è Verschillende oplossingen voor zelfde probleem kunnen juridisch gerechtvaardigd zijn

KriCek op rechtspraak
- Rechterlijke beslissingen zijn feilbaar
- Gerechtelijke dwalingen en uiteenlopende interpretaJes zijn inherent aan systeem
è Rechtssysteem erkent dit en biedt vaak mogelijkheid tot hoger beroep

Één recht of publiek recht en privaatrecht?
A. Twee soorten verhoudingen
- Recht regelt verhoudingen in maatschappij en is opgedeeld in twee hoofdcategorieën:
Publiekrecht Privaatrecht
- Regelt verhoudingen tussen overheid en - Regelt verhoudingen tussen parJculiere
parJculieren (verJcale relaJes) en tussen personen onderling (horizontale relaJes) en
overheidsorganen onderling (verJcale en bepaalde verhoudingen tussen overheid en
horizontale relaJes) parJculieren
ð Vb.: belasJngheffing, administraJef recht, ð Vb.: contractenrecht, familierecht en
en beginselen van behoorlijk bestuur verbintenissenrecht

- EssenJe: horizontale (privaat) ↔ verJcale relaJes (publiek)

- Scheiding tussen publiek- en privaatrecht is niet alJjd helder
è Eenzelfde situaJe kan aspecten v beide rechtstakken bevaien
è Vb.: grondverkoop = privaatrechtelijk (prijsbepaling), vereist publiekrechtelijk georganiseerde
notaris en belasJngheffing

SamensmelCng v principes
- Publieke beginselen (bv. behoorlijk bestuur) steeds meer toegepast op privaatrechtelijke relaJes
- Privaatrechtelijke concepten, zoals goede trouw, vinden ingang in publiekrecht
- Publiek-private samenwerking illustreert toenemende verwevenheid van beide rechtstakken


4

Documentinformatie

Geüpload op
19 augustus 2026
Aantal pagina's
92
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€23,66

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Seller avatar
mariebeauvh
5,0
(1)
Verkocht
6
Volgers
0
Items
12
Laatst verkocht
2 dagen geleden


Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen