Het beleid van de Europese
Unie
Inhoud
Inleiding (les 1)............................................................................................2
Inleiding beleidsdomeinen:.......................................................................2
Theorieën..................................................................................................3
Les 2 (4/10) verderzetting theorieën + interne markt.................................6
Hoofdstuk 2: Interne Markt.......................................................................7
Vrij verkeer van goederen................................................................................ 7
LES 3 (11/10) verderzetting stappen vrijhandelszone..................................8
Verdoken barrières............................................................................9
The New Approach..........................................................................10
Europese Akte als doorbraak..........................................................10
De interne markt is niet af..............................................................12
Les 4 (18/10)..............................................................................................12
Vrij vestegingsrecht en vrij verkeer van diensten..........................................12
De sterkste economie ter wereld....................................................13
Bolkestein.......................................................................................13
Gereguleerde mededinging............................................................13
Hoofdstuk 1: Landbouwbeleid.................................................................14
Doelstellingen: Verdrag van Rome 5 doelstellingen voor LB...........15
Basisprincipes Landbouwbeleid in Verdrag van Rome....................15
Les 5 (25/10) Landbouw.............................................................................16
Begin van de discussies: (Vuile) neveneffecten landbouwbeleid!...16
MacSharry-hervormingen............................................................................... 18
Verder op de ingeslagen weg..........................................................19
Hoofdstuk 4: Sociale Beleid....................................................................20
Sociale EU regelgeving................................................................................... 20
Les 6 (8/11) Verderzetting sociale politiek.................................................20
, Veiligheid en gezondheid op het werk............................................22
Sociaal protocol en dialoog.............................................................24
Sociale wetgeving in jaren ’90 en later Vrij verkeer van Diensten..25
Open coördinatie methode al instrument sociaal beleid................................25
Europees Sociaal Fonds.................................................................................. 27
Les 6...........................................................................................................27
Hoofdstuk 3: Milieubeleid........................................................................27
Een creatieve verdragsinterpretatie...............................................28
Een uitgebreid acquis.....................................................................31
Les 7...........................................................................................................32
Hoofdstuk 5 Cultuurbeleid......................................................................35
Les 9 (13/12)..............................................................................................36
Hoofdstuk 7 het extern (economisch) beleid..........................................36
Handel............................................................................................................ 37
Ontwikkeling.................................................................................................. 38
Hoofdstuk 6 Uitbreiding en nabuurschapsbeleid....................................39
Hoofdstuk 8 Het Gemeenschappelijk buitenlands -en Veiligheidsbeleid.40
De val van de Muur: Window of Opportunity: niet behandeld........................41
Een hoge vertegenwoordiger.........................................................................41
Het verdrag van Lissabon:............................................................................. 41
Veiligheid en defensie.................................................................................... 41
Inleiding (les 1)
Inleiding beleidsdomeinen:
Interne markt
Grenzen en barrières weggehaald waardoor de EU een grote markt is geworden
Vrije verkeer van goederen, diensten en personen (werken en vakantie, maar niet
wonen)
- Max 3 maand vakantie
Niet alle grenzen zijn verdwenen, Interne markt is nog in ontwikkeling
Bv. Sporza is beperkt tot België
Landbouw beleid (oud, was al in de jaren ’50 een beleidsdomein)
Controversieel beleid
1/3 vh budget
, Sociale politiek
Sommige dingen staan op de agenda sommige dingen laten ze
Milieu en klimaat beleid
Immens veel regels en wetten (Green Deal)
Cultuurbeleid
Niet enkel nationale overheden, ook op de EU agenda gekomen
Buitenlandsbeleid
Aanwezigheid Europa in de wereld
Handelsbeleid (offensief beleid) afspraken nodig omdat iedereen hier wil
afzetten
Klassiek buitenlandsbeleid: hoe reageren we als er iets gebeurt in de wereld
Defensie: er bewegen dingen commissaris voor defensie gecreëerd
Uitbreidingsbeleid: andere landen kneden tot wat jij wil dat ze worden
- Succesvol beleid: Kan door…
- Eisen stellen om toe te treden (Bv. voldoen aan Kopenhagen criteria voor
toetreding)
- Staatsgrepen steunen, chaos creëren,… (Amerika)
Rol EU in de wereld (verschillende visies en modellen)
Handelsstaat: het moet ons iets opbrengen
Groot-Zwitserland: neutraal blijven
