Kinderwens 2
KINDERWENS 2
1. Seksualiteit en verminderde vruchtbaarheid
Inhoud:
• Inleiding
• Seksuele problemen die de vruchtbaarheid in de weg staan
• Vruchtbaarheidsproblemen die de seksualiteit verstoren
• Rol van de vroedvrouw
• Bronnen
1. Inleiding
• “Menstruele krampen kunnen verminderen door het krijgen van een orgasme”
= waar, openen van cervicaal kanaal -> masturberen + intra vaginale ejaculatie
(prostaglandines in sperma helpt bij het openen van cervicaal kanaal)
• “Bij vrouwen die meer seks hebben, wordt de natuurlijke menopauze uitgesteld”
= waar, oestrogeen spiegels -> hoe meer seks, betere vaginale gezondheid,
masturbatie + coitus => voorkomen van atrofie van vagina
• “Door frequente intra-vaginale ejaculatie van de mannelijke partner, is er een hogere
kans op innesteling van de bevruchte eicel en correcte implantatie van de placenta”
= antigenen van vader -> = vreemd wezen: afstoten bestaat => vb miskramen, PE,
… -> voorkomen dat foetus w afgestoten, en dat de placenta goed kan werken =>
seks zonder condoom tijdens ZS heeft minder kans op PE
• Belang van (pre)conceptionele zorg:
o De fase voor de conceptie (‘seks om te ‘wennen’ aan de paternale antigenen’)
o De fase van conceptie (’wat wel en niet doen om zwanger te worden’)
▪ plezier en intimiteit = bel’ -> hoe meer opwinding, hoe meer kans op
conceptie
o De zwangerschap (’hoe investeren in toekomstig seksueel welzijn’)
▪ -> antigenen in sperma, heeft voordeel om regelmatig seks te hebben -
> risico op PE is lager: PE is lager bij vrouwen die vaginisme hebben,
minder seks voor ZS
o De postpartumperiode (‘hoe het seksueel leven herstarten’)
• Lange tijd seks en voortplanting (vruchtbaarheid) onlosmakelijk aan elkaar
gekoppeld.
o Religie: functie seks = procreatie -> laatste eeuw is die functie verandert ->
niet enkel biologisch (seksueel plezier is ook bel’)
• Snelle verandering o.w.v. meer kennis seksuele en reproductieve fysiologie
o Meer kennis vb fertiliteitsbehandelingen
• Anticonceptie, vruchtbaarheidsbehandelingen, ontstaan nieuwe liberale seksuele
moraal
o Ontkoppeling seks en procreatie
o Leeftijd eerste keer penetratieseks = gemiddeld 17,5 jaar (vrouwen)
1
, Kinderwens 2
o Leeftijd eerste kind = gemiddeld 29,1 jaar (moeders)
o AC = controleerbaar → maatschappij heeft het ZS worden ook gezien als iets
controleerbaar, dus als het dan niet lukt w er snel hulp ingeschakeld
▪ Controle niet ZS worden <-> controle ZS worden (= maakbare
maatschappij
• Soms staat beperkte kennis over vruchtbaarheid zwanger worden in de weg
o Te lage seksuele frequentie
o Niet op het juiste moment vrijen
o Belang van voldoende vochtige vagina (meeste glijmiddelen zijn geen gunstig
milieu voor sperma)
o Veilig vrijen vòòr kinderwens om soa’s te voorkomen
o Soa’s moeten behandelt worden voor er sprake is van een KW
→ Daarom testen aan begin ZS en preconceptioneel
• Daarnaast belang van normaliseren dat zwanger worden tot een jaar kan duren
zonder vruchtbaarheidsproblemen, om stress te verminderen
• In België wordt 1 op de 6 koppels geconfronteerd met vruchtbaarheidsproblemen (8-
12%)
• De conceptiekans wordt beïnvloed door de kwaliteit en kwantiteit van hun seksuele
functioneren
o Coïtusfrequentie: impact op zaadkwaliteit ->1x per dag, als het minder is dan
is de kwaliteit minder
o Ejaculatiefrequentie
o Opwinding man: Hoe hoger de opwinding, en hoe langer voorspel -> gunstig
voor spermakwaliteit
o Opwinding vrouw: pH vagina w minder zuur -> levensduur sperma is langer +
extra vochtig, minder kans op dyspareunie + uterus w omhoog getrokken en
vagina w langer,, dus sperma bereikt nog niet de cx = goed!
o Orgasme vrouw
• Aandacht voor seksuele functioneren in de anamnese bij fertiliteitsproblemen!
