Inleiding
Wat is filosofie
Filosofie = kritische reflectie op alles
Karl Marx zei dat filosofie de maatschappij moet veranderen
Sub disciplines vd filosofie
➢ Logica
➢ Geldigheid van redeneringen
➢ Bv: drogreden
➢ Metafysica
➢ Zijnsleer
➢ Ordering van boeken van aristoteles
➢ Na de fysica => natuurfilosofie
➢ Is eer een eenheid tussen het zijns
➢ De vraag wrm er iets is en niet niets = metafysische vraag
Wijsgerige antropologie
➢ Mens
➢ Is de mens een lichamelijk/ geestelijk wezen?
➢ Heeft de mens vrije wil?
➢ Epistemologie = kenleer
➢ Wat is ware kennis?
➢ Is kennis mogelijk?
Wetenschapsfilosofie
➢ Wrm is de astrologie een pseudowetenschap
➢ Ethiek = moraalfilosofie
➢ Goed handelen
➢ Wat is een gelukkig leven
➢ Politiekfilosfie
➢ Samenleving
➢ Wrm nog politiek geweld gebruiken
,Relevante filosofie voor jurist
Politiek filosofie
➢ Vrijheid, gelijkheid => ‘belastingen diefstal’,
➢ Vrijheid- veiligheid => cameras
➢ Legitimiteit vd macht => ministers die zonder verkiezing minister zijn geworden
➢ Gebruik van geweld?
➢ Principes vna de democratische staat?
➢ Straf => heeft symbolische betekenis, onevenwicht die moet hersteld worden
Casus google Spanje
Mario Google
Heeft recht op privéleven Economische belang en vrijheid van info
➢ Principes die botsen
➢ Mario won => sindsdien kan je verzoek indiende om iets te laten verwijderen op
google
Ethiek Recht
Wat is goed handelen? Wat mag (niet)? Rechten en plichten?
- Afweging principes
- vb. casus Google Spanje (recht vergeten te worden ↔ recht op info)
- vb: Gebruik van mensen als levende schilden? Asielzoekers?
- Dingen kunnen legaal zijn maar ethisch niet goed en omgekeerd liegen is onethisch
maar er zijn geen wetten rond
- Ethiek en recht kunnen overlappen maar niet altijd
Recht Wetenschapsfilosfie
Wetgeving + rechtspraakt wat is wtsl kennis?
Hoe omgaan met waarschijnlijkheid, onzekerheid in
wts
Gebruikt wts in argumentatie bv abortus
Politici zegt dat wetenschap dat denkt dus drm wetten maar wetenschap bepaalt de
moreel niet
Recht Metafysica en epistemologie
Mensenrechten Universele waarden en waarheid
Relativisme => geen absolute waarheid, gebonden aan 1
persoon, plaats, cultuur
Universalisme => absolute waarheid, geldt altijd
Scepticisme = filosofische positie die stelt dat de mens niet in
staat is om iets met zekerheid te weten
, Recht Wijsgerige antropoloige
Steunt op mensbeeld Is mens autonoom, rationeel?
Wetgeving ivm genderidentiteit Wat is identiteit?
Metafysica
Rechten en plichten Van nature of conventie?
Rechten van… Het zijn van…?
Inleiding boek
1. Vertrouwdheid en verwondering
➢ In het dagelijkse omgaan met de dingen zijn de dingen ons vertrouwd
➢ Door gebeurtenissen of op grond van ervaringen die ons op de een of andere
manier raken, beginnen we ons vragen te stellen over de dingen die ons zonet nog
vanzelfsprekend leken => vertrouwdheid wordt doorbroken
▪ Evidentie in vraag stellen => er komt twijfel, alles in vraag stellen
▪ Twijfels
▪ Creativiteit => zinverlies heeft dan positief effect
▪ Verwondering grijpt de ervaring van het wegvallen van de vetrouwdheid van
de dingen aan als een vertrekpunt voor een veeleer theoretische reflectie =>
filosofie
▪ Ze grijpt de doorbreking van het alledaagse aan om onszelf en onze
vertrouwde omgang met de wereld in twijfel te trekken en op zoek te gaan
naar nieuwe antwoorden
2. Verwondering en contingentie
Verwondering = getroffen worden door ‘er-zijn’ of ‘zo-zijn’ van de dingen
Verwondering ontstaat door wat feitelijk gegeven is te contrasteren met wat mogelijk is
In en door de verwondering verschijnt, zoals gezegd, de feitelijke gegevenheid als
toevallig/ contingent = want anders of niet had kunnen zijn wat moet zijn
Vb: Je loopt buiten en kijkt naar een boom. In verwondering besef je plots dat die boom
er net zo goed níét had kunnen zijn, of er anders had kunnen uitzien, of dat jij er niet had
kunnen staan om hem te zien. Het simpele feit dat jij en die boom er op dit moment zijn,
verschijnt dan niet als vanzelfsprekend, maar als toevallig en contingent
In principe kan verwondering op die manier alles wat feitelijk gegeven is als anders
