SLAAP, DIABETES, VASCULAIRE
PROBLEMATIEK
SLAAP
30% ouderen 65+
- Lichteslaap (niet REM) = 50%, diepe slaap (niet REM) = 25%, REM = 25%
o Lichte slaap
o Diepe slaap eerste 1/3 van nacht = herstellende fase
o REM slaap beste laatste 1/3 nacht = verwerking geheugen, emoties, intens
dromen
o Één cycli = 1,5h = licht -> diep -> licht -> REM = normaal
- Niet REM: S1 toegenomen, S2 gelijk (REM), S3 afgenomen (meer ontwaking)
SLAAPHYGIËNE
- Vermijd cafeïne, sigaretten, stimulerende middelen, verhoog activiteit
namiddag/laat avond, verhoog lichtblootstelling, vermijd indutten vooral ’s avonds
(max 1 dut <30’), draai wekker weg (fight of flight met stresshormoon om te
moeten slapen)
- Slaapanamnese, dagboek, onderzoek of activiteitstracker
- PSQI = Pittsburgh sleep quality index vragenlijst
o 19 vragen in 7 domeinen met elk domein 0-3, totaal score 0-21
o Score >5 = slechte slaapkwaliteit
- Slaperig in bed, kamertemperatuur, licht en geluid vrij, beperk eten en drinken
voor slapengaan, regelmatig slaappatroon, niet te veel uren in bed, stress
aanpakken (relaxatie oefeningen)
SLAPELOOSHEID
- Inslapen: angst, rouw, medicatie, rusteloze benensyndroom
- Doorslapen: beenbewegingen syndroom, apneu, maagreflux, pijn, alcohol
- Vroeg ontwaken: genoeg slapen, depressie
AANDOENING VAN DE SLAAP
SLAAPAPNEU
= ademstilstand min 10sec 10-15x/uur wekreactie, slaperigheid overdag, risico hart-
en herseninfarct
- Obstructief slaapapneu syndroom
- Centraal slaapapneu syndroom
- Mengvorm van OSAS en CSAS
RISICOFACTOREN
- Leeftijd, genetische aanleg, overgewicht
- Alcohol/slaap- en kalmeermiddelen, roken
, - Chronische luchtwegirritatie, oedeem, obstructie keel-/neusholte, hormonale- en
stofwisselingsaandoening
- Slaaphouding op rug, nekomvang (kort)
SYMPTOMEN
- Ademstilstand (met snurk), droge mond, nachtzweten,
concentratieverlies/vergeetachtigheid, slaperigheid overdag, prikkelbaarheid,
ochtendhoofdpijn, nachtzweten, vaak plassen, schrikken
BEHANDELING
Algemene maatregelen, neusmasker, mondapparaat, chirurgische behandeling,
elektrostimulatie tong
PERIODIEKE BEENBEWEGINGEN
- 54% > 5 beenbewegingen/uur tijdens nonREM slaap
- Repetitief + ontwaakepisodes (slaaplatentie) ontstaat slaapfragmentatie -
>slaperigheid overdag
- Restless leg syndroom = drang benen bewegen
o Beginnen of verergeren tijdens rust, verdwijnt (deels) bij bewegingen, erger
’s nachts
- Erfelijk, M=V, medicatie, ijzertekort (behandeling magnesium, medicatie
veranderen/geven)
REM SLAAP GEDRAGSSTOORNIS (RBD = REM SLEEP BEHAVIOUR DISORDER)
- REM = inhibitie spieren --> RBD = storing remmingsmechanisme motoriek, in
nacht actief blijven
- Na 60 min hersenen actiever -> verhoogd energieverbruik met onregelmatig HF
en ademhaling
- Verlies thermoregulatie en snelle oogbewegingen
- Spierslapte/spierverlamming
- Eerste stoornissen bij begin van Parkinson -> voorloper neurodegeneratieve
aandoening?