• Twee richtingen:
o Seksuele problemen kunnen de vruchtbaarheid in de weg staan
o Vruchtbaarheidsproblemen kunnen de seksualiteit verstoren
Bij seksuele problemen: bestaan jarenlang (voor KW)
Niet ZS worden, kan oorzaak en gevolg zijn van het probleem
Beleving = bel’ voor beide partners
Medische behandeling en opvolging, kan zorgen voor problemen vb gebrek privacy,
hormonale disbalans
Seksuele plezier behouden -> minder stress, meer ontspannen
Oorzaken verminderde vruchtbaarheid
• Hogere leeftijd (snelle daling aantal eicellen tussen 30-35 jaar; daling kwaliteit
sperma tussen 40-45 jaar)
• falende (foutief gebruik van) anticonceptie → septische abortussen → vrouwelijke
infertiliteit
• Medische versus levensstijl gerelateerde oorzaken infertiliteit
2
, Kinderwens 2
→Primair infertiliteit: 2%
→Secundaire infertiliteit = later ontstaan, dus hebben al een gezonde ZS gehad: hoger
dan de primaire
2. Seksuele problemen die de vruchtbaarheid in de weg staan
• 43% van de vrouwen en 35% van de mannen in Vlaanderen rapporteert een storing
in het seksueel functioneren
• Respectievelijk 20% en 12,5% zoekt hulp
• % infertiliteit door seksuele problemen varieert:
o 4% van de algemene infertiele populatie
o 33-50% van de onverklaarde infertiliteit
Vrouwelijke factoren
• Verminderd seksueel verlangen
• Opwindingsproblemen: verminderde lubricatie
• Genitopelviene pijn/penetratiestoornis
o Vaginisme
o Dyspareunie
Seksuele disfuncties
• Bij ongeveer één op de 20 tot 25 paren is een seksueel probleem de oorzaak van het
niet zwanger worden
• Bevragen in de anamnese!
o Vrouw: vaginisme
o Man: erectieproblemen en ejaculatiestoornissen
Vaginisme
• Als coïtus moeilijk/onmogelijk is door vaginisme, blijft conceptie uit
• Hulpvraag staat vaak eerder in teken van kinderwens dan van de seksualiteit
• Exploratie functie klacht en hoe beide partners hier tegenaan kijken is belangrijk! ->
bepaalt waar men eerst aandacht aan besteed
• In geval prioritaire kinderwens: zelfinseminatie + kortdurende sekscounseling
• Aandacht opvolging
o Zwangerschap
o Bevalling
o postpartum
Mannelijke factoren
• Verminderd seksueel verlangen
• Opwindingsproblemen: erectiedisfunctie
• Orgasmeproblemen:
o Anorgasmie = geen orgasme krijgen vb door stress
o Premature ejaculatie
o Retrograde ejaculatie
3
, Kinderwens 2
Erectieproblemen en orgasme(ejaculatie)stoornissen
• Indien men er niet is slaagt om tijdens de vruchtbare periode van de vrouw intra-
vaginaal te ejaculeren
• Grondige seksuele anamnese
o Falende erectie/ejaculatieprobleem/beiden?
o Primaire klacht of ontstaan in kader van kinderwens?
o Situationeel of gegeneraliseerd probleem?
• Somatogene of psychogene oorzaak?
