GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
Inhoud
H1: De overhaaste triomftocht van het westerse constitutionele model...............................................3
Het einde van de KO en Charter voor een nieuw Europa....................................................................4
Het Westerse constitutionele model..................................................................................................6
H2: De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine natiestaat.......................7
De abdicatie van keizer Karel V (dominus mundi)..............................................................................8
De middeleeuwse orde van de christenheid: verdeeldheid = feodaliteit, heerlijk stelsel,
standenjustitie en opkomst van steden..............................................................................................8
De middeleeuwse orde van de christenheid: eenheid = Romeinse rijksgedachte en eenheid van
geloof en kerk.....................................................................................................................................9
De ineenstorting van de Respublica Christiana en de crisis van de Europese orde...........................10
De legitimatie van de Spaanse veroveringen in Amerika..................................................................11
H4: Ancien régime onder LXIV: dynastieke vorstenstaat (1643-1715)..................................................12
Le roi danse......................................................................................................................................13
Koningschap en standenmaatschappij..............................................................................................13
De uitbouw van het militair en bureaucratisch apparaat van de staat.............................................15
H5: Het ancien régime onder LXIV: wetgeving en absolutisme.............................................................17
LXIV voor het Parlement van Parijs...................................................................................................17
Reformatie, contrareformatie en absolutisme..................................................................................17
LXIV en de wetgeving........................................................................................................................18
LXIV tussen dynastie en natie...........................................................................................................19
Religie en tolerantie onder LXIV........................................................................................................19
H6: De Britse revolutie (1640-1701).....................................................................................................21
Onthoofding van Karel I....................................................................................................................21
De Tudors en vroege Stuarts (1485-1640): constitutie & breuklijnen...............................................21
Vorstelijk absolutisme en historische jurisprudentie........................................................................22
Burgeroorlog en gemenebest (1640-1660).......................................................................................23
De restoratie onder Karel II en Jacobus II (1660-1688).....................................................................24
De Glorius Revolution en uitbouw parlementaire monarchie (1688-1701)......................................24
De contractuele oorsprong van de staat: Grotius, Hobbes en Locke.................................................25
H7: de Amerikaanse revolutie (1763-1803)..........................................................................................26
De Boston Massacre.........................................................................................................................26
De Britse kolonies in Noord-Amerika tot het einde van de zevenjarige oorlog (1756-1763)............26
De Stamp Act en de constitutionele crisis binnen het Britse rijk......................................................27
Onafhankelijkheid: volkssoevereiniteit en de externe zelfbeschikking.............................................28
1
,GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
Staatsvorming, volkssoevereiniteit en interne zelfbeschikking: de grondwetten van de dertien
staten (1776-1780) en de Articles of confederation (1777-1781).....................................................28
Marbury v Madison (1803)...............................................................................................................30
H8: de Franse revolutie (1789-1815)....................................................................................................31
Twee revoluties kruisten elkaars pad................................................................................................31
De lange aanloop naar de revolutie (1763-1789).............................................................................31
De revolutie en de constitutionele monarchie (1789-1792).............................................................32
De republiek (1792-1799) en het regime van Napoleon (1799-1815)..............................................34
H9: de Belgische revolutie (1814-1914)................................................................................................36
De revolutionair die de opstand miste.............................................................................................36
De restauratie in Frankrijk en de Julirevolutie (1814-1830)..............................................................36
