EBALO Afstandsonderwijs 2025-2026
Didactiek Nederlands 2 – Volop Taal
______________________________________________________________________
Deel 1
_________________________________________________________________________________
1. Werken aan taalcompetentie van lagereschoolleerlingen, de hele dag door
1.1 Taal als motor van de brede ontwikkeling van leerlingen
Kinderen leren lezen, schrijven en rekenen maar ontwikkelen zich ook op cognitief, sociaal-
emotioneel, motorisch en creatief vlak. En oefenen vaardigheden die nodig zijn om te
participeren in complexe en snel evoluerende maatschappij.
Brede basisvorming = kernopdracht lager onderwijs
Kwaliteitsvol onderwijs → alle kinderen maximale kansen bieden tot ontwikkelen talenten,
ongeacht :
- Beginsituatie
- Sociaal-economische achtergrond
- Leerpotentieel
Systematische kennisopbouw + brede persoonsontwikkeling : hand in hand = sleutel tot
gelijke onderwijskansen
Leraar = betekenisvol
Leerlingen die sterke basiscompetenties ontwikkelen : beter in andere leergebieden en in
toekomst
Ook thuis en buitenschoolse activiteiten belangrijk voor de ontwikkeling
! investeren in krachtige partnerschappen met ouders en met organisaties buiten school
Leergebieden staan niet los van elkaar → leerinhouden uit verschillende leergebieden zijn met
elkaar verweven → als leraar essentieel om bewust en doelgericht verbindingen te leggen
(over leerjaren en leergebieden heen)
Deze samenhang : krachtige en doorlopende leerlijnen uitbouwen → kennis, vaardigheden en
attitude opbouwen
Geïntegreerde aanpak : verbindingen leggen en samenhang realiseren → leerinhouden uit
verschillende leergebieden op samenhangende manier aangeboden worden (rond
betekenisvol thema) → helpt leerlingen verbanden leggen en maakt leerinhouden
betekenisvoller en motiverender → als leraar : meer mogelijkheden tot verdieping en
differentiëren
Taal : motor van het leren → taal nodig om nieuwe kennis op te bouwen, nadenken,
uitdrukken, interactie
Luisteren en lezen : breidt kennis uit
Schrijven erover : begrip
1
,EBALO Afstandsonderwijs 2025-2026
Taalkrachtig onderwijs : onderwijs waarin taal verweven zit gedurende de hele dag, tijdens
alle activiteiten
1.2 Geïntegreerd werken aan taal in de lagere school
Dag : volop taalleerkansen
Ruimte voor betekenisvol taalgebruik die aansluit bij leefwereld in verschillende contexten.
Vloeien voort uit andere leergebieden. Hierdoor makkelijker om taal op dieper niveau te
verwerken.
Ze leren taal en gebruiken taal om te leren over…
Taal = middel voor het leren
Taal = inhoud van het leren
Leeractiviteiten sluiten op elkaar aan → ene leergebied versterkt het andere
Taal : onmisbaar
- Ideeën verwoorden
- Informatie begrijpen
- Nadenken
- Kennis delen
Verwevenheid : rijkere leerervaringen en diepere taalontwikkeling
➔ Rijke taalleermomenten
Waardevolle leermomenten :
• Groepswerk
• Wereldoriëntatie
• Rekenlessen
Deze worden nog te weinig benut om taalontwikkeling ten volle te benutten. Blijft vaak bij korte
instructies. Ook weinig of geen ruimte voor diepgaande gesprekken, interactie en input. →
leerlingen missen inhoudsrijke contexten om taalvaardigheid te ontwikkelen
! Systematische en doordachte integratie van taalkansen gedurende de hele schooldag en
schoolcarrière cruciaal
! sterk thema kiezen dat leergebieden overstijgt en doelgerichte taalinteracties organiseren →
taalcompetentie versterkt
1.3 Taalkrachtig onderwijs : werken aan taalcompetentie, de hele dag door
Taalcompetentie = de talige kennis, vaardigheden en attitudes die je nodig hebt om gesproken
en geschreven teksten te begrijpen en te gebruiken
Je zet taalcompetenties in om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij
Leerlingen zijn taalcompetent als ze talige kennis, vaardigheden en attitudes geïntegreerd
kunnen inzetten om doelen te halen die voor hen belangrijk en relevant zijn
Hun onderlinge samenhang is van groot belang
2
, EBALO Afstandsonderwijs 2025-2026
_____________________________________________________________________________________
3. Taalkrachtige partnerschappen
3.1. Talige bruggen bouwen binnen en buiten de school
! Geïntegreerde werken aan taalcompetentie binnen de bredere ontwikkeling van leerlingen =
