Internationaal recht – samenvatting
Hoorcollege 1 – Aard van het internationaal recht........................5
Wat is internationaal recht?......................................................................5
Functies van het internationaal recht.......................................................5
1. Bevoegdheid volkenrechtelijke subjecten afbakenen........................5
2. Regelen van coexistentie van intenrationale rechtssubjecten...........6
1. Cooperatie, regelen van internationale samenwerking tussen
internationale rechtssubjecten..............................................................6
2. Global governance.............................................................................6
Kenmerken van het internationaal recht...................................................6
1. Geen centrale wetgever....................................................................7
2. Geen centrale rechter........................................................................7
3. Geen uitgewerkt stelsel rechthandhaving en rechtafdwinging..........7
4. Sterke afhankelijkheid van nationale rechtsorde voor
tenuitvoerlegging..................................................................................7
5. Uiterst gedifferentieerd recht............................................................8
Structuur internationaal recht...................................................................8
Hoorcollege 2 - Bronnen van het internationaal recht..................9
Bronnen....................................................................................................9
verdragsrecht............................................................................................9
Belangrijkste codificaties verdragsrecht................................................9
Gewoonterechtelijke definitie................................................................9
Soorten...................................................................................................10
Verschillende wijze van calssificatie van verdragen............................10
Bekendmaking........................................................................................11
Totstandkoming verdragen.....................................................................11
Opstellen verdragstekst..........................................................................11
Aanneming van verdragstekst:............................................................11
Uitdrukken van wilsuiting........................................................................12
Ondertekening........................................................................................12
Bekrachtiging..........................................................................................13
Aanvaarding, goedkeuring , toetreding...................................................13
1
, Parlementaire instemming......................................................................13
Voorbehouden.........................................................................................14
Pacta sunt servanda................................................................................14
Toepassing van verdragen......................................................................15
Interpretatie............................................................................................15
Gevolgen tegenover derden...................................................................16
Nietigheid................................................................................................16
Beeindiging/ opschorting........................................................................18
Hoorcollege 3- Andere bronnen van internationaal recht en hun
onderlinge verhouding.............................................................19
Gewoonterecht........................................................................................19
Algemene rechtsbeginselen....................................................................21
Rechtspraak en rechtsleer......................................................................22
Bilijkheid.................................................................................................22
Eenzijdige rechtshandelingen.................................................................22
Soft law en informele rechtsvorming......................................................23
Hierarchie van de bronnen......................................................................24
Hoorcollege 4 – subjecten staten..............................................24
Subjecten................................................................................................24
Staten.....................................................................................................25
Wanneer mag je spreken van een staat?.............................................25
1. Grondgebied....................................................................................25
2. Bevolking.........................................................................................26
3. Regering..........................................................................................26
Fundamentele kenmerken van staten:....................................................26
1. Soevereiniteit en onafhankelijkheid.................................................26
2. Voorbehouden domein.....................................................................26
Staatsvorming: totstandkoming van staten............................................27
1. Dekolonisatie...................................................................................27
2. Afscheiding......................................................................................27
3. Dismembratio..................................................................................27
4. Fusie:...............................................................................................27
Verwerving van grondgebied..................................................................27
2
, Erkenning van staten..............................................................................28
Erkenning van staten = discretionare handeling.................................28
De erkenning kan via twee opvattingen aangehaald worden..............28
Statenopvolging......................................................................................29
Definitie...............................................................................................29
Verschillende vormen..........................................................................29
Rechtsgevolgen van statenopvolging:.................................................30
1. Verhouding tussen opvolgerstaat en particulieren..........................30
2. Verhouding tussen opvolgerstaat en voortgangerstaat...................30
3. Verhouding tussen opvolgerstaat en internationale rechtsorde......30
Hoorcollege 5 – Niet statelijke actoren......................................32