De burgerlijke natiestaat van de 19e eeuw........................................................................................37
Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden........................................................................................38
De Belgische revolutie (1831-1839)..................................................................................................38
De burgerlijke natiestaat in België....................................................................................................40
H10: Imperialisme en kolonialisme.......................................................................................................41
Eerste opiumoorlog (1839-1842).....................................................................................................41
De tweede fase van het westers imperialisme.................................................................................41
China, het westers imperialisme en het internationaal recht...........................................................42
De kolonisatie van Congo (1885-1960).............................................................................................44
De Volkenbond en het mandaatsysteem..........................................................................................45
H11: De Russische revolutie (1917-1991).............................................................................................46
Het einde van de Sovjet-Unie..........................................................................................................46
De oorlog om de wereld en de strijd tussen grote ideologieën.......................................................46
Karl Marx en de communistische ideologie.....................................................................................46
Lenin en het regime van de februari revolutie.................................................................................47
De oktober revolutie en de vorming van de Sovjet-Unie (1917-1924).............................................48
De totalitaire Sovjetstaat van Stalin tot Gorbatsjov (1924-1985).....................................................49
De Sovjet-Unie en het internationaal recht......................................................................................49
H12: De Noord-Atlantische revolutie I = internationaal recht en mensenrechten (1917-1991)............50
Het Atlantisch Charter (1941) = oorsprong VN.................................................................................50
De eerste wereldoorlog en de Volkenbond: de valse start van de Noord-Atlantische revolutie.......51
Roosevelt en de verenigde naties.....................................................................................................51
De tweedeling van Europa en de Koude oorlog................................................................................51
De internationale bescherming van de mensenrechten...................................................................52
H13: De Noord-Atlantische revolutie II = sociale welvaartsstaat..........................................................53
2
,GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
De Britse verkiezingen van 1945......................................................................................................53
De New Deal en zijn constitutionele gevolgen in de VS...................................................................54
Hans Kelsen en het nieuwe constitutionele denken........................................................................54
Sociale welvaartsstaat en grondrechten in de BRD..........................................................................55
H1: De overhaaste triomftocht van het
westerse constitutionele model
3
, GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
Het einde van de KO en Charter voor een nieuw Europa
Conferentie voor veiligheid en samenwerking in Europa (CVSE) (1975 Helsinki & 1990 Parijs)
-Helsinki: vreedzaam samenleven Kapitalistische westblok en communistische oostblok
-Parijs: Charter, Europe whole and free (Bush) Westerse constitutioneel model overwon
1. meerpartijendemocratie
2. mensenrechten
3. rechtstaat
4. westers constitutioneel model
Fukuyama:
end of history, Hegel these, antithese en synthese = geen concurrerende ideologieën (wel
religieuze spanning en nationalisme)
Gorbatsjovs hervormingen in SU: wilde dit door technologische achterstand en
wapenwedloop (Reagan)
1. Belangrijke hervormingen
2. Wurggreep communistische partij verminderen
3. Betere relatie westen
-Binnenlandsbeleid:
1. Perestroika: herstructurering, economische hervormingen met meer vrijheid
landbouw/mijnbouw/…
2. Glasnost: politiek, vrijheid en inspraak, meer debat, persvrijheid
Hervormers wonnen verkiezingen
1990: Litouwen onafhankelijk = begin downfall Gorbastjov
Gorbastjov en einde KO: betere relatie westen door dialoog (atoomwapens) Reagan
1. INF verdrag = alle middelafstandsraketten uit Europa weg
2. START I verdrag = alle langeafstandsraketten weg en troepen Afghanistan (rode leger)
terug trekken (einde wapenwedloop)
3. Gorbastjov verbeterde en kreeg krediet en technologie van Westen (Mitterand)
Gemeenschappelijke Europese Huis
1. Relatie VS en SU zorgde voor stress bij anderen dus toegevingen Gorbatsjov
Verregaande en eenzijdige conventionele ontwapening = reductie SU leger &
onderhandeling Warschaupact en NAVO voor ontwapening
CFE verdrag: getekend voor CVSE Parijs
Brak Brezjnev doctrine = landen konden eigen weg naar communisme zoeken
(historisch determinisme volgens hem) verving hem met Sinatradoctrine
2. Gemeenschappelijk huis: nieuwe visies over toekomst Europa