doelgericht en doelbewust alle momenten doorheen de dag aangrijpen als taalleermomenten
ook binnen andere leergebieden
Gebruiken van zeven didactische principes → leidraad
! thuisomgeving en buitenschoolse opvang
Overgangen tussen school, thuis en buitenschoolse opvang → zorgzame aanpak → stress als
onvoldoende verbindingen → leerachterstand
Ook overgangen tussen leerjaren zorgzaam aanpakken
Die verbindingen leggen en begeleiden → niet alleen → gezamenlijke aanpak schoolteam → als
school : taalbeleid voeren waarin gezamenlijke taalpraktijk uitwerkt → als schoolteam talige
bruggen bouwen binnen de school
3.2. Taalkrachtige partnerschappen met ouders
Als school belangrijk → ouders erkennen en respecteren als expert van hun kind (zijn vaak
onzeker over rol) en als gelijkwaardige partner met wie je in dialoog gaat → samen opvoeding en
ontwikkeling van kind stimuleren
Niet alle ouders bewust van de verwachtingen (bv. uit ander land) → lijken niet betrokken →
maar zijn dat wel
Betrokkenheid ouders : verschillende vormen :
➢ Schoolbetrokkenheid : ouders nemen deel aan schoolactiviteiten bv. oudercontact
➢ Thuisbetrokkenheid : acties van ouders thuis om kind te stimuleren. Bv. voorlezen aan
kind, rustige huiswerkomgeving, helpen met huiswerk, interesse tonen
Mate waarin ouders betrokken : belangrijkste hefboom → taal begint thuis → voldoende
kwaliteitsvolle interactiekansen moeten zijn
Maar : niet elk kind krijgt thuis dezelfde en evenveel prikkels als andere → jonge kinderen
ontwikkelen hun taal in wisselwerking met hun ouders → bij iedereen op andere manier door
verschillende hulpbronnen van ouders en door hun rolopvatting
Voorbeelden van hulpbronnen :
• Uitstapjes (kinderen laten verwoorden wat ze zien, achteraf wat ze leuk vonden)
• Boeken thuis
• Ervaringen verwoorden
• Televisie
• Sociaal netwerk ouders
• Over gevoelens spreken
• Kinderen leren omgaan met hun emoties en deze te verwoorden
3
Didactiek Nederlands 2 – Volop Taal
______________________________________________________________________
Deel 1
_________________________________________________________________________________
1. Werken aan taalcompetentie van lagereschoolleerlingen, de hele dag door
1.1 Taal als motor van de brede ontwikkeling van leerlingen
Kinderen leren lezen, schrijven en rekenen maar ontwikkelen zich ook op cognitief, sociaal-
emotioneel, motorisch en creatief vlak. En oefenen vaardigheden die nodig zijn om te
participeren in complexe en snel evoluerende maatschappij.
Brede basisvorming = kernopdracht lager onderwijs
Kwaliteitsvol onderwijs → alle kinderen maximale kansen bieden tot ontwikkelen talenten,
ongeacht :
- Beginsituatie
- Sociaal-economische achtergrond
- Leerpotentieel
Systematische kennisopbouw + brede persoonsontwikkeling : hand in hand = sleutel tot
gelijke onderwijskansen
Leraar = betekenisvol
Leerlingen die sterke basiscompetenties ontwikkelen : beter in andere leergebieden en in
toekomst
Ook thuis en buitenschoolse activiteiten belangrijk voor de ontwikkeling
! investeren in krachtige partnerschappen met ouders en met organisaties buiten school
Leergebieden staan niet los van elkaar → leerinhouden uit verschillende leergebieden zijn met
elkaar verweven → als leraar essentieel om bewust en doelgericht verbindingen te leggen
(over leerjaren en leergebieden heen)
Deze samenhang : krachtige en doorlopende leerlijnen uitbouwen → kennis, vaardigheden en
attitude opbouwen
Geïntegreerde aanpak : verbindingen leggen en samenhang realiseren → leerinhouden uit
verschillende leergebieden op samenhangende manier aangeboden worden (rond
betekenisvol thema) → helpt leerlingen verbanden leggen en maakt leerinhouden
betekenisvoller en motiverender → als leraar : meer mogelijkheden tot verdieping en
differentiëren
Taal : motor van het leren → taal nodig om nieuwe kennis op te bouwen, nadenken,
uitdrukken, interactie
Luisteren en lezen : breidt kennis uit
Schrijven erover : begrip
1
,EBALO Afstandsonderwijs 2025-2026
Taalkrachtig onderwijs : onderwijs waarin taal verweven zit gedurende de hele dag, tijdens
alle activiteiten
1.2 Geïntegreerd werken aan taal in de lagere school
Dag : volop taalleerkansen
Ruimte voor betekenisvol taalgebruik die aansluit bij leefwereld in verschillende contexten.
