Samenvatting Verbintenissenrecht | Universiteit Hasselt | 2025/26

Verbintenissenrecht – Hoorcollege 1

1. Begripsbepaling van een verbintenis
a) Rechtsband tussen SE en SA (art 5.1 BW)
- Actiefzijde SE: gerechtigd op een schuld, heeft schuldvordering
- Passiefzijde SA: gehouden tot een schuld, heeft schuld

Opgelet! Je kan niet tegelijkertijd SE en SA zijn van dezelfde verbintenis
 Indien dit gebeurt is er schuldvermenging en dooft de verbintenis uit

b) Pluraliteit van rechtssubjecten
- Dit kan wel!
- Wederkerig contract: In kader van contract kunnen over en weer
verbintenissen worden aangegaan
- Elke partij is schuldeiser en schuldenaar maar van een andere
verbintenis
- Er is samenhang tussen de verbintenis = quit pro quo

c) Afdwingbaarheid
Een juridische verbintenis is afdwingbaar
- SA moet verbintenis nakomen
- Bij niet nakomen kan de SE de nakoming afdwingen als nodig in rechte
o (Buiten)gerechtelijke sancties
o Uitvoerbare titel
o Dwangmiddelen

d) Onderscheid tussen juridische en morele verbintenissen
Niet juridische verbintenissen = niet afdwingbaar
Voorbeelden:
- Louter morele verbintenissen (sociale afspraken, herenakkoorden, …)
- Natuurlijke verbintenissen: niet wettelijk verplicht zijn tot de verbintenis
maar wanneer het vrijwillig gebeurt wordt het omgezet in een juridische
verbintenis en kan er niet op teruggekomen worden (art 5.2 BW)
- Illegale afspraken

e) Rechtsband tussen rechtssubjecten
- Persoonlijke rechten = verbintenis
o Intern: verhouding tussen personen
o Extern: enkel tussen partijen, relativiteit, tegenwerpelijkheid

- Zakelijke rechten
o Intern: verhouding tussen persoon en een zaak
o Extern: geldt erga omnes en moet door iedereen worden
eerbiedigt

,2. Soorten verbintenissen
a) Op basis van voorwerp prestatie (art 5.46, lid 1 BW)
- Doen: een verbintenis om een handeling te verrichten
- Niet doen: verplicht de schuldenaar om zich te onthouden van een
handeling
- Geven: de overdracht va, een recht of de vestiging van een zakelijk
recht
- Garanderen: de schuldenaar waarborgt dat die een prestatie zal leveren
wanneer een bepaald risico zich voltrekt

b) Op basis van de draagwijdte van de verbintenis (art 5.72 BW)
= op welke wijze moet de schuldenaar het resultaat van de beloofde
prestatie bereiken?

- Inspanningsverbintenis
o = je belooft niet dat je het resultaat zal bereiken maar alle
inspanningen worden gedaan die verwacht worden van
voorzichtig en redelijk persoon
o moeilijk aan te tonen

- Resultaatsverbintenis
o = je belooft het resultaat
o Makkelijk aan te tonen

- Voorbeelden:
o Operatie knie door chirurg
 Juiste knie opereren, steriel materiaal gebruiken =
resultaatsverbintenis
 Operatie doen slagen = inspanningsverbintenis

o Advocaat
 Op tijd beroep aantekenen = resultaatsverbintenis
 Zorgen dat client wint = inspanningsverbintenis

- Hoe weet je welke verbintenis?
o Partijen kunnen dit zelf hebben bepaald in een contract via een
inhoudsbepalend beding
o Indien niet in het contract : rechter moet interpreteren

- Bewijslast?
o Bij inspanningsverbintenis: bewijslast weegt zwaarder op de
schuldeiser
 Moet kunnen aantonen dat de schuldenaar niet alles heeft
gedaan wat verwacht wordt van een voorzichtig en redelijk
persoon
o Bij resultaatsverbintenis: bewijslast weegt licht

,  Moet kunnen aantonen dat het resultaat niet bereikt is




- Spectrum:
o Er zijn verschillende gradaties van beide verbintenissen
o De twee sluiten elkaar niet uit, ze kunnen allebei tegelijktijdig
bestaan



3. Bronnen van verbintenissen art 5.3 BW
= geen gesloten stelsel!
- Rechtshandeling
o Meerzijdige rechtshandeling (contract) art. 1.3 BW
 = meerdere wilsuitingen
o Eenzijdige rechtshandeling
 = 1 wilsuiting

- Rechtsfeit
o Buitencontractuele aansprakelijkheid art 6.5 BW
o Oneigenlijke contracten: de gevolgen lijken op een contract maar
het was niet gewild

- Vertrouwensleer
o Onduidelijk of het een bron is van verbintenissenrecht daarom
niet opgenomen in het BW

4. Wettelijke bronnen van verbintenissenrecht
- Burgerlijk Wetboek:
o Boek 1: algemene bepalingen
o Boek 5: verbintenissenrecht (met uitzondering van
buitencontractuele aansprakelijkheid)
o Boek 6: buitencontractuele aansprakelijkheid
o Boek 8: bewijs van verbintenissen
- Specifieke wetgeving in BW
- Specifieke wetgeving buiten BW
- Europese invloed
- Soft law = niet bindend, inspiratiebron, vaak op EU-niveau

5. Structuur van verbintenissenrecht
- DE BRONNEN VAN VERBINTENISSEN
o CONTRACTEN
o EENZIJDIGE RECHTSHANDELING
o ONEIGENLIJKE CONTRACTEN
o BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID
- SAMENLOOP

, - ALGEMEEN REGIME VAN VERBINTENISSEN
- BEWIJS VAN VERBINTENISSEN



6. Basisbeginselen van het verbintenissenrecht
- De contractsvrijheid
- Het consensualisme
- De goede trouw
- De bindende kracht van contracten
- De relativiteit en de tegenwerpelijkheid van contracten

7. Verklarende woordenlijst
- Kennelijk: iets is overduidelijk

- Redelijkheid (algemene zorgvuldigheidsnorm): het gedrag van een
persoon moet steeds vergeleken worden met dat van een voorzichtig
en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden geplaatst.

- Redelijkerwijze: de eis om in redelijkheid te handelen , kan ook gaan om
rechtsfeit dat niet effectief heeft plaatsgevonden maar wat wel zou
kunnen hebben plaatsgevonden

- Goede trouw:
o Objectief: (5.73 BW) in goede trouw handelen vb: loyaal zijn
o Subjectief: (1.9 BW) gaat om de kennis van een persoon, je ben
ter kwader trouw wanneer he de feiten of de rechtshandelingen
waarop de goede trouw betrekking moet hebben, kenden of
behoorde te kennen

- Opzet en fraus omnia corrumpit:
o (1.11 BW) de opzettelijke fout is de fout gepleegd met het
oogmerk om te schaden of uit winstbejag.
o Fraus omnia corrumpit: je mag geen voordeel verschaffen uit
bedrog of oneerlijkheid

- Regres (verhaalsrecht) : Wanneer 1 van de subjecten de schuld van de
anderen heeft voldaan en daarom dus ‘te veel’ betaald heeft
o Regres uitoefenen = een vordering stellen om te vragen dat de
andere persoon het eigen deel van de schuld op zich zou nemen
en het teveel zou uitbetalen
o Belangrijk in buitencontractuele aansprakelijkheid, meerdere
vormen:
 Bij meerdere personen die buitencontracueel aansprakelijk
zijn wordt de schadelast onderling verdeeld
 Er kunnen personen zijn die slechts tijdelijk de schadelast
op zich nemen op basis van een contract of de wet