GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE
DEEL I: GEZOND ZIJN EN BLIJVEN
Hoofdstuk A: gezondheid
Hoofdstuk B: gezondheidsverschillen
Hoofdstuk C: ongezond gedrag
Hoofdstuk D: gezond gedrag
Hoofdstuk E: modellen voor het voorspellen van gezondheidsgedrag
Hoofdstuk F: mechanismen en methoden van gedragsverandering
Hoofdstuk G: preventie van gezondheidsproblemen
DEEL II: ZIEK WORDEN
Hoofdstuk A: perceptie en interpretatie van symptomen en reacties
daarop
Hoofdstuk B: het consult en daarna
Hoofdstuk C: stress, gezondheid en ziekte
Hoofdstuk D: omgaan met stress
Hoofdstuk E: stressmanagement
DEEL III: ZIEK ZIJN
Hoofdstuk A: invloed van ziekte op kwaliteit van leven
Hoofdstuk B: gevolgen van ziek zijn voor gezinsleden en informele
zorgverleners
Hoofdstuk C: pijn
Hoofdstuk D: omgaan met een chronische ziekte
DEEL IV: TOEKOMSTPERSPECTIEVEN – VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK
Hoofdstuk A: behoeften aan een theoriegestuurde praktijk
Hoofdstuk B: onderzoeksresultaten in de praktijk brengen
1
,DEEL I:
GEZOND ZIJN EN BLIJVEN
Hoofdstuk A: gezondheid
1. Levensverwachting
2. Veranderende perspectieven op gezondheid
3. Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde perspectieven
4. Gezondheidspsychologie
Hoofdstuk B: gezondheidsverschillen
1. Sociaaleconomische status en gezondheid
2. Minderheidsstatus en gezondheid
3. Geslacht en gezondheid
Hoofdstuk C: ongezond gedrag
1. Gezondheidsbevorderend gedrag
2. Roken, drinken en gebruik van illegale drugs
3. Onbeschermd seksueel gedrag
4. Ongezond voedingspatroon
5. Overgewicht
Hoofdstuk D: gezond gedrag
1. Therapietrouw
2. Gezonde voeding
3. Lichaamsbeweging
4. Gezondheidsscreening
5. Vaccinatie en immunisatie
Hoofdstuk E: voorspellen van gezondheidsgedrag
1. Distale invloeden op gezondheidsgedrag
2. Modellen van gezondheidsgedrag
3. Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering
4. Modellen voor gefaseerde gedragsverandering
Hoofdstuk F: mechanismen van gedragsverandering
1. Ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid
2. Strategieën om risicogedrag te veranderen
Hoofdstuk G: preventie van gezondheidsproblemen
1. Persoonsgerichte interventies
2. Gebruik van massamedia
3. Omgevingsinvloeden
4. Programma’s voor gezondheidsbevordering
5. Gebruik van technologie
2
,Hoofdstuk A: gezondheid
1. Levensverwachting
levensverwacht aantal jaren dat iemand naar verwachting zal leven
ing
stijgende vooruitgang van de medische technologie
levensverwacht verbeterende behandelingen
ing introductie van geneesmiddelen
toegenomen beheersing van ziekten via vaccinatie
verbeterde sanitaire voorzieningen
gezonde aantal jaren dat iemand naar verwachting gezond zal leven
levensverwacht ten opzichte van het aantal jaren dat iemand naar
ing verwachting ongezond zal leven
mortaliteit aantal sterfgevallen in een gegeven populatie en/in een
gegeven jaar toegeschreven aan een bepaalde aandoening
belangrijkste hart- en vaatziekten
doodsoorzaken kanker
luchtweginfecties
diabetes
nierziekten
dementie
ongevallen en zelfmoord
2. Veranderende perspectieven op gezondheid
2.1. Relatie tussen lichaam en geest
Gezondheid en ziekte in de Griekse oudheid
Theorie algemene aanname over een aspect van de wereld waarin we
leven of over de mensen in die wereld die al dan niet door
bewijs wordt ondersteund
Humorenleer in een gezond lichaam zijn de 4 humoren in evenwicht:
- gele gal: warm-droog, zomer, boosaardig temperament
- slijm: koud-nat, winter, kalm temperament
- bloed: nat-warm, lente, optimistische persoonlijkheid
- zwarte gal: koud-droog, herfst, droefenis en
melancholie
ziekte wordt veroorzaakt door onevenwicht in de sappen