Groot-Scandinavië: het geweten van de wereld, we willen overal vrede
- We kunnen het niet afdwingen
Superpower: EU is een grootmacht in wording, we willen de VS nadoen
Civiele macht: we willen stabiliteit, mensenrechten, vrijheid,… het is in ons belang
- Verschil met groot Scandinavië: een civiele macht heeft er wel de macht
voor
- Op een civiele manier die waarden afdwingen (ontwikkelingshulp in ruil
voor aanpassing) = belonen (wortel ipv de stok)
Theorieën
= Belangrijk voor evolutie te zien en te voorspellen hoe beleidsdomeinen
evolueren
2 grand theorieën:
1. Neofunctionalisme: beginnen samenwerken op concreet domein maar er begint
automatisch een interne dynamiek waar er meer en meer op de agenda komt
Iets economisch wordt plots ook politiek
Spil-over
Meer instelling nodig, meer ambtenaren, maar lobbygroepen,… tot een politieke
machine
- Instellingen creëren en lidstaten verliezen controle
, EU wordt steeds supranationaler Instellingen worden de baas
Tekortkomingen:
“De grenzen zijn al 40 jaar weg en toch is niet elk beleid hetzelfde, dus
Neofunctionalisme klopt niet”
2. Intergouvermentalisme: er is geen automatisme: alles wat beslist is, is in het
voordeel van een lidstaat een keuze in functie van eigen belang
Spreekt Neofunctionalisme tegen, het is niet onvermijdelijk dat er meer bijkomt
Lidstaten blijven de baas: grip hebben op de instellingen
Principal-agent theorie: principals proberen agents onder controle te houden
- Agent moet binnen bepaald kader blijven, vaste procedures en regels
- Bv. Commissie mag voorstellen maar goedkeuren door lidstaten
Wanneer belangen samenvallen zullen ze het samen doen, als dit niet meer zo is
zullen ze stoppen & waar belangen niet samenvallen zal het beleid individueel
gebeuren
Samen wanneer het efficiënter is: Bv klimaatbeleid of samen coronavaccins
betalen
Te weinig technische kennis om het alleen te doen instelling om het te doen
voor ons (bv. geneesmiddelen beoordelen)
Onpopulaire zaken beslissen: kosten maken is slecht iemand die het ons oplegt
- “we moeten besparen van bovenaf”
Tekortkomingen:
Uitbreiding heeft ons veel geld gekost niet rationeel, eigen belang?
Er is amper spil-back: er zijn weinig zaken waar samenwerking is opgeschort
2.1 Liberaal Intergouvermentalisme: tegen het statische van klassiek
Intergouvermentalisme
Dingen kunnen soms belangrijker of minder belangrijk worden voor landen
Als iets niet helemaal in het belang is maar daardoor kan je wel een andere slag
binnenhalen, dan heb je ook gehandeld in eigen belang
Het is dynamischer dan het klassieke model
Belangen van de landen blijven centraal staan
Voortbouwen op vorige theorieën:
3. Nieuw-institutionalisme: (in)Formele regels hebben effect op de uitvoering van
het beleid
Instellingen doen ertoe & je moet ook kijken in de machine
Als het buitenlandsbeleid niet unaniem beslist wordt dan zal het er anders uitzien
dan unaniem te beslissen
Informele regels: de manier van werken heeft ook effect, “de cultuur”
Unie
Inhoud
Inleiding (les 1)............................................................................................2
Inleiding beleidsdomeinen:.......................................................................2
Theorieën..................................................................................................3
Les 2 (4/10) verderzetting theorieën + interne markt.................................6
Hoofdstuk 2: Interne Markt.......................................................................7
Vrij verkeer van goederen................................................................................ 7
LES 3 (11/10) verderzetting stappen vrijhandelszone..................................8
Verdoken barrières............................................................................9
The New Approach..........................................................................10
Europese Akte als doorbraak..........................................................10
De interne markt is niet af..............................................................12
Les 4 (18/10)..............................................................................................12
Vrij vestegingsrecht en vrij verkeer van diensten..........................................12
De sterkste economie ter wereld....................................................13
Bolkestein.......................................................................................13
Gereguleerde mededinging............................................................13
Hoofdstuk 1: Landbouwbeleid.................................................................14
Doelstellingen: Verdrag van Rome 5 doelstellingen voor LB...........15
Basisprincipes Landbouwbeleid in Verdrag van Rome....................15
Les 5 (25/10) Landbouw.............................................................................16
Begin van de discussies: (Vuile) neveneffecten landbouwbeleid!...16
MacSharry-hervormingen............................................................................... 18
Verder op de ingeslagen weg..........................................................19
Hoofdstuk 4: Sociale Beleid....................................................................20
Sociale EU regelgeving................................................................................... 20
Les 6 (8/11) Verderzetting sociale politiek.................................................20
, Veiligheid en gezondheid op het werk............................................22
Sociaal protocol en dialoog.............................................................24
Sociale wetgeving in jaren ’90 en later Vrij verkeer van Diensten..25
Open coördinatie methode al instrument sociaal beleid................................25
Europees Sociaal Fonds.................................................................................. 27
