Europees recht – Samenvatting
Hoorcollege 1: Het EU integratieproces en de nieuwe rechtsorde. 5
De Europese unie – inleiding.....................................................................5
De Europese unie als supranationale organisatie..................................5
EU als meer dan internationale organisatie:..........................................5
Europese integratie: uitbreiding en verdieping.........................................5
Europese integratie: de pistes...............................................................5
De autonome rechtsorde..........................................................................7
Van Gend en Loos..................................................................................7
De nieuwe autonome rechtsorde...........................................................8
Rechtstreekse werking...........................................................................8
Hoorcollege 2 – Voorrang en instellingen.....................................8
Voorrang...................................................................................................8
Costa t. ENEL.........................................................................................8
Voorrang waarvan?................................................................................8
Voorrang waarop?..................................................................................9
Gevolg voor strijdigheid nationaal en EU-recht.....................................9
Instellingen van de EU..............................................................................9
Overzicht: art. 13 VEU bevat de lijst:.....................................................9
Het Europees parlement........................................................................9
De Europese raad................................................................................10
De raad................................................................................................10
De ene Raad is de andere niet.............................................................11
De Europese Comissie.........................................................................12
Het hof van justitie van de Europese Unie...........................................12
Samengevat.........................................................................................13
Samenvatting van de machten binnen de instellingen van de EU..........13
Hoorcollege 3 – Bronnen en besluitvorming...............................14
Bronnen..................................................................................................14
Hierarchie der normen.........................................................................14
Primair recht........................................................................................14
Primair recht – verdragen....................................................................14
1
, Primair recht – algemene rechtsbeginselen.........................................15
Secundair recht....................................................................................15
Secundair recht – wetgevingshandelingen..........................................16
Besluitvorming........................................................................................16
Bevoegdheidsregels.............................................................................16
Beginsel van bevoegdheidstoedeling..................................................16
Soorten bevoegdheden........................................................................16
Rechtsgrond.........................................................................................17
Subsidariteitsbeginsel..........................................................................17
Evenredigheidsbeginsel.......................................................................17
Beginselen ruw samengevat................................................................17
Interne stemprocedures.......................................................................18
Wetgevende procedures......................................................................18
Gewone wetgevende procedure..........................................................18
Gewone wetgevende procedure – initiatiefrecht.................................18
Gewone wetgevende procedure – lezingen.........................................18
Hoorcollege 4 – Rechtsbescherming I........................................19
Het systeem van rechtsbescherming in de EU........................................19
Noodzaak aan rechtsbescherming.......................................................19
Taakverdeling.......................................................................................19
Hof van justitie van de Europese unie.................................................19
Nationale rechter.................................................................................19
Rechtstreekse beroepen.........................................................................20
Rechtstreeks versus onrechtstreeks....................................................20
Overzicht rechtstreekse beroepen.......................................................20
Beroep tot nietigverklaring.....................................................................21
Beroep tot nietigverklaring..................................................................21
Beroep tot nietigverklaring: verweerder..............................................21
Beroep tot nietigverklaring: bestreden handeling...............................22
Beroep tot nietigverklaring: eiser........................................................22
Beroep tot nietigverklaring: gronden...................................................23
Beroep tot nietigverklaring: gevolgen.................................................23
Beroep wegens niet-nakoming................................................................23
Beroep wegens niet-nakoming............................................................23
2
, Beroep wegens niet-nakoming: eiser...................................................23
Beroep wegens niet-nakoming: verweerder........................................24
Beroep wegens niet-nakoming: procedure..........................................24
Hoorcollege 5 – rechtsbescherming II........................................24
Schadevergoeding voor schending van unierecht..................................24
Ratio....................................................................................................24
Rechtstreeks beroep............................................................................24
Rechtsgang voor nationale rechter......................................................25
Voorwaarden........................................................................................25
Onrechtsteekse beroep: de prejudiciele vraag.......................................25
Opzet...................................................................................................25
De vraagsteller....................................................................................25
Onderwerpen.......................................................................................26
Mogelijkheid om vraag te stellen.........................................................26
Verplichting om vraag te stellen..........................................................26
Uitzonderingen voor de verplichting om een vraag te stellen.............26
Gevolgen..............................................................................................27
Voorbeeld.............................................................................................27