Oplijsting.................................................................................................32
Internationale organisaties.....................................................................32
Definitie...............................................................................................32
Rechtspersoonlijkheid.............................................................................32
Bevoegdheden........................................................................................33
Lidmaatschap..........................................................................................33
Lidmaatschap: de VN..............................................................................34
Organen en besluitvorming.....................................................................34
Organen en besluitvorming: de VN veiligheidsraad................................35
Individuen...............................................................................................36
Internationale strafrechtelijke aansprakelijkheid....................................36
Volkenrechtelijke bescherming individuen..............................................37
Niet gouvernementele organisaties........................................................37
Volkenrechterlijke status.........................................................................37
Transnationale (multinationale ondernemingen)....................................38
Hoorcollege 6 – jurisdictie en immuniteiten...............................38
Jurisdictie over personen en grondgebied...............................................38
Territoriale jurisdictie..............................................................................39
Extraterritoriale jurisdictie......................................................................40
1. Nationaliteit.....................................................................................40
2. Crimineele jurisdictie.......................................................................41
Immuniteiten soorten.............................................................................42
3
, Immuniteiten: concepten........................................................................42
staatsimmuniteiten.................................................................................43
Immuniteit van hoge staatsvertegenwoordigers in functie.....................43
Diplomatieke en consulaire betrekkingen...............................................43
Diplomatieke onschendbaarheid en immuniteiten..................................44
Andere voorrechten en immuniteiten diplomaten..................................44
Hoorcollege 7 – staatsaansprakelijkheid en geschillenbeslechting
.............................................................................................. 44
Staatsaansprakelijkheid..........................................................................44
Algemeen.............................................................................................45
Bronnen...............................................................................................45
Wanneer begaat staat een onrechtmatige daad?................................45
Toerekenbaar gedrag (artt. 4-11 ASR) (“Act of the State”)......................45
Schending volkenrechtelijke verplichting (“breach of an international
obligation”) (art. 12 ASR.........................................................................46
Omstandigheden die het onrechtmatige karakter doen wegvallen
(circumstances precluding wrongfulness) (artt. 20-25 ASR)................46
4
Hoorcollege 1 – Aard van het internationaal recht........................5
Wat is internationaal recht?......................................................................5
Functies van het internationaal recht.......................................................5
1. Bevoegdheid volkenrechtelijke subjecten afbakenen........................5
2. Regelen van coexistentie van intenrationale rechtssubjecten...........6
1. Cooperatie, regelen van internationale samenwerking tussen
internationale rechtssubjecten..............................................................6
2. Global governance.............................................................................6
Kenmerken van het internationaal recht...................................................6
1. Geen centrale wetgever....................................................................7
2. Geen centrale rechter........................................................................7
3. Geen uitgewerkt stelsel rechthandhaving en rechtafdwinging..........7
4. Sterke afhankelijkheid van nationale rechtsorde voor
tenuitvoerlegging..................................................................................7
5. Uiterst gedifferentieerd recht............................................................8
Structuur internationaal recht...................................................................8
Hoorcollege 2 - Bronnen van het internationaal recht..................9
Bronnen....................................................................................................9
verdragsrecht............................................................................................9
Belangrijkste codificaties verdragsrecht................................................9
Gewoonterechtelijke definitie................................................................9
Soorten...................................................................................................10
Verschillende wijze van calssificatie van verdragen............................10
Bekendmaking........................................................................................11
Totstandkoming verdragen.....................................................................11
Opstellen verdragstekst..........................................................................11
Aanneming van verdragstekst:............................................................11
Uitdrukken van wilsuiting........................................................................12
Ondertekening........................................................................................12
Bekrachtiging..........................................................................................13
Aanvaarding, goedkeuring , toetreding...................................................13
1
, Parlementaire instemming......................................................................13
Voorbehouden.........................................................................................14
Pacta sunt servanda................................................................................14
Toepassing van verdragen......................................................................15
Interpretatie............................................................................................15
Gevolgen tegenover derden...................................................................16
Nietigheid................................................................................................16