• Mogelijke strategieën om fertiliteitsprobleem aan te pakken:
• Kunstmatige inseminatie met eigen sperma:
o Indien man via masturbatie wel kan ejaculeren
o Zelfinseminatie heeft de voorkeur
o In geval van zeer onregelmatige ejaculatie kan de spermakwaliteit hiervoor te
slecht zijn
• Indien gegeneraliseerd probleem:
o Vibratie: kleine stroomstoten -> prostaat w gestimuleerd bij inbrengen anus
(vibratie) => zaadlozing
o Rectale elektrische stimulatie onder narcose
o Chirurgisch verkregen zaadcellen (MESA, PESA, TESE, FNA)
▪ MESA = microchirurgisch zaadcellen uit bijbal halen -> wnnr er een
obstructie is bv bij een sterilisatie
• Voordeel: veel levende zaadcellen
• Nadeel: invasief
▪ PESA = zaadcellen w met een naald uit bijbal gedaan, met lokale
verdoving
• Voordeel: minder invasief
• Nadeel: minder precies
▪ TESE = bij niet obstructieve
• Nadeel: minder kans op succes
▪ FNA = zaadcellen w uit bij bal gezogen met dunne naald -> bij
azoöspermie
• Voordeel: minder invasief
• Nadeel: minder effectief
Soa’s/ Soi
• Een niet goed behandelde soa-infectie met chlamydia of gonorroe kan
leiden tot Pelvic Inflammatory Disease (PID)
• De bacteriën uit de vagina klimmen op en komen in de eileiders en vervolgens de
buikholte terecht
• Dit kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid door vergroeiingen van eileiders of
eierstokken
o Eicel en spermacel kunnen niet meer bewegen in de eileider
• Afhankelijk van de plaats, de ernst en de oorzaak van de schade kan een operatie
(microchirurgie) het probleem verhelpen.
• In het geval van een afwijking aan de eileiders (dik en stug) en als het slijmvlies geen
plooien vertoont, kan het beter zijn om de eileiders te verwijderen en meteen over te
gaan tot een IVF-behandeling.
• Steeds soa-test bij vruchtbaarheidsproblemen!
4
KINDERWENS 2
1. Seksualiteit en verminderde vruchtbaarheid
Inhoud:
• Inleiding
• Seksuele problemen die de vruchtbaarheid in de weg staan
• Vruchtbaarheidsproblemen die de seksualiteit verstoren
• Rol van de vroedvrouw
• Bronnen
1. Inleiding
• “Menstruele krampen kunnen verminderen door het krijgen van een orgasme”
= waar, openen van cervicaal kanaal -> masturberen + intra vaginale ejaculatie
(prostaglandines in sperma helpt bij het openen van cervicaal kanaal)
• “Bij vrouwen die meer seks hebben, wordt de natuurlijke menopauze uitgesteld”
= waar, oestrogeen spiegels -> hoe meer seks, betere vaginale gezondheid,
masturbatie + coitus => voorkomen van atrofie van vagina
• “Door frequente intra-vaginale ejaculatie van de mannelijke partner, is er een hogere
kans op innesteling van de bevruchte eicel en correcte implantatie van de placenta”
= antigenen van vader -> = vreemd wezen: afstoten bestaat => vb miskramen, PE,
… -> voorkomen dat foetus w afgestoten, en dat de placenta goed kan werken =>
seks zonder condoom tijdens ZS heeft minder kans op PE
• Belang van (pre)conceptionele zorg:
o De fase voor de conceptie (‘seks om te ‘wennen’ aan de paternale antigenen’)
o De fase van conceptie (’wat wel en niet doen om zwanger te worden’)
▪ plezier en intimiteit = bel’ -> hoe meer opwinding, hoe meer kans op
conceptie
o De zwangerschap (’hoe investeren in toekomstig seksueel welzijn’)
▪ -> antigenen in sperma, heeft voordeel om regelmatig seks te hebben -
> risico op PE is lager: PE is lager bij vrouwen die vaginisme hebben,
minder seks voor ZS
o De postpartumperiode (‘hoe het seksueel leven herstarten’)
• Lange tijd seks en voortplanting (vruchtbaarheid) onlosmakelijk aan elkaar
gekoppeld.