4
Inhoud
H1: De overhaaste triomftocht van het westerse constitutionele model...............................................3
Het einde van de KO en Charter voor een nieuw Europa....................................................................4
Het Westerse constitutionele model..................................................................................................6
H2: De crisis van de respublica Christiana en de opkomst van de soevereine natiestaat.......................7
De abdicatie van keizer Karel V (dominus mundi)..............................................................................8
De middeleeuwse orde van de christenheid: verdeeldheid = feodaliteit, heerlijk stelsel,
standenjustitie en opkomst van steden..............................................................................................8
De middeleeuwse orde van de christenheid: eenheid = Romeinse rijksgedachte en eenheid van
geloof en kerk.....................................................................................................................................9
De ineenstorting van de Respublica Christiana en de crisis van de Europese orde...........................10
De legitimatie van de Spaanse veroveringen in Amerika..................................................................11
H4: Ancien régime onder LXIV: dynastieke vorstenstaat (1643-1715)..................................................12
Le roi danse......................................................................................................................................13
Koningschap en standenmaatschappij..............................................................................................13
De uitbouw van het militair en bureaucratisch apparaat van de staat.............................................15
H5: Het ancien régime onder LXIV: wetgeving en absolutisme.............................................................17
LXIV voor het Parlement van Parijs...................................................................................................17
Reformatie, contrareformatie en absolutisme..................................................................................17
LXIV en de wetgeving........................................................................................................................18
LXIV tussen dynastie en natie...........................................................................................................19
Religie en tolerantie onder LXIV........................................................................................................19
H6: De Britse revolutie (1640-1701).....................................................................................................21
Onthoofding van Karel I....................................................................................................................21
De Tudors en vroege Stuarts (1485-1640): constitutie & breuklijnen...............................................21
Vorstelijk absolutisme en historische jurisprudentie........................................................................22
Burgeroorlog en gemenebest (1640-1660).......................................................................................23
De restoratie onder Karel II en Jacobus II (1660-1688).....................................................................24
De Glorius Revolution en uitbouw parlementaire monarchie (1688-1701)......................................24
De contractuele oorsprong van de staat: Grotius, Hobbes en Locke.................................................25
H7: de Amerikaanse revolutie (1763-1803)..........................................................................................26
De Boston Massacre.........................................................................................................................26
De Britse kolonies in Noord-Amerika tot het einde van de zevenjarige oorlog (1756-1763)............26
De Stamp Act en de constitutionele crisis binnen het Britse rijk......................................................27
Onafhankelijkheid: volkssoevereiniteit en de externe zelfbeschikking.............................................28
1
,GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
Staatsvorming, volkssoevereiniteit en interne zelfbeschikking: de grondwetten van de dertien
staten (1776-1780) en de Articles of confederation (1777-1781).....................................................28
Marbury v Madison (1803)...............................................................................................................30
H8: de Franse revolutie (1789-1815)....................................................................................................31
Twee revoluties kruisten elkaars pad................................................................................................31
De lange aanloop naar de revolutie (1763-1789).............................................................................31
De revolutie en de constitutionele monarchie (1789-1792).............................................................32
De republiek (1792-1799) en het regime van Napoleon (1799-1815)..............................................34
H9: de Belgische revolutie (1814-1914)................................................................................................36
De revolutionair die de opstand miste.............................................................................................36
De restauratie in Frankrijk en de Julirevolutie (1814-1830)..............................................................36