Beeindiging/ opschorting........................................................................18
Hoorcollege 3- Andere bronnen van internationaal recht en hun
onderlinge verhouding.............................................................19
Gewoonterecht........................................................................................19
Algemene rechtsbeginselen....................................................................21
Rechtspraak en rechtsleer......................................................................22
Bilijkheid.................................................................................................22
Eenzijdige rechtshandelingen.................................................................22
Soft law en informele rechtsvorming......................................................23
Hierarchie van de bronnen......................................................................24
Hoorcollege 4 – subjecten staten..............................................24
Subjecten................................................................................................24
Staten.....................................................................................................25
Wanneer mag je spreken van een staat?.............................................25
1. Grondgebied....................................................................................25
2. Bevolking.........................................................................................26
3. Regering..........................................................................................26
Fundamentele kenmerken van staten:....................................................26
1. Soevereiniteit en onafhankelijkheid.................................................26
2. Voorbehouden domein.....................................................................26
Staatsvorming: totstandkoming van staten............................................27
1. Dekolonisatie...................................................................................27
2. Afscheiding......................................................................................27
3. Dismembratio..................................................................................27
4. Fusie:...............................................................................................27
Verwerving van grondgebied..................................................................27
2
, Erkenning van staten..............................................................................28
Erkenning van staten = discretionare handeling.................................28
De erkenning kan via twee opvattingen aangehaald worden..............28
Statenopvolging......................................................................................29
Definitie...............................................................................................29
Verschillende vormen..........................................................................29
Rechtsgevolgen van statenopvolging:.................................................30
1. Verhouding tussen opvolgerstaat en particulieren..........................30
2. Verhouding tussen opvolgerstaat en voortgangerstaat...................30
3. Verhouding tussen opvolgerstaat en internationale rechtsorde......30
Hoorcollege 5 – Niet statelijke actoren......................................32
Oplijsting.................................................................................................32
Internationale organisaties.....................................................................32
Definitie...............................................................................................32
Rechtspersoonlijkheid.............................................................................32
Bevoegdheden........................................................................................33
Lidmaatschap..........................................................................................33
Lidmaatschap: de VN..............................................................................34
Organen en besluitvorming.....................................................................34
Organen en besluitvorming: de VN veiligheidsraad................................35
Individuen...............................................................................................36
Internationale strafrechtelijke aansprakelijkheid....................................36
Volkenrechtelijke bescherming individuen..............................................37
Niet gouvernementele organisaties........................................................37
Volkenrechterlijke status.........................................................................37
Transnationale (multinationale ondernemingen)....................................38
Hoorcollege 6 – jurisdictie en immuniteiten...............................38
Jurisdictie over personen en grondgebied...............................................38
Territoriale jurisdictie..............................................................................39
Extraterritoriale jurisdictie......................................................................40
1. Nationaliteit.....................................................................................40
2. Crimineele jurisdictie.......................................................................41
Immuniteiten soorten.............................................................................42
3
, Immuniteiten: concepten........................................................................42
staatsimmuniteiten.................................................................................43
Immuniteit van hoge staatsvertegenwoordigers in functie.....................43
Diplomatieke en consulaire betrekkingen...............................................43
Diplomatieke onschendbaarheid en immuniteiten..................................44
Andere voorrechten en immuniteiten diplomaten..................................44
Hoorcollege 7 – staatsaansprakelijkheid en geschillenbeslechting
.............................................................................................. 44
Staatsaansprakelijkheid..........................................................................44
Algemeen.............................................................................................45
Bronnen...............................................................................................45
Wanneer begaat staat een onrechtmatige daad?................................45
Toerekenbaar gedrag (artt. 4-11 ASR) (“Act of the State”)......................45
Schending volkenrechtelijke verplichting (“breach of an international
obligation”) (art. 12 ASR.........................................................................46
Omstandigheden die het onrechtmatige karakter doen wegvallen
(circumstances precluding wrongfulness) (artt. 20-25 ASR)................46
4
