Samenvatting Alternatieve Conflictoplossing

Inhoud
Deel 1: wat is ACO?................................................................................................ 3
Hoofdstuk 1: terminologie................................................................................... 3
Hoofdstuk 2: indeling.......................................................................................... 4
Hoofdstuk 3: belang voor masterstudentenrechten............................................6
Deel 2: tussenpartijdige ACO................................................................................ 10
Hoofdstuk 1: psychologische component..........................................................10
Afdeling 1: wat is een conflict? En wat doet het met mensen?......................12
Onderafdeling 1: terminologie....................................................................12
Onderafdeling 2: wat gebeurt er in een conflict?........................................13
Onderafdeling 3: types conflicten...............................................................14
Onderafdeling 4: conflictescalatie...............................................................15
Afdeling 2: constructieve communicatie: van competitie naar coöperatie.....18
Onderafdeling 1: conflict............................................................................. 18
CONFLICTSTIJLEN..................................................................................... 18
CONFLICTANALYSE: HET 7-I MODEL..........................................................22
Onderafdeling 2: communicatie..................................................................23
IJSBERG.................................................................................................... 23
COMMUNICATIE EN RUIS..........................................................................23
ACTIEF LUISTEREN................................................................................... 24
Afdeling 3: bemiddelende interventies...........................................................28
Onderafdeling 1: communicatie & bemiddelende interventies...................28
Onderafdeling 2: onderhandelen.................................................................30
Onderafdeling 3: bemiddeling: definitie van bemiddeling & basisprincipes 35
Hoofdstuk 2: juridische component...................................................................39
Afdeling 1: bemiddeling................................................................................. 39
Onderafdeling 1: wat is het?.......................................................................39
Onderafdeling 2: bouwstenen.....................................................................42
Onderafdeling 3: verloop – milestones........................................................53
Afdeling 2: collaboratief onderhandelen.........................................................56
Onderafdeling 1: wat is het?.......................................................................58
Onderafdeling 2: bouwstenen.....................................................................58
Onderafdeling 3: verloop............................................................................ 61
Afdeling 3: verzoening en minnelijke schikking..............................................63
Onderafdeling 1: wat is het?.......................................................................63
Onderafdeling 2: minnelijke schikking door grondrechter...........................64

1

, Onderafdeling 3: kamers voor minnelijke schikking....................................67
Deel 3: bovenpartijdige ACO................................................................................ 70
Hoofdstuk 1: arbitrage...................................................................................... 70
Afdeling 1: wat is het?.................................................................................... 70
Afdeling 2: complex juridisch raamwerk.........................................................73
Afdeling 3: bouwstenen.................................................................................. 76
Onderafdeling 1: partijen kiezen: overeenkomst........................................76
Onderafdeling 2: (juridisch) geschil............................................................83
Onderafdeling 3: specifiek aangesteld scheidsgerecht...............................83
Onderafdeling 4: finale en bindende beslissing..........................................86
Onderafdeling 5: imperatief rechtskader = due process.............................87
Afdeling 4: verloop......................................................................................... 88
Onderafdeling 1: algemene beginselen: triade...........................................88
Onderafdeling 2: inleiden procedure...........................................................88
Onderafdeling 3: arbitrageprocedure..........................................................89
Onderafdeling 4: tussenkomst van de rechter............................................90
Afdeling 5: wat na de arbitrage?....................................................................93
Hoofdstuk 2: bindende derdenbeslissing...........................................................95
Afdeling 1: wat is het?.................................................................................... 95
Afdeling 2: bouwstenen.................................................................................. 96
Onderafdeling 1: partijen kiezen: overeenkomst........................................96
Onderafdeling 2: twistpunt.........................................................................97
Onderafdeling 3: neutrale, onafhankelijk en onpartijdige derde.................97
Onderafdeling 4: finale en bindende beslissing..........................................97
Afdeling 3: juridisch raamwerk.......................................................................98
Afdeling 4: verschil met arbitrage..................................................................99
Hoofdstuk 3: wat nu met hybride vormen?.......................................................99
Afdeling 1: wat is het?.................................................................................... 99
Afdeling 2: hete hangijzers...........................................................................106
Afdeling 3: evaluatie.................................................................................... 109