genezen: evenwicht herstellen door aderlaten, kotsen,
zweten, …
Etiologie leer van de oorzaken
Zeventiende eeuw: ontstaan van verschillende benaderingen en visies
Dualisme idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn
mechanische benadering die het gedrag reduceert tot het niveau van het
benadering orgaan of de lichamelijke functie, geassocieerd met het
biomedisch ziektemodel
materialistisch idee dat het niet-materiële niet afzonderlijk kan worden
monisme bestudeerd van de fysieke hersenen
Behaviorisme benadering die de nadruk legt op de invloed van de
omgeving op ons gedrag en die stelt dat gedrag is
aangeleerd
Humanisme benadering die de nadruk legt op de innerlijke gevoelens en
behoeften van personen en deze ziet als drijfveer voor
gedrag
3
, 2.2 Biomedisch ziektemodel vs. biopsychosociaal model
biomedisch opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende
ziektemodel fysiologische verklaring hebben en dat daarmee ook
genezing mechanistisch en rechtlijnig werkt
biopsychosocia standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie
al ziektemodel van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische
factoren kunnen worden verklaard
positieve brede kijk op gezondheid, waarbij gezondheid wordt
gezondheid omschreven als het vermogen om je aan te passen en eigen
regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen van het leven
3. Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde
perspectieven
3.1. Lekentheorieën over gezondheid
gezondheid 1. een overwegend gevoel van welzijn
voor leken 2. de afwezigheid van symptomen van ziekte
3. handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in
staat is
gezondheidsge gedrag dat, ongeacht de gezondheidstoestand waarin men
drag zich bevindt, is bedoeld om de gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden, bv. het eten van gezonde
voeding
4
DEEL I: GEZOND ZIJN EN BLIJVEN
Hoofdstuk A: gezondheid
Hoofdstuk B: gezondheidsverschillen
Hoofdstuk C: ongezond gedrag
Hoofdstuk D: gezond gedrag
Hoofdstuk E: modellen voor het voorspellen van gezondheidsgedrag
Hoofdstuk F: mechanismen en methoden van gedragsverandering
Hoofdstuk G: preventie van gezondheidsproblemen
DEEL II: ZIEK WORDEN
Hoofdstuk A: perceptie en interpretatie van symptomen en reacties
daarop
Hoofdstuk B: het consult en daarna
Hoofdstuk C: stress, gezondheid en ziekte
Hoofdstuk D: omgaan met stress
Hoofdstuk E: stressmanagement
DEEL III: ZIEK ZIJN
Hoofdstuk A: invloed van ziekte op kwaliteit van leven
Hoofdstuk B: gevolgen van ziek zijn voor gezinsleden en informele
zorgverleners
Hoofdstuk C: pijn
Hoofdstuk D: omgaan met een chronische ziekte
DEEL IV: TOEKOMSTPERSPECTIEVEN – VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK
Hoofdstuk A: behoeften aan een theoriegestuurde praktijk
Hoofdstuk B: onderzoeksresultaten in de praktijk brengen
1
,DEEL I:
GEZOND ZIJN EN BLIJVEN
Hoofdstuk A: gezondheid
1. Levensverwachting
2. Veranderende perspectieven op gezondheid
3. Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde perspectieven
4. Gezondheidspsychologie
Hoofdstuk B: gezondheidsverschillen
1. Sociaaleconomische status en gezondheid
2. Minderheidsstatus en gezondheid
3. Geslacht en gezondheid
Hoofdstuk C: ongezond gedrag
1. Gezondheidsbevorderend gedrag
2. Roken, drinken en gebruik van illegale drugs
3. Onbeschermd seksueel gedrag
4. Ongezond voedingspatroon
5. Overgewicht
Hoofdstuk D: gezond gedrag
1. Therapietrouw
2. Gezonde voeding
3. Lichaamsbeweging
4. Gezondheidsscreening
5. Vaccinatie en immunisatie
Hoofdstuk E: voorspellen van gezondheidsgedrag
1. Distale invloeden op gezondheidsgedrag
2. Modellen van gezondheidsgedrag