Les 6...........................................................................................................27
Hoofdstuk 3: Milieubeleid........................................................................27
Een creatieve verdragsinterpretatie...............................................28
Een uitgebreid acquis.....................................................................31
Les 7...........................................................................................................32
Hoofdstuk 5 Cultuurbeleid......................................................................35
Les 9 (13/12)..............................................................................................36
Hoofdstuk 7 het extern (economisch) beleid..........................................36
Handel............................................................................................................ 37
Ontwikkeling.................................................................................................. 38
Hoofdstuk 6 Uitbreiding en nabuurschapsbeleid....................................39
Hoofdstuk 8 Het Gemeenschappelijk buitenlands -en Veiligheidsbeleid.40
De val van de Muur: Window of Opportunity: niet behandeld........................41
Een hoge vertegenwoordiger.........................................................................41
Het verdrag van Lissabon:............................................................................. 41
Veiligheid en defensie.................................................................................... 41
Inleiding (les 1)
Inleiding beleidsdomeinen:
Interne markt
Grenzen en barrières weggehaald waardoor de EU een grote markt is geworden
Vrije verkeer van goederen, diensten en personen (werken en vakantie, maar niet
wonen)
- Max 3 maand vakantie
Niet alle grenzen zijn verdwenen, Interne markt is nog in ontwikkeling
Bv. Sporza is beperkt tot België
Landbouw beleid (oud, was al in de jaren ’50 een beleidsdomein)
Controversieel beleid
1/3 vh budget
, Sociale politiek
Sommige dingen staan op de agenda sommige dingen laten ze
Milieu en klimaat beleid
Immens veel regels en wetten (Green Deal)
Cultuurbeleid
Niet enkel nationale overheden, ook op de EU agenda gekomen
Buitenlandsbeleid
Aanwezigheid Europa in de wereld
Handelsbeleid (offensief beleid) afspraken nodig omdat iedereen hier wil
afzetten
Klassiek buitenlandsbeleid: hoe reageren we als er iets gebeurt in de wereld
Defensie: er bewegen dingen commissaris voor defensie gecreëerd
Uitbreidingsbeleid: andere landen kneden tot wat jij wil dat ze worden
- Succesvol beleid: Kan door…
- Eisen stellen om toe te treden (Bv. voldoen aan Kopenhagen criteria voor
toetreding)
- Staatsgrepen steunen, chaos creëren,… (Amerika)
Rol EU in de wereld (verschillende visies en modellen)
Handelsstaat: het moet ons iets opbrengen
Groot-Zwitserland: neutraal blijven
Groot-Scandinavië: het geweten van de wereld, we willen overal vrede
- We kunnen het niet afdwingen
Superpower: EU is een grootmacht in wording, we willen de VS nadoen
Civiele macht: we willen stabiliteit, mensenrechten, vrijheid,… het is in ons belang
- Verschil met groot Scandinavië: een civiele macht heeft er wel de macht
voor
- Op een civiele manier die waarden afdwingen (ontwikkelingshulp in ruil
voor aanpassing) = belonen (wortel ipv de stok)
Theorieën
= Belangrijk voor evolutie te zien en te voorspellen hoe beleidsdomeinen
evolueren
2 grand theorieën:
1. Neofunctionalisme: beginnen samenwerken op concreet domein maar er begint
automatisch een interne dynamiek waar er meer en meer op de agenda komt
Iets economisch wordt plots ook politiek
Spil-over
Meer instelling nodig, meer ambtenaren, maar lobbygroepen,… tot een politieke
machine
- Instellingen creëren en lidstaten verliezen controle
, EU wordt steeds supranationaler Instellingen worden de baas
Tekortkomingen:
“De grenzen zijn al 40 jaar weg en toch is niet elk beleid hetzelfde, dus
Neofunctionalisme klopt niet”
2. Intergouvermentalisme: er is geen automatisme: alles wat beslist is, is in het
voordeel van een lidstaat een keuze in functie van eigen belang
Spreekt Neofunctionalisme tegen, het is niet onvermijdelijk dat er meer bijkomt
Lidstaten blijven de baas: grip hebben op de instellingen
Principal-agent theorie: principals proberen agents onder controle te houden
- Agent moet binnen bepaald kader blijven, vaste procedures en regels
- Bv. Commissie mag voorstellen maar goedkeuren door lidstaten
Wanneer belangen samenvallen zullen ze het samen doen, als dit niet meer zo is
zullen ze stoppen & waar belangen niet samenvallen zal het beleid individueel
gebeuren
Samen wanneer het efficiënter is: Bv klimaatbeleid of samen coronavaccins
betalen
Te weinig technische kennis om het alleen te doen instelling om het te doen
voor ons (bv. geneesmiddelen beoordelen)
Onpopulaire zaken beslissen: kosten maken is slecht iemand die het ons oplegt
- “we moeten besparen van bovenaf”
Tekortkomingen:
Uitbreiding heeft ons veel geld gekost niet rationeel, eigen belang?
Er is amper spil-back: er zijn weinig zaken waar samenwerking is opgeschort
2.1 Liberaal Intergouvermentalisme: tegen het statische van klassiek
Intergouvermentalisme
Dingen kunnen soms belangrijker of minder belangrijk worden voor landen
Als iets niet helemaal in het belang is maar daardoor kan je wel een andere slag
binnenhalen, dan heb je ook gehandeld in eigen belang
Het is dynamischer dan het klassieke model
Belangen van de landen blijven centraal staan
Voortbouwen op vorige theorieën:
3. Nieuw-institutionalisme: (in)Formele regels hebben effect op de uitvoering van
het beleid
Instellingen doen ertoe & je moet ook kijken in de machine
Als het buitenlandsbeleid niet unaniem beslist wordt dan zal het er anders uitzien
dan unaniem te beslissen
Informele regels: de manier van werken heeft ook effect, “de cultuur”