2

,Samenvatting alternatieve
conflictoplossing
Deel 1: wat is ACO?
Hoofdstuk 1: terminologie
 Alternatieve Conflict Oplossing
1) Alternatieve: wat is dat?  meerdere betekenissen
- Alternatief = iets anders dan klassiek: het gaat over alles BUITEN
de RB (wegens minder tijdrovend, kostelijk…)  aantal vormen
vallen hieronder
o = ‘out-of-court’ dispute resolution
o Onderscheid:
 Aantal vormen die hier WEL onder vallen
 Bemiddeling: partijen zelf komen tot een
oplossing onder begeleiding v/e bemiddelaar
 Arbitrage: panel van arbiters gaat optreden
zoals een rechter MAAR arbiters zijn aangesteld
als privépersonen betaald door partijen (dus
geen personen betaald door de staat zoals
rechters)
 <-> bemiddeling: oplossing opgelegd
door arbiter ipv dat partijen zelf tot een
oplossing komen
 bindende derdenbeslissing: neutrale
bindende derdenbeslissers beslissen vaak enkel
over feitelijk zaken (maar soms ook over
juridische zaken)
 collaboratief onderhandelen: partijen
proberen zelf tot een oplossing te komen samen
met hun collaboratief advocaat die speciale
opleiding heeft gevolgd
 Idem bemiddeling: focus op belangen
 Aantal vormen die hier NIET onder vallen
 minnelijke schikking: verzoeningspoging
ondernomen door rechter BINNEN RB
- Alternatief = anders dan door adversarieel strijdmodel (wegens
relatieduurzaamheid):
o Adversarieel strijdmodel: focus op win-lose situatie  bij
het alternatieve wordt dus gefocust op win-winsituatie
o Onderscheid:
 Aantal vormen die hier WEL onder vallen:
onderstaande vormen lijden immers tot een win-
winsituatie
 Bemiddeling
 Collaboratief onderhandelen

3

,  Minnelijke schikking
 Verzoening
 Aantal vormen die hier NIET onder vallen:
onderstaande vormen lijden immers tot een win-lose
situatie (= strijdvaardig model)
 Arbitrage
 bindende derdenbeslissing
- MAAR: alternatief betekent voor ons ‘appropriate’  op die manier
streven naar vorm van conflictoplossing die partijen brengt tot een
oplossing die voor hen het meest geschikt is  moet
voldoening geven
o Appropriate versus Alternative Dispute Resolution
o Idee: conflictoplossing is geen ‘onze size fit all’  immers
aandacht hebben voor noden van partijen, conflict en
context  gaat dus over maatwerk
Bv. familieconflict: mensen hebben geen zin om
jarenlang in strijd te gaan  duurzame relatie is
belangrijk
Bv. int’l geschil waarbij partijen andere taal & cultuur
hebben: nuttig om niet te kiezen voor RBprocedure
MAAR zoeken naar een neutraler forum zoals arbitrage
met panel die op de hoogte is van beide culturen 
beide partijen hebben gevoel van neutraliteit
2) Conflict
- Cruciaal concept: goed begrip leidt tot ‘appropriate’ oplossing
- Alternatieve Conflict Oplossing versus Alternative Dispute
Resolution: belang terminologie van conflict versus geschil 
conflict omvat geschil MAAR is veel ruimer
o Geschil = rechten & verplichtingen waar een dispuut over
bestaat: geschil slaat op het juridische luik
o Conflict = geen typisch juridisch concept: immers ook nood
aan het psychologisch luik (naast het juridische luik)
 Tussenpartijdige conflictoplossing (zie verder)
 Bovenpartijdige conflictoplossing (zie verder)
- Focus op bestaand conflict: het gaat dus over conflictoplossing
(reactief) en dus NIET over conflictpreventie (preventief)
3) Oplossing = brede term:
- meer dan enkel ‘beslechten’
o beslechten: gaat over opleggen v/e oplossing door derde
o oplossen: partijen gaan zelf op zoek naar een oplossing
- meer dan ‘onderhandelen en bemiddelen’
o reden: ‘appropriate karakter’  soms niet mogelijk om te
onderhandelen en bemiddelen door partijen om tot een
oplossing te komen MAAR behoefte aan derde die oplossing
oplegt

Hoofdstuk 2: indeling
 Participatieve of tussenpartijdige conflictoplossing = ‘niet-bindende’
of ‘consensuele’ ACO


4