- Middelbare leeftijd, M>V, lang verdragen/verborgen, progressief verergerend,
gewelddadig, snel wakker, droominhoud wordt onthouden en correspondeert met
gedrag
MEDISCHE AANDOENING BV. PROSTATISME, PIJN, HARTDECOMPENSATIE, COPD
- Lichamelijke problemen zoals longziekten, pijn, opstaan om te plassen in de nacht,
grotere gevoeligheid omgevingsfactoren bv geluiden
- Medicatie verstoort slaapritme
PSYCHIATRISCHE AANDOENING BV. DEPRESSIE, ABUSE
- Psychosociale problemen zoals stress, verveling, eenzaamheid, somberheid,
minder bewegen
ORGANISCHE HERSENAANDOENING BV. ALZHEIMER
(OUDERDOMS)DIABETES
,= type 2 maakt pancreas te weinig insuline en/of minder gevoelige lichaamscellen voor
insuline
Boven 65jaar lijden 16/100 aan diabetes, M>V
DIABETES MELLUTIS TYPE II
- Onverklaarbaar gewichtsverlies, vermoeidheid
- Daling van gezichtsvermogen
- Vertraagde wondheling
- Recidiverende bacteriële infecties
- Pruritus vulvae, urine-incontinentie, balanitis, polyurie, polydipsie
- Misselijkheid en maagpijn
- Vooral levensstijl: beweging, overgewicht & veroudering: insulineresistentie of
tekort
ACUTE VERWIKKELINGEN
- Hyperglycemie -> liefst hierin
o Vermoeidheid, prikkelbaarheid, vaak plassen, dorst, schimmelinfecties,
trage wondheling, gezichtsstoornissen (vooral schadelijk op lange termijn)
- Hypoglycemie = acute noodsituatie, hersenen zonder energie
o Bleekheid, intense vermoeidheid, zweten, beven, hartkloppingen,
gezichtsstoornissen, spierzwakte
CHRONISCHE VERWIKKELINGEN
- Oculair: cataract, glaucoom, retinopathie
- Macro vasculair: hart, perifeer, hersenen
- Micro vasculair
- Osteoarticulair
- Neurologisch: perifeer, centraal, autonoom
BEHANDELING
- Levensstijl: gezonde voeding, gewichtsvermindering, bewegen (300min/week),
stoppen roken
- Medicatie regelen bloedsuikerspiegel
- Inspanningsproef, spierkracht (progressief), matig oefenprogramma bij
retinopathie
VASCULAIRE PATHOLOGIE
VENEUZE INSUFFICIËNTIE
= medische aandoening waarbij aderen in benen moeite hebben met effectief
terugvoeren bloed naar hart, vaak door defecte kleppen in aderen, bloedophoping,
verhoogde druk en zwelling
SYMPTOMEN
- Oedemen, dermatitis, spataderen, oppervlakkige ulceraties
- Zware benen, restless legs, nachtelijke krampen, pijn, jeuk
BEHANDELING
- Preventie, medicatie, chirurgie, *steunkousen (*50% verbetering)
, o *Broze huid, begeleidend arterieel vaatlijden, zelf aan- en uitdoen, warm en
spannend
o Oedeem kousen met lagere druk, eczeem hogere druk, meerdere
elastische lagen beste
ARTERIËLE INSUFFICIËNTIE
= tekort zuurstof, voedingsstoffen in weefsels door vernauwing of afsluiting van slagaders
SYMPTOMEN
- Nachtelijke en rustpijn, afwijkingen huid/nagels, minder beharing, hevige beenpijn,
verkleuring
OORZAKEN EN RISICOFACTOREN
- Atherosclerose, diabetes, hoge BD, overgewicht, hoge cholesterol
- Leeftijd, genetisch, postmenopauzale hormoontherapie
- Levensstijl: roken, verhoogde bloeddruk/cholesterolgehalte, hart- en vaatziekte,
homocysteïne
DIAGNOSE
- ENKEL-ARM index = (systolische) bloeddruk enkel/(systolische) bloeddruk arm
o Normaal ongeveer 1. Waarde <0,7 = verminderde doorbloeding been
- Orthostatische hypotensie aanwezig indien:
o Bloeddrukdaling systolisch >=20mmHg of diastolisch >=10mmHg van lig
naar stand
o Systolische bloeddruk daalt tot <=90mmHg
BEHANDELING
- Rookstop, oefenprogramma (40-70%), voedingsadvies, voetverzorging
- ACSM schaal claudicatio intermittens: graad 1: licht 2: matig 3:intens 4:ondraaglijk
DECUBITUS
= lokale beschadiging of degeneratieve verandering van de huid/onderliggend weefsel
die wordt veroorzaakt door inwerkende comprimerende druk- en schuifkrachten
Door druk- en schuifkrachten -> dichtdrukken nutritieve bloedvaten -> zuurstoftekort
cellen huid en spier -> ischemische schade
DECUBITUS REGISTRATIE
1. Heeft patiënt decubitus (klinische blik)
2. Bradenschaal
3. Decubitus – preventie
4. Decubitus – registratie -> (1x per week locatie en ernst aankruisten bij patiënten
met decubitus)
5. Decubitus – behandeling graad 1 en 2 -> 1x per week aankruisen wat op invuldag
toepasselijk is
6. Registratiedocument
BRADENSCHAAL
= risico decubitus: 19-23 geen, 15-18 gering, 13-14 gem, 10-12 hoog, 6-9 zeer hoog
PROBLEMATIEK
SLAAP
30% ouderen 65+
- Lichteslaap (niet REM) = 50%, diepe slaap (niet REM) = 25%, REM = 25%
o Lichte slaap
o Diepe slaap eerste 1/3 van nacht = herstellende fase
