Hoofdstuk 1 – Maritiem transport in perspectief
1.1 Inleiding tot maritiem transport
Maritiem transport ontstond uit de noodzaak om goederen te vervoeren.
Evolutie
Vóór de 19e eeuw
o De handelaar was meestal ook reder en soms zelfs kapitein.
o Hij vervoerde en verkocht zijn eigen goederen.
Later
o Door de groei van de handel werden de afstanden groter.
o Handelaars bleven aan wal en besteedden het vervoer uit aan
kapiteins.
o Hierdoor ontstond de nood aan een vervoerovereenkomst.
16e eeuw
o De kapitein schreef de geladen goederen in het logboek.
o De handelaar kreeg hiervan een uittreksel ("reconnaissance").
o Dit was de voorloper van het cognossement (Bill of Lading).
19e eeuw
o Door de industriële revolutie groeide de vraag naar transport.
o Trampschepen vervoerden vooral grondstoffen.
o Voor afgewerkte producten ontstonden lijndiensten, met vaste
routes en vaste vaarschema's.
Red Star Line
Een bekend voorbeeld van lijnvaart.
Actief tussen 1873 en 1934.
Ongeveer 2 miljoen emigranten reisden via Antwerpen naar Noord-
Amerika.
Vandaag is het Red Star Line Museum een belangrijk historisch voorbeeld
van de rol van maritiem transport.
1.2 Maritiem recht
Maritiem vervoer gebeurt volgens internationale regels.
Belangrijk:
Vroeger stond het zeerecht in Boek II van het Wetboek van Koophandel.
Sinds september 2020 geldt het Belgisch Scheepvaartwetboek.
Een zeer belangrijke internationale overeenkomst is:
Hague Rules (Regels van Den Haag)
gebaseerd op het Brussels Cognossementsverdrag (1924)
doel:
o internationale regels voor vervoer onder cognossement
o harmonisatie van het zeerecht
o duidelijke regels over de aansprakelijkheid van de vervoerder
Het CMI (Comité Maritime International) speelde hierbij een belangrijke rol.
,1.3 Uitbatingsvormen
Volgens type vervoer
1. Lijnvaart
Kenmerken
vaste route
vaste havens
vaste dienstregeling (sailing schedule)
regelmatig vervoer
Voorbeelden:
Maersk
MSC
CMA CGM
Hapag-Lloyd
2. Trampvaart (chartering)
Kenmerken
geen vaste route
geen vaste planning
vaart alleen wanneer er vraag is
meestal één specifieke lading
Voorbeelden
Spliethoff
Gearbulk
Flinter
3. Industriële vaart (eigen vaart)
Kenmerken
bedrijf gebruikt eigen schepen
vervoer voor eigen goederen
gespecialiseerde schepen
Voorbeelden
Shell → petroleum
Chiquita → fruit
Del Monte → fruit
Volgens geografie
Deepsea Shipping
intercontinentaal vervoer
oceaan wordt overgestoken
Voorbeelden
Europa – Azië
Transatlantic
Transpacific
Shortsea Shipping
oceaan wordt niet overgestoken
vervoer langs de kust of binnen Europese vaargebieden
kan ook zee-riviertransport zijn
Belangrijk:
Shortsea komt voor in:
, lijnvaart
trampvaart
industriële vaart
Feederdiensten
Feeders brengen containers tussen:
kleine havens
grote hubhavens
Ze vormen dus een verlengstuk van de deepsea lijnvaart.
Zee-riviervaart
Schepen kunnen via zee én rivier varen.
Voordeel: goederen kunnen dichter bij de klant worden geladen of gelost.
Motorways of the Sea
Doel:meer goederen via zee vervoeren in plaats van via de weg.
Voordelen:
minder files
milieuvriendelijker
betere verbinding met spoor en binnenvaart
Modal Shift
Modal shift betekent: goederen verplaatsen van wegvervoer naar duurzamere
transportmodi zoals:
zeevaart
binnenvaart
spoor
Doel:
minder congestie
duurzamer transport
1.4 Soorten goederen
1. Containerlading (Containerized cargo)
Een container is een gestandaardiseerde metalen laadunit die goederen
beschermt tegen weer en beschadiging.
De container kan gemakkelijk worden overgeladen tussen:
schip
vrachtwagen
trein
binnenschip
zonder de goederen zelf uit te laden
Container: een herbruikbare, rechthoekige laadunit van staal of aluminium die
goederen veilig kan vervoeren en gemakkelijk tussen verschillende
transportmiddelen kan worden overgeladen.
ISO-standaard
Containers hebben vaste afmetingen volgens de ISO-normen. Daardoor zijn ze
geschikt voor intermodaal vervoer.
, Belangrijkste soorten containers
Type Gebruik
Dry Van (General
gewone droge goederen
Purpose)
Open Top lading die van boven wordt geladen
Hard Top zware lading via afneembaar dak
Flat Rack brede of hoge lading
Platform zeer zware of grote stukken
Reefer gekoelde of diepvriesproducten
Insulated geïsoleerde goederen
Bulk Container bulkproducten
Tank Container vloeistoffen
Ventilated goederen die ventilatie nodig hebben
BIC-code
Elke container heeft een unieke BIC-code.
Deze code:
identificeert de eigenaar/operator
identificeert de container
vergemakkelijkt controle wereldwijd
CSC-plaat
Geeft onder andere:
maximum payload
veiligheidsgegevens
Voordelen containervervoer
snelle laad- en lostijden
minder schade
lagere havenkosten
geschikt voor deur-tot-deur vervoer
ideaal voor intermodaal transport
ondersteunt globalisering
Nadelen
Belangrijk nadeel:
Lege containers.
Door ongelijke goederenstromen (meer export uit Azië dan import) moeten veel
lege containers worden teruggebracht.
Dit noemt men: Herpositioneren van lege containers
Dit is een belangrijke kostenpost voor rederijen.
2. Vloeibare bulk (Liquid bulk)
Vloeibare goederen worden los vervoerd in
tankschepen of pijpleidingen.
Voorbeelden
ruwe aardolie