3. Sociale en cognitieve modellen van gedragsverandering
4. Modellen voor gefaseerde gedragsverandering
Hoofdstuk F: mechanismen van gedragsverandering
1. Ontwikkelen van interventies voor de volksgezondheid
2. Strategieën om risicogedrag te veranderen
Hoofdstuk G: preventie van gezondheidsproblemen
1. Persoonsgerichte interventies
2. Gebruik van massamedia
3. Omgevingsinvloeden
4. Programma’s voor gezondheidsbevordering
5. Gebruik van technologie
2
,Hoofdstuk A: gezondheid
1. Levensverwachting
levensverwacht aantal jaren dat iemand naar verwachting zal leven
ing
stijgende vooruitgang van de medische technologie
levensverwacht verbeterende behandelingen
ing introductie van geneesmiddelen
toegenomen beheersing van ziekten via vaccinatie
verbeterde sanitaire voorzieningen
gezonde aantal jaren dat iemand naar verwachting gezond zal leven
levensverwacht ten opzichte van het aantal jaren dat iemand naar
ing verwachting ongezond zal leven
mortaliteit aantal sterfgevallen in een gegeven populatie en/in een
gegeven jaar toegeschreven aan een bepaalde aandoening
belangrijkste hart- en vaatziekten
doodsoorzaken kanker
luchtweginfecties
diabetes
nierziekten
dementie
ongevallen en zelfmoord
2. Veranderende perspectieven op gezondheid
2.1. Relatie tussen lichaam en geest
Gezondheid en ziekte in de Griekse oudheid
Theorie algemene aanname over een aspect van de wereld waarin we
leven of over de mensen in die wereld die al dan niet door
bewijs wordt ondersteund
Humorenleer in een gezond lichaam zijn de 4 humoren in evenwicht:
- gele gal: warm-droog, zomer, boosaardig temperament
- slijm: koud-nat, winter, kalm temperament
- bloed: nat-warm, lente, optimistische persoonlijkheid
- zwarte gal: koud-droog, herfst, droefenis en
melancholie
ziekte wordt veroorzaakt door onevenwicht in de sappen
genezen: evenwicht herstellen door aderlaten, kotsen,
zweten, …
Etiologie leer van de oorzaken
Zeventiende eeuw: ontstaan van verschillende benaderingen en visies
Dualisme idee dat lichaam en geest afzonderlijke eenheden zijn
mechanische benadering die het gedrag reduceert tot het niveau van het
benadering orgaan of de lichamelijke functie, geassocieerd met het
biomedisch ziektemodel
materialistisch idee dat het niet-materiële niet afzonderlijk kan worden
monisme bestudeerd van de fysieke hersenen
Behaviorisme benadering die de nadruk legt op de invloed van de
omgeving op ons gedrag en die stelt dat gedrag is
aangeleerd
Humanisme benadering die de nadruk legt op de innerlijke gevoelens en
behoeften van personen en deze ziet als drijfveer voor
gedrag
3
, 2.2 Biomedisch ziektemodel vs. biopsychosociaal model
biomedisch opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende
ziektemodel fysiologische verklaring hebben en dat daarmee ook
genezing mechanistisch en rechtlijnig werkt
biopsychosocia standpunt dat ziekten en symptomen door een combinatie
al ziektemodel van lichamelijke, sociale, culturele en psychologische
factoren kunnen worden verklaard
positieve brede kijk op gezondheid, waarbij gezondheid wordt
gezondheid omschreven als het vermogen om je aan te passen en eigen
regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen van het leven
3. Individuele, culturele en leeftijdsgerelateerde
perspectieven
3.1. Lekentheorieën over gezondheid
gezondheid 1. een overwegend gevoel van welzijn
voor leken 2. de afwezigheid van symptomen van ziekte
3. handelingen waartoe een lichamelijk gezond persoon in
staat is
gezondheidsge gedrag dat, ongeacht de gezondheidstoestand waarin men
drag zich bevindt, is bedoeld om de gezondheid te beschermen, te
bevorderen of in stand te houden, bv. het eten van gezonde
voeding
4