o Religie: functie seks = procreatie -> laatste eeuw is die functie verandert ->
niet enkel biologisch (seksueel plezier is ook bel’)
• Snelle verandering o.w.v. meer kennis seksuele en reproductieve fysiologie
o Meer kennis vb fertiliteitsbehandelingen
• Anticonceptie, vruchtbaarheidsbehandelingen, ontstaan nieuwe liberale seksuele
moraal
o Ontkoppeling seks en procreatie
o Leeftijd eerste keer penetratieseks = gemiddeld 17,5 jaar (vrouwen)
1
, Kinderwens 2
o Leeftijd eerste kind = gemiddeld 29,1 jaar (moeders)
o AC = controleerbaar → maatschappij heeft het ZS worden ook gezien als iets
controleerbaar, dus als het dan niet lukt w er snel hulp ingeschakeld
▪ Controle niet ZS worden <-> controle ZS worden (= maakbare
maatschappij
• Soms staat beperkte kennis over vruchtbaarheid zwanger worden in de weg
o Te lage seksuele frequentie
o Niet op het juiste moment vrijen
o Belang van voldoende vochtige vagina (meeste glijmiddelen zijn geen gunstig
milieu voor sperma)
o Veilig vrijen vòòr kinderwens om soa’s te voorkomen
o Soa’s moeten behandelt worden voor er sprake is van een KW
→ Daarom testen aan begin ZS en preconceptioneel
• Daarnaast belang van normaliseren dat zwanger worden tot een jaar kan duren
zonder vruchtbaarheidsproblemen, om stress te verminderen
• In België wordt 1 op de 6 koppels geconfronteerd met vruchtbaarheidsproblemen (8-
12%)
• De conceptiekans wordt beïnvloed door de kwaliteit en kwantiteit van hun seksuele
functioneren
o Coïtusfrequentie: impact op zaadkwaliteit ->1x per dag, als het minder is dan
is de kwaliteit minder
o Ejaculatiefrequentie
o Opwinding man: Hoe hoger de opwinding, en hoe langer voorspel -> gunstig
voor spermakwaliteit
o Opwinding vrouw: pH vagina w minder zuur -> levensduur sperma is langer +
extra vochtig, minder kans op dyspareunie + uterus w omhoog getrokken en
vagina w langer,, dus sperma bereikt nog niet de cx = goed!
o Orgasme vrouw
• Aandacht voor seksuele functioneren in de anamnese bij fertiliteitsproblemen!
• Twee richtingen:
o Seksuele problemen kunnen de vruchtbaarheid in de weg staan
o Vruchtbaarheidsproblemen kunnen de seksualiteit verstoren
Bij seksuele problemen: bestaan jarenlang (voor KW)
Niet ZS worden, kan oorzaak en gevolg zijn van het probleem
Beleving = bel’ voor beide partners
Medische behandeling en opvolging, kan zorgen voor problemen vb gebrek privacy,
hormonale disbalans
Seksuele plezier behouden -> minder stress, meer ontspannen
Oorzaken verminderde vruchtbaarheid
• Hogere leeftijd (snelle daling aantal eicellen tussen 30-35 jaar; daling kwaliteit
sperma tussen 40-45 jaar)
• falende (foutief gebruik van) anticonceptie → septische abortussen → vrouwelijke
infertiliteit
• Medische versus levensstijl gerelateerde oorzaken infertiliteit
2
, Kinderwens 2
→Primair infertiliteit: 2%
→Secundaire infertiliteit = later ontstaan, dus hebben al een gezonde ZS gehad: hoger
dan de primaire
2. Seksuele problemen die de vruchtbaarheid in de weg staan
• 43% van de vrouwen en 35% van de mannen in Vlaanderen rapporteert een storing
in het seksueel functioneren
• Respectievelijk 20% en 12,5% zoekt hulp
• % infertiliteit door seksuele problemen varieert:
o 4% van de algemene infertiele populatie
o 33-50% van de onverklaarde infertiliteit
Vrouwelijke factoren
• Verminderd seksueel verlangen
• Opwindingsproblemen: verminderde lubricatie
• Genitopelviene pijn/penetratiestoornis
o Vaginisme
o Dyspareunie
Seksuele disfuncties
• Bij ongeveer één op de 20 tot 25 paren is een seksueel probleem de oorzaak van het
niet zwanger worden
• Bevragen in de anamnese!