mogelijk/ contingent laten verschijnen
, 3. Contingentie en orde
Als we alles als radicaal contingent zouder ervaren =>zou het voor de mens onmogelijk
zijn om te leven => mens heeft noodzaak aan orde/structuur, we zouden bv niet kunnen
verwachten dat na elke nacht een nieuwe dag komt…
Onder dergelijke vormen van extreme desoriëntatie lijden mensen met geheugenverlies
of zwaar autistische patiënten => beiden slagen er niet in om dingen te ordenen, er
wordt op een negatieve manier duidelijk dat de mens nood heeft aan orde
Daarom kan de verwondering allen maar een vertrekpunt zijn, het laat het vertrouwde
weliswaar als contingent verschijnen maar brengt ook een reflectie op gang om die
contingentie opnieuw te ordenen en een plaats te geven
De verwondering bevindt zich tussen een gegeven ordening waaruit ze vertrekt en een
nieuw tot stand te brengen ordening waarop ze uitloopt => complexe en dynamische
verhouding tussen verwondering en ordening
4. Denken als ordenen
➢ Belangrijkste taak vh denken in het algemeen: ordenen
➢ Het denken moet in de veelheid van uiteenlopende en contingente ervaringen
een overzichtelijke eenheid/ structuur aanbrengen
➢ Het denken moet de contingentie beheersen
➢ Denken steunt op samenhang en structuren die als gegeven verschijnen in
contact me de realiteit
➢ Denken = zelf actief, creëert eigen samenhang => onafhankelijk
➢ Verschillen in culturen => wereld vertrouwd en leefbaar maken
➢ Individueel leven => onszelf en onze wereld inpassen in interpretatiesamenhang
Het door het denken geconstrueerde samenhangen zijn vatbaar voor stolling en
stagnatie
➢ In culturen en samenlevingen worden ze vastgelegd in instellingen, praktijken =>
wordt al evident gezien => niet meer ter discussie
➢ Bv het systeem dat kinderen naar school gaan wordt niet meer in vraag gesteld
➢ Op individueel vlak verdichten ze zicht tot opinies, waardeoordelen,
uitgangspunten voor denken en handelen van de individu => vroeger interpretatie
– nu gevestigd en evident weten
Verdediging van het gevestigde
➢ Het denken zelf gaat vervolgens die verstarde structuren bevestigen en
beschermen.
➢ In plaats van open en onderzoekend te blijven, wordt het denken een middel om
de bestaande orde te versterken en verdedigen
Wat is filosofie
Filosofie = kritische reflectie op alles
Karl Marx zei dat filosofie de maatschappij moet veranderen
Sub disciplines vd filosofie
➢ Logica
➢ Geldigheid van redeneringen
➢ Bv: drogreden
➢ Metafysica
➢ Zijnsleer
➢ Ordering van boeken van aristoteles
➢ Na de fysica => natuurfilosofie
➢ Is eer een eenheid tussen het zijns
➢ De vraag wrm er iets is en niet niets = metafysische vraag
Wijsgerige antropologie
➢ Mens
➢ Is de mens een lichamelijk/ geestelijk wezen?
➢ Heeft de mens vrije wil?
➢ Epistemologie = kenleer
➢ Wat is ware kennis?
➢ Is kennis mogelijk?
Wetenschapsfilosofie
➢ Wrm is de astrologie een pseudowetenschap
➢ Ethiek = moraalfilosofie
➢ Goed handelen
➢ Wat is een gelukkig leven
➢ Politiekfilosfie
➢ Samenleving
➢ Wrm nog politiek geweld gebruiken
,Relevante filosofie voor jurist
Politiek filosofie
➢ Vrijheid, gelijkheid => ‘belastingen diefstal’,
➢ Vrijheid- veiligheid => cameras
➢ Legitimiteit vd macht => ministers die zonder verkiezing minister zijn geworden
➢ Gebruik van geweld?
➢ Principes vna de democratische staat?
➢ Straf => heeft symbolische betekenis, onevenwicht die moet hersteld worden
Casus google Spanje
Mario Google
Heeft recht op privéleven Economische belang en vrijheid van info
➢ Principes die botsen
➢ Mario won => sindsdien kan je verzoek indiende om iets te laten verwijderen op
Ethiek Recht
Wat is goed handelen? Wat mag (niet)? Rechten en plichten?
- Afweging principes
- vb. casus Google Spanje (recht vergeten te worden ↔ recht op info)
- vb: Gebruik van mensen als levende schilden? Asielzoekers?
- Dingen kunnen legaal zijn maar ethisch niet goed en omgekeerd liegen is onethisch
maar er zijn geen wetten rond
- Ethiek en recht kunnen overlappen maar niet altijd
Recht Wetenschapsfilosfie
Wetgeving + rechtspraakt wat is wtsl kennis?
