Samenvatting hoorcollege 6 – strafrecht als probleem
Waarom is strafrecht een probleem? tweeledig
1. Probleem van de strafbaarstelling
= op grond waarvan bepaald de overheid waarom sommige
gedragingen strafbaar zijn?
2. Probleem van de rechtvaardiging
= op basis waarvan wordt het recht of de macht om te straffen
gerechtvaardigd?
PROBLEEM VAN DE STRAFBAARSTELLING
Op grond waarvan beslist de overheid welke gedragingen strafbaar zijn?
Over het algemeen:
- Niet problematisch = gedrag in stijd met morele normen
- Wel problematisch = gedrag waarover mensen van mening
verschillen en waarvan het verbod in stijd is met individuele
gelijkheid
Twee filosofische benaderingen
1. Liberalisme: strafrecht begrensd de bescherming van individuele
vrijheid
2. Moralisme: strafrecht is onbegrensd ter handhaving van de publieke
moraal
1. Liberalisme – mill
Schadebeginsel = overheidsingrijpen in de vorm van een
strafbaarstelling van gedrag is alleen gerechtvaardigd als het gedrag
van een individu schade toebrengt aan anderen
Problemen:
- Wie/ wat zijn anderen? Mensen? Of ook andere wezens zoals dieren,
planten , foetus?
- Wat valt onder het begrip schade? Fysiek? Mentaal? Financieel?
- Zijn er niet ook andere redenen van overheidsingrijpen
2. Moralisme – Devlin
Afdwingen van een gedeelde publieke moraal door overheidsingrepen
als strafbaarstellingen van immoreel gedrag is altijd gerechtvaardigd
omdat:
- Een samenleving zonder publieke moraal niet kan voorbestaan
, - Immoreel gedrag het voortbestaan van de samenleving kan
bedreigen
Graadmeter = de gemiddelde burger
Problemen:
- Bestaat er wel een gedeelde publieke moraal?
- Is de gemiddelde burger wel een goede grademeter?
- Is er een wezenlijke grens tussen gedragingen in de private sfeer en
gedragingen in de publieke sfeer?
PROBLEEM VAN DE RECHTVAARDIGING
Drie filosofische benaderingen
1. Utlisme
2. Retributisme
3. Verenigingstheorie
1. Utilisme – Beccaria en Bentham
Het nuttigheidsbeginsel = een overheidsdaad is gerechtvaardigd als zij
het grootste nut voor het grootste aantal mensen teweegbrengt
Rechtvaardiging van de straf = preventie
- Generale preventie: voorkomen van strafbare feiten in het algemeen
- Spciale preventie : voorkomen van strafbare feiten van de dader in
het bijzonder
Problemen:
- Wat valt onder “nu”?
- Effectiviteit van de straf?
- Proportionaliteit van de straf?
2. Retrubitisme – Kant
Vergeldingsbeginsel : de straf is enkel als reactie op een al gepleegd
strafbaar feit
Rechtvaardiging van de straf :
- Vergelding: wie een strafbaar feit heeft begaan mag daar niet mee
wegkomen
- Geen straf zonder schuld
- Straf naar proportionaltieit
Problemen?
, - Verdubbeling van kwaad
- Vrije wil
3. Vereniginsghteoire – Rawls
= utlisme en retubitisme laten verenigen
Rechtsvaardiging van de straf:
- In algemeen: utilitisme gebruiken = voorkomen
- In bijzonder: rebrutivisme gebruiken = reactie
Problemen:
- Waarom niet andersom
- Kan die vereniging wel
De grotverkenners
Samenvatting: 5 groteverkenners zittne vast in een grot na instorting. Ze
besluiten om 1 iemand te doden en hem op te eten zodat ze kunnen
overleven. Na dat ze bevrijd wordne worden ze veroordeeld voor moord
Meningen van de rechter
- Truepenny: vind dat we de wet moeten volgen maar raad gratie aan
gezien de uitzonderlijke omstandigheden
- Foster: de grotverkenners bevonden zich een natuurtoestand waarin
de normale wet niet geld
- Keen : volgt strikt de letter van de wet
- Handy : zegt dat we ons gezond verstand moeten gebruiken en
moeten kijken naar de publieke opinie
Waarom is strafrecht een probleem? tweeledig
1. Probleem van de strafbaarstelling
= op grond waarvan bepaald de overheid waarom sommige
gedragingen strafbaar zijn?