Rechtstreekse werking van het unierecht...............................................27
Opzet...................................................................................................27
Bepaling van verdragen.......................................................................27
Bepaling van verordening....................................................................28
Bepaling van richtlijn...........................................................................28
Alternatieven rechtstreekse werking...................................................29
Voorwaarden rechtstreekse werking SAMENGEVAT:............................30
Hoorcollege 6 – Interne markt I.................................................30
De interne markt – eerste kennismaking................................................30
Van gemeenschappelijke naar interne markt......................................30
Grondslagen.........................................................................................30
Integratiemechanismen.......................................................................31
Belemmeringen...................................................................................31
Vrij verkeer van goederen.......................................................................31
Definiteie van een goed.......................................................................31
Types belemmeringen van goederenverkeer.......................................32
3
, Financiele belemmeringen......................................................................32
Verdragsbepalingen.............................................................................32
Types financiele belemmeringen.........................................................32
Toepssingsgebied en rechtvaardiging..................................................32
Niet- financiele belemmeringen..............................................................32
Verdragsbepalingen.............................................................................32
Types niet-financiele belemmeringen..................................................33
Toepassingsgebied...............................................................................33
Mogelijke rechtvaardigingsgronden die binnen art 34 en 35 vallen....33
Verkoopmodaliteiten............................................................................34
Bruikbaarheid rechtvaardigingsgronden..............................................34
Vrij verkeer van diensten........................................................................35
In een notendop...................................................................................35
Harmonisatie.......................................................................................35
Vrij verkeer van kapitaal.........................................................................35
In een notendop...................................................................................35
Hoorcollege 7 – Interne markt II................................................35
Vrij verkeer van personen.......................................................................35
Verdragsbepalingen.............................................................................36
Voorbeeld.............................................................................................36
Link met burgerschap..........................................................................36
Verkrijgen en verliezen van Unieburgerschap.....................................37
ontwikkeling in comissie t. Malta.........................................................37
Rechten uit unieburgerschap...............................................................38
Overzicht leerstof....................................................................39
4
Hoorcollege 1: Het EU integratieproces en de nieuwe rechtsorde. 5
De Europese unie – inleiding.....................................................................5
De Europese unie als supranationale organisatie..................................5
EU als meer dan internationale organisatie:..........................................5
Europese integratie: uitbreiding en verdieping.........................................5
Europese integratie: de pistes...............................................................5
De autonome rechtsorde..........................................................................7
Van Gend en Loos..................................................................................7
De nieuwe autonome rechtsorde...........................................................8
Rechtstreekse werking...........................................................................8
Hoorcollege 2 – Voorrang en instellingen.....................................8
Voorrang...................................................................................................8
Costa t. ENEL.........................................................................................8
Voorrang waarvan?................................................................................8
Voorrang waarop?..................................................................................9
Gevolg voor strijdigheid nationaal en EU-recht.....................................9
Instellingen van de EU..............................................................................9
Overzicht: art. 13 VEU bevat de lijst:.....................................................9
Het Europees parlement........................................................................9
De Europese raad................................................................................10
De raad................................................................................................10
De ene Raad is de andere niet.............................................................11
De Europese Comissie.........................................................................12
Het hof van justitie van de Europese Unie...........................................12
Samengevat.........................................................................................13
Samenvatting van de machten binnen de instellingen van de EU..........13
Hoorcollege 3 – Bronnen en besluitvorming...............................14
Bronnen..................................................................................................14
Hierarchie der normen.........................................................................14
Primair recht........................................................................................14
Primair recht – verdragen....................................................................14
1
, Primair recht – algemene rechtsbeginselen.........................................15
Secundair recht....................................................................................15
Secundair recht – wetgevingshandelingen..........................................16
Besluitvorming........................................................................................16
Bevoegdheidsregels.............................................................................16
Beginsel van bevoegdheidstoedeling..................................................16
Soorten bevoegdheden........................................................................16
Rechtsgrond.........................................................................................17
Subsidariteitsbeginsel..........................................................................17
Evenredigheidsbeginsel.......................................................................17