o Vrouw: vaginisme
o Man: erectieproblemen en ejaculatiestoornissen
Vaginisme
• Als coïtus moeilijk/onmogelijk is door vaginisme, blijft conceptie uit
• Hulpvraag staat vaak eerder in teken van kinderwens dan van de seksualiteit
• Exploratie functie klacht en hoe beide partners hier tegenaan kijken is belangrijk! ->
bepaalt waar men eerst aandacht aan besteed
• In geval prioritaire kinderwens: zelfinseminatie + kortdurende sekscounseling
• Aandacht opvolging
o Zwangerschap
o Bevalling
o postpartum
Mannelijke factoren
• Verminderd seksueel verlangen
• Opwindingsproblemen: erectiedisfunctie
• Orgasmeproblemen:
o Anorgasmie = geen orgasme krijgen vb door stress
o Premature ejaculatie
o Retrograde ejaculatie
3
, Kinderwens 2
Erectieproblemen en orgasme(ejaculatie)stoornissen
• Indien men er niet is slaagt om tijdens de vruchtbare periode van de vrouw intra-
vaginaal te ejaculeren
• Grondige seksuele anamnese
o Falende erectie/ejaculatieprobleem/beiden?
o Primaire klacht of ontstaan in kader van kinderwens?
o Situationeel of gegeneraliseerd probleem?
• Somatogene of psychogene oorzaak?
• Mogelijke strategieën om fertiliteitsprobleem aan te pakken:
• Kunstmatige inseminatie met eigen sperma:
o Indien man via masturbatie wel kan ejaculeren
o Zelfinseminatie heeft de voorkeur
o In geval van zeer onregelmatige ejaculatie kan de spermakwaliteit hiervoor te
slecht zijn
• Indien gegeneraliseerd probleem:
o Vibratie: kleine stroomstoten -> prostaat w gestimuleerd bij inbrengen anus
(vibratie) => zaadlozing
o Rectale elektrische stimulatie onder narcose
o Chirurgisch verkregen zaadcellen (MESA, PESA, TESE, FNA)
▪ MESA = microchirurgisch zaadcellen uit bijbal halen -> wnnr er een
obstructie is bv bij een sterilisatie
• Voordeel: veel levende zaadcellen
• Nadeel: invasief
▪ PESA = zaadcellen w met een naald uit bijbal gedaan, met lokale
verdoving
• Voordeel: minder invasief
• Nadeel: minder precies
▪ TESE = bij niet obstructieve
• Nadeel: minder kans op succes
▪ FNA = zaadcellen w uit bij bal gezogen met dunne naald -> bij
azoöspermie
• Voordeel: minder invasief
• Nadeel: minder effectief
Soa’s/ Soi
• Een niet goed behandelde soa-infectie met chlamydia of gonorroe kan
leiden tot Pelvic Inflammatory Disease (PID)
• De bacteriën uit de vagina klimmen op en komen in de eileiders en vervolgens de
buikholte terecht
• Dit kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid door vergroeiingen van eileiders of
eierstokken
o Eicel en spermacel kunnen niet meer bewegen in de eileider
• Afhankelijk van de plaats, de ernst en de oorzaak van de schade kan een operatie
(microchirurgie) het probleem verhelpen.
• In het geval van een afwijking aan de eileiders (dik en stug) en als het slijmvlies geen
plooien vertoont, kan het beter zijn om de eileiders te verwijderen en meteen over te
gaan tot een IVF-behandeling.
• Steeds soa-test bij vruchtbaarheidsproblemen!
4