o REM slaap beste laatste 1/3 nacht = verwerking geheugen, emoties, intens
dromen
o Één cycli = 1,5h = licht -> diep -> licht -> REM = normaal
- Niet REM: S1 toegenomen, S2 gelijk (REM), S3 afgenomen (meer ontwaking)
SLAAPHYGIËNE
- Vermijd cafeïne, sigaretten, stimulerende middelen, verhoog activiteit
namiddag/laat avond, verhoog lichtblootstelling, vermijd indutten vooral ’s avonds
(max 1 dut <30’), draai wekker weg (fight of flight met stresshormoon om te
moeten slapen)
- Slaapanamnese, dagboek, onderzoek of activiteitstracker
- PSQI = Pittsburgh sleep quality index vragenlijst
o 19 vragen in 7 domeinen met elk domein 0-3, totaal score 0-21
o Score >5 = slechte slaapkwaliteit
- Slaperig in bed, kamertemperatuur, licht en geluid vrij, beperk eten en drinken
voor slapengaan, regelmatig slaappatroon, niet te veel uren in bed, stress
aanpakken (relaxatie oefeningen)
SLAPELOOSHEID
- Inslapen: angst, rouw, medicatie, rusteloze benensyndroom
- Doorslapen: beenbewegingen syndroom, apneu, maagreflux, pijn, alcohol
- Vroeg ontwaken: genoeg slapen, depressie
AANDOENING VAN DE SLAAP
SLAAPAPNEU
= ademstilstand min 10sec 10-15x/uur wekreactie, slaperigheid overdag, risico hart-
en herseninfarct
- Obstructief slaapapneu syndroom
- Centraal slaapapneu syndroom
- Mengvorm van OSAS en CSAS
RISICOFACTOREN
- Leeftijd, genetische aanleg, overgewicht
- Alcohol/slaap- en kalmeermiddelen, roken
, - Chronische luchtwegirritatie, oedeem, obstructie keel-/neusholte, hormonale- en
stofwisselingsaandoening
- Slaaphouding op rug, nekomvang (kort)
SYMPTOMEN
- Ademstilstand (met snurk), droge mond, nachtzweten,
concentratieverlies/vergeetachtigheid, slaperigheid overdag, prikkelbaarheid,
ochtendhoofdpijn, nachtzweten, vaak plassen, schrikken
BEHANDELING
Algemene maatregelen, neusmasker, mondapparaat, chirurgische behandeling,
elektrostimulatie tong
PERIODIEKE BEENBEWEGINGEN
- 54% > 5 beenbewegingen/uur tijdens nonREM slaap
- Repetitief + ontwaakepisodes (slaaplatentie) ontstaat slaapfragmentatie -
>slaperigheid overdag
- Restless leg syndroom = drang benen bewegen
o Beginnen of verergeren tijdens rust, verdwijnt (deels) bij bewegingen, erger
’s nachts
- Erfelijk, M=V, medicatie, ijzertekort (behandeling magnesium, medicatie
veranderen/geven)
REM SLAAP GEDRAGSSTOORNIS (RBD = REM SLEEP BEHAVIOUR DISORDER)
- REM = inhibitie spieren --> RBD = storing remmingsmechanisme motoriek, in
nacht actief blijven
- Na 60 min hersenen actiever -> verhoogd energieverbruik met onregelmatig HF
en ademhaling
- Verlies thermoregulatie en snelle oogbewegingen
- Spierslapte/spierverlamming
- Eerste stoornissen bij begin van Parkinson -> voorloper neurodegeneratieve
aandoening?
- Middelbare leeftijd, M>V, lang verdragen/verborgen, progressief verergerend,
gewelddadig, snel wakker, droominhoud wordt onthouden en correspondeert met
gedrag
MEDISCHE AANDOENING BV. PROSTATISME, PIJN, HARTDECOMPENSATIE, COPD
- Lichamelijke problemen zoals longziekten, pijn, opstaan om te plassen in de nacht,
grotere gevoeligheid omgevingsfactoren bv geluiden
- Medicatie verstoort slaapritme
PSYCHIATRISCHE AANDOENING BV. DEPRESSIE, ABUSE
- Psychosociale problemen zoals stress, verveling, eenzaamheid, somberheid,
minder bewegen
ORGANISCHE HERSENAANDOENING BV. ALZHEIMER
(OUDERDOMS)DIABETES
,= type 2 maakt pancreas te weinig insuline en/of minder gevoelige lichaamscellen voor
insuline
Boven 65jaar lijden 16/100 aan diabetes, M>V
DIABETES MELLUTIS TYPE II
- Onverklaarbaar gewichtsverlies, vermoeidheid
- Daling van gezichtsvermogen
- Vertraagde wondheling
- Recidiverende bacteriële infecties
- Pruritus vulvae, urine-incontinentie, balanitis, polyurie, polydipsie
- Misselijkheid en maagpijn
- Vooral levensstijl: beweging, overgewicht & veroudering: insulineresistentie of
tekort
ACUTE VERWIKKELINGEN
- Hyperglycemie -> liefst hierin
o Vermoeidheid, prikkelbaarheid, vaak plassen, dorst, schimmelinfecties,
trage wondheling, gezichtsstoornissen (vooral schadelijk op lange termijn)
- Hypoglycemie = acute noodsituatie, hersenen zonder energie
o Bleekheid, intense vermoeidheid, zweten, beven, hartkloppingen,
gezichtsstoornissen, spierzwakte
CHRONISCHE VERWIKKELINGEN
- Oculair: cataract, glaucoom, retinopathie
- Macro vasculair: hart, perifeer, hersenen
- Micro vasculair
- Osteoarticulair
- Neurologisch: perifeer, centraal, autonoom
BEHANDELING
- Levensstijl: gezonde