Beginselen ruw samengevat................................................................17
Interne stemprocedures.......................................................................18
Wetgevende procedures......................................................................18
Gewone wetgevende procedure..........................................................18
Gewone wetgevende procedure – initiatiefrecht.................................18
Gewone wetgevende procedure – lezingen.........................................18
Hoorcollege 4 – Rechtsbescherming I........................................19
Het systeem van rechtsbescherming in de EU........................................19
Noodzaak aan rechtsbescherming.......................................................19
Taakverdeling.......................................................................................19
Hof van justitie van de Europese unie.................................................19
Nationale rechter.................................................................................19
Rechtstreekse beroepen.........................................................................20
Rechtstreeks versus onrechtstreeks....................................................20
Overzicht rechtstreekse beroepen.......................................................20
Beroep tot nietigverklaring.....................................................................21
Beroep tot nietigverklaring..................................................................21
Beroep tot nietigverklaring: verweerder..............................................21
Beroep tot nietigverklaring: bestreden handeling...............................22
Beroep tot nietigverklaring: eiser........................................................22
Beroep tot nietigverklaring: gronden...................................................23
Beroep tot nietigverklaring: gevolgen.................................................23
Beroep wegens niet-nakoming................................................................23
Beroep wegens niet-nakoming............................................................23
2
, Beroep wegens niet-nakoming: eiser...................................................23
Beroep wegens niet-nakoming: verweerder........................................24
Beroep wegens niet-nakoming: procedure..........................................24
Hoorcollege 5 – rechtsbescherming II........................................24
Schadevergoeding voor schending van unierecht..................................24
Ratio....................................................................................................24
Rechtstreeks beroep............................................................................24
Rechtsgang voor nationale rechter......................................................25
Voorwaarden........................................................................................25
Onrechtsteekse beroep: de prejudiciele vraag.......................................25
Opzet...................................................................................................25
De vraagsteller....................................................................................25
Onderwerpen.......................................................................................26
Mogelijkheid om vraag te stellen.........................................................26
Verplichting om vraag te stellen..........................................................26
Uitzonderingen voor de verplichting om een vraag te stellen.............26
Gevolgen..............................................................................................27
Voorbeeld.............................................................................................27
Rechtstreekse werking van het unierecht...............................................27
Opzet...................................................................................................27
Bepaling van verdragen.......................................................................27
Bepaling van verordening....................................................................28
Bepaling van richtlijn...........................................................................28
Alternatieven rechtstreekse werking...................................................29
Voorwaarden rechtstreekse werking SAMENGEVAT:............................30
Hoorcollege 6 – Interne markt I.................................................30
De interne markt – eerste kennismaking................................................30
Van gemeenschappelijke naar interne markt......................................30
Grondslagen.........................................................................................30
Integratiemechanismen.......................................................................31
Belemmeringen...................................................................................31
Vrij verkeer van goederen.......................................................................31
Definiteie van een goed.......................................................................31
Types belemmeringen van goederenverkeer.......................................32
3
, Financiele belemmeringen......................................................................32
Verdragsbepalingen.............................................................................32
Types financiele belemmeringen.........................................................32
Toepssingsgebied en rechtvaardiging..................................................32
Niet- financiele belemmeringen..............................................................32
Verdragsbepalingen.............................................................................32
Types niet-financiele belemmeringen..................................................33
Toepassingsgebied...............................................................................33
Mogelijke rechtvaardigingsgronden die binnen art 34 en 35 vallen....33
Verkoopmodaliteiten............................................................................34
Bruikbaarheid rechtvaardigingsgronden..............................................34
Vrij verkeer van diensten........................................................................35
In een notendop...................................................................................35
Harmonisatie.......................................................................................35
Vrij verkeer van kapitaal.........................................................................35
In een notendop...................................................................................35
Hoorcollege 7 – Interne markt II................................................35
Vrij verkeer van personen.......................................................................35
Verdragsbepalingen.............................................................................36
Voorbeeld.............................................................................................36
Link met burgerschap..........................................................................36
Verkrijgen en verliezen van Unieburgerschap.....................................37
ontwikkeling in comissie t. Malta.........................................................37
Rechten uit unieburgerschap...............................................................38
Overzicht leerstof....................................................................39
4