2. Probleem van de rechtvaardiging
= op basis waarvan wordt het recht of de macht om te straffen
gerechtvaardigd?
PROBLEEM VAN DE STRAFBAARSTELLING
Op grond waarvan beslist de overheid welke gedragingen strafbaar zijn?
Over het algemeen:
- Niet problematisch = gedrag in stijd met morele normen
- Wel problematisch = gedrag waarover mensen van mening
verschillen en waarvan het verbod in stijd is met individuele
gelijkheid
Twee filosofische benaderingen
1. Liberalisme: strafrecht begrensd de bescherming van individuele
vrijheid
2. Moralisme: strafrecht is onbegrensd ter handhaving van de publieke
moraal
1. Liberalisme – mill
Schadebeginsel = overheidsingrijpen in de vorm van een
strafbaarstelling van gedrag is alleen gerechtvaardigd als het gedrag
van een individu schade toebrengt aan anderen
Problemen:
- Wie/ wat zijn anderen? Mensen? Of ook andere wezens zoals dieren,
planten , foetus?
- Wat valt onder het begrip schade? Fysiek? Mentaal? Financieel?
- Zijn er niet ook andere redenen van overheidsingrijpen
2. Moralisme – Devlin
Afdwingen van een gedeelde publieke moraal door overheidsingrepen
als strafbaarstellingen van immoreel gedrag is altijd gerechtvaardigd
omdat:
- Een samenleving zonder publieke moraal niet kan voorbestaan
, - Immoreel gedrag het voortbestaan van de samenleving kan
bedreigen
Graadmeter = de gemiddelde burger
Problemen:
- Bestaat er wel een gedeelde publieke moraal?
- Is de gemiddelde burger wel een goede grademeter?
- Is er een wezenlijke grens tussen gedragingen in de private sfeer en
gedragingen in de publieke sfeer?
PROBLEEM VAN DE RECHTVAARDIGING
Drie filosofische benaderingen
1. Utlisme
2. Retributisme
3. Verenigingstheorie
1. Utilisme – Beccaria en Bentham
Het nuttigheidsbeginsel = een overheidsdaad is gerechtvaardigd als zij
het grootste nut voor het grootste aantal mensen teweegbrengt
Rechtvaardiging van de straf = preventie
- Generale preventie: voorkomen van strafbare feiten in het algemeen
- Spciale preventie : voorkomen van strafbare feiten van de dader in
het bijzonder
Problemen:
- Wat valt onder “nu”?
- Effectiviteit van de straf?
- Proportionaliteit van de straf?
2. Retrubitisme – Kant
Vergeldingsbeginsel : de straf is enkel als reactie op een al gepleegd
strafbaar feit
Rechtvaardiging van de straf :
- Vergelding: wie een strafbaar feit heeft begaan mag daar niet mee
wegkomen
- Geen straf zonder schuld
- Straf naar proportionaltieit
Problemen?
, - Verdubbeling van kwaad
- Vrije wil
3. Vereniginsghteoire – Rawls
= utlisme en retubitisme laten verenigen
Rechtsvaardiging van de straf:
- In algemeen: utilitisme gebruiken = voorkomen
- In bijzonder: rebrutivisme gebruiken = reactie
Problemen:
- Waarom niet andersom
- Kan die vereniging wel
De grotverkenners
Samenvatting: 5 groteverkenners zittne vast in een grot na instorting. Ze
besluiten om 1 iemand te doden en hem op te eten zodat ze kunnen
overleven. Na dat ze bevrijd wordne worden ze veroordeeld voor moord
Meningen van de rechter
- Truepenny: vind dat we de wet moeten volgen maar raad gratie aan
gezien de uitzonderlijke omstandigheden
- Foster: de grotverkenners bevonden zich een natuurtoestand waarin
de normale wet niet geld
- Keen : volgt strikt de letter van de wet
- Handy : zegt dat we ons gezond verstand moeten gebruiken en
moeten kijken naar de publieke opinie