Hoe omgaan met waarschijnlijkheid, onzekerheid in
wts
Gebruikt wts in argumentatie bv abortus
Politici zegt dat wetenschap dat denkt dus drm wetten maar wetenschap bepaalt de
moreel niet
Recht Metafysica en epistemologie
Mensenrechten Universele waarden en waarheid
Relativisme => geen absolute waarheid, gebonden aan 1
persoon, plaats, cultuur
Universalisme => absolute waarheid, geldt altijd
Scepticisme = filosofische positie die stelt dat de mens niet in
staat is om iets met zekerheid te weten
, Recht Wijsgerige antropoloige
Steunt op mensbeeld Is mens autonoom, rationeel?
Wetgeving ivm genderidentiteit Wat is identiteit?
Metafysica
Rechten en plichten Van nature of conventie?
Rechten van… Het zijn van…?
Inleiding boek
1. Vertrouwdheid en verwondering
➢ In het dagelijkse omgaan met de dingen zijn de dingen ons vertrouwd
➢ Door gebeurtenissen of op grond van ervaringen die ons op de een of andere
manier raken, beginnen we ons vragen te stellen over de dingen die ons zonet nog
vanzelfsprekend leken => vertrouwdheid wordt doorbroken
▪ Evidentie in vraag stellen => er komt twijfel, alles in vraag stellen
▪ Twijfels
▪ Creativiteit => zinverlies heeft dan positief effect
▪ Verwondering grijpt de ervaring van het wegvallen van de vetrouwdheid van
de dingen aan als een vertrekpunt voor een veeleer theoretische reflectie =>
filosofie
▪ Ze grijpt de doorbreking van het alledaagse aan om onszelf en onze
vertrouwde omgang met de wereld in twijfel te trekken en op zoek te gaan
naar nieuwe antwoorden
2. Verwondering en contingentie
Verwondering = getroffen worden door ‘er-zijn’ of ‘zo-zijn’ van de dingen
Verwondering ontstaat door wat feitelijk gegeven is te contrasteren met wat mogelijk is
In en door de verwondering verschijnt, zoals gezegd, de feitelijke gegevenheid als
toevallig/ contingent = want anders of niet had kunnen zijn wat moet zijn
Vb: Je loopt buiten en kijkt naar een boom. In verwondering besef je plots dat die boom
er net zo goed níét had kunnen zijn, of er anders had kunnen uitzien, of dat jij er niet had
kunnen staan om hem te zien. Het simpele feit dat jij en die boom er op dit moment zijn,
verschijnt dan niet als vanzelfsprekend, maar als toevallig en contingent
In principe kan verwondering op die manier alles wat feitelijk gegeven is als anders
mogelijk/ contingent laten verschijnen
, 3. Contingentie en orde
Als we alles als radicaal contingent zouder ervaren =>zou het voor de mens onmogelijk
zijn om te leven => mens heeft noodzaak aan orde/structuur, we zouden bv niet kunnen
verwachten dat na elke nacht een nieuwe dag komt…
Onder dergelijke vormen van extreme desoriëntatie lijden mensen met geheugenverlies
of zwaar autistische patiënten => beiden slagen er niet in om dingen te ordenen, er
wordt op een negatieve manier duidelijk dat de mens nood heeft aan orde
Daarom kan de verwondering allen maar een vertrekpunt zijn, het laat het vertrouwde
weliswaar als contingent verschijnen maar brengt ook een reflectie op gang om die
contingentie opnieuw te ordenen en een plaats te geven
De verwondering bevindt zich tussen een gegeven ordening waaruit ze vertrekt en een
nieuw tot stand te brengen ordening waarop ze uitloopt => complexe en dynamische
verhouding tussen verwondering en ordening
4. Denken als ordenen
➢ Belangrijkste taak vh denken in het algemeen: ordenen
➢ Het denken moet in de veelheid van uiteenlopende en contingente ervaringen
een overzichtelijke eenheid/ structuur aanbrengen
➢ Het denken moet de contingentie beheersen
➢ Denken steunt op samenhang en structuren die als gegeven verschijnen in
contact me de realiteit
➢ Denken = zelf actief, creëert eigen samenhang => onafhankelijk
➢ Verschillen in culturen => wereld vertrouwd en leefbaar maken
➢ Individueel leven => onszelf en onze wereld inpassen in interpretatiesamenhang
Het door het denken geconstrueerde samenhangen zijn vatbaar voor stolling en
stagnatie
➢ In culturen en samenlevingen worden ze vastgelegd in instellingen, praktijken =>
wordt al evident gezien => niet meer ter discussie
➢ Bv het systeem dat kinderen naar school gaan wordt niet meer in vraag gesteld
➢ Op individueel vlak verdichten ze zicht tot opinies, waardeoordelen,
uitgangspunten voor denken en handelen van de individu => vroeger interpretatie
– nu gevestigd en evident weten
Verdediging van het gevestigde
➢ Het denken zelf gaat vervolgens die verstarde structuren bevestigen en
beschermen.
➢ In plaats van open en onderzoekend te blijven, wordt het denken een middel om
de bestaande orde te versterken en verdedigen