Vloeien voort uit andere leergebieden. Hierdoor makkelijker om taal op dieper niveau te
verwerken.
Ze leren taal en gebruiken taal om te leren over…
Taal = middel voor het leren
Taal = inhoud van het leren
Leeractiviteiten sluiten op elkaar aan → ene leergebied versterkt het andere
Taal : onmisbaar
- Ideeën verwoorden
- Informatie begrijpen
- Nadenken
- Kennis delen
Verwevenheid : rijkere leerervaringen en diepere taalontwikkeling
➔ Rijke taalleermomenten
Waardevolle leermomenten :
• Groepswerk
• Wereldoriëntatie
• Rekenlessen
Deze worden nog te weinig benut om taalontwikkeling ten volle te benutten. Blijft vaak bij korte
instructies. Ook weinig of geen ruimte voor diepgaande gesprekken, interactie en input. →
leerlingen missen inhoudsrijke contexten om taalvaardigheid te ontwikkelen
! Systematische en doordachte integratie van taalkansen gedurende de hele schooldag en
schoolcarrière cruciaal
! sterk thema kiezen dat leergebieden overstijgt en doelgerichte taalinteracties organiseren →
taalcompetentie versterkt
1.3 Taalkrachtig onderwijs : werken aan taalcompetentie, de hele dag door
Taalcompetentie = de talige kennis, vaardigheden en attitudes die je nodig hebt om gesproken
en geschreven teksten te begrijpen en te gebruiken
Je zet taalcompetenties in om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij
Leerlingen zijn taalcompetent als ze talige kennis, vaardigheden en attitudes geïntegreerd
kunnen inzetten om doelen te halen die voor hen belangrijk en relevant zijn
Hun onderlinge samenhang is van groot belang
2
, EBALO Afstandsonderwijs 2025-2026
_____________________________________________________________________________________
3. Taalkrachtige partnerschappen
3.1. Talige bruggen bouwen binnen en buiten de school
! Geïntegreerde werken aan taalcompetentie binnen de bredere ontwikkeling van leerlingen =
doelgericht en doelbewust alle momenten doorheen de dag aangrijpen als taalleermomenten
ook binnen andere leergebieden
Gebruiken van zeven didactische principes → leidraad
! thuisomgeving en buitenschoolse opvang
Overgangen tussen school, thuis en buitenschoolse opvang → zorgzame aanpak → stress als
onvoldoende verbindingen → leerachterstand
Ook overgangen tussen leerjaren zorgzaam aanpakken
Die verbindingen leggen en begeleiden → niet alleen → gezamenlijke aanpak schoolteam → als
school : taalbeleid voeren waarin gezamenlijke taalpraktijk uitwerkt → als schoolteam talige
bruggen bouwen binnen de school
3.2. Taalkrachtige partnerschappen met ouders
Als school belangrijk → ouders erkennen en respecteren als expert van hun kind (zijn vaak
onzeker over rol) en als gelijkwaardige partner met wie je in dialoog gaat → samen opvoeding en
ontwikkeling van kind stimuleren
Niet alle ouders bewust van de verwachtingen (bv. uit ander land) → lijken niet betrokken →
maar zijn dat wel
Betrokkenheid ouders : verschillende vormen :
➢ Schoolbetrokkenheid : ouders nemen deel aan schoolactiviteiten bv. oudercontact
➢ Thuisbetrokkenheid : acties van ouders thuis om kind te stimuleren. Bv. voorlezen aan
kind, rustige huiswerkomgeving, helpen met huiswerk, interesse tonen
Mate waarin ouders betrokken : belangrijkste hefboom → taal begint thuis → voldoende
kwaliteitsvolle interactiekansen moeten zijn
Maar : niet elk kind krijgt thuis dezelfde en evenveel prikkels als andere → jonge kinderen
ontwikkelen hun taal in wisselwerking met hun ouders → bij iedereen op andere manier door
verschillende hulpbronnen van ouders en door hun rolopvatting
Voorbeelden van hulpbronnen :
• Uitstapjes (kinderen laten verwoorden wat ze zien, achteraf wat ze leuk vonden)
• Boeken thuis
• Ervaringen verwoorden
• Televisie
• Sociaal netwerk ouders
• Over gevoelens spreken
• Kinderen leren omgaan met hun emoties en deze te verwoorden
3