De burgerlijke natiestaat van de 19e eeuw........................................................................................37
Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden........................................................................................38
De Belgische revolutie (1831-1839)..................................................................................................38
De burgerlijke natiestaat in België....................................................................................................40
H10: Imperialisme en kolonialisme.......................................................................................................41
Eerste opiumoorlog (1839-1842).....................................................................................................41
De tweede fase van het westers imperialisme.................................................................................41
China, het westers imperialisme en het internationaal recht...........................................................42
De kolonisatie van Congo (1885-1960).............................................................................................44
De Volkenbond en het mandaatsysteem..........................................................................................45
H11: De Russische revolutie (1917-1991).............................................................................................46
Het einde van de Sovjet-Unie..........................................................................................................46
De oorlog om de wereld en de strijd tussen grote ideologieën.......................................................46
Karl Marx en de communistische ideologie.....................................................................................46
Lenin en het regime van de februari revolutie.................................................................................47
De oktober revolutie en de vorming van de Sovjet-Unie (1917-1924).............................................48
De totalitaire Sovjetstaat van Stalin tot Gorbatsjov (1924-1985).....................................................49
De Sovjet-Unie en het internationaal recht......................................................................................49
H12: De Noord-Atlantische revolutie I = internationaal recht en mensenrechten (1917-1991)............50
Het Atlantisch Charter (1941) = oorsprong VN.................................................................................50
De eerste wereldoorlog en de Volkenbond: de valse start van de Noord-Atlantische revolutie.......51
Roosevelt en de verenigde naties.....................................................................................................51
De tweedeling van Europa en de Koude oorlog................................................................................51
De internationale bescherming van de mensenrechten...................................................................52
H13: De Noord-Atlantische revolutie II = sociale welvaartsstaat..........................................................53
2
,GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
De Britse verkiezingen van 1945......................................................................................................53
De New Deal en zijn constitutionele gevolgen in de VS...................................................................54
Hans Kelsen en het nieuwe constitutionele denken........................................................................54
Sociale welvaartsstaat en grondrechten in de BRD..........................................................................55
H1: De overhaaste triomftocht van het
westerse constitutionele model
3
, GESCHIEDENIS VAN HET PUBLIEKSRECHT
Het einde van de KO en Charter voor een nieuw Europa
Conferentie voor veiligheid en samenwerking in Europa (CVSE) (1975 Helsinki & 1990 Parijs)
-Helsinki: vreedzaam samenleven Kapitalistische westblok en communistische oostblok
-Parijs: Charter, Europe whole and free (Bush) Westerse constitutioneel model overwon
1. meerpartijendemocratie
2. mensenrechten
3. rechtstaat
4. westers constitutioneel model
Fukuyama:
end of history, Hegel these, antithese en synthese = geen concurrerende ideologieën (wel
religieuze spanning en nationalisme)
Gorbatsjovs hervormingen in SU: wilde dit door technologische achterstand en
wapenwedloop (Reagan)
1. Belangrijke hervormingen
2. Wurggreep communistische partij verminderen
3. Betere relatie westen
-Binnenlandsbeleid:
1. Perestroika: herstructurering, economische hervormingen met meer vrijheid
landbouw/mijnbouw/…
2. Glasnost: politiek, vrijheid en inspraak, meer debat, persvrijheid
Hervormers wonnen verkiezingen
1990: Litouwen onafhankelijk = begin downfall Gorbastjov
Gorbastjov en einde KO: betere relatie westen door dialoog (atoomwapens) Reagan
1. INF verdrag = alle middelafstandsraketten uit Europa weg
2. START I verdrag = alle langeafstandsraketten weg en troepen Afghanistan (rode leger)
terug trekken (einde wapenwedloop)
3. Gorbastjov verbeterde en kreeg krediet en technologie van Westen (Mitterand)
Gemeenschappelijke Europese Huis
1. Relatie VS en SU zorgde voor stress bij anderen dus toegevingen Gorbatsjov
Verregaande en eenzijdige conventionele ontwapening = reductie SU leger &
onderhandeling Warschaupact en NAVO voor ontwapening
CFE verdrag: getekend voor CVSE Parijs
Brak Brezjnev doctrine = landen konden eigen weg naar communisme zoeken
(historisch determinisme volgens hem) verving hem met Sinatradoctrine
2. Gemeenschappelijk huis: nieuwe visies over toekomst Europa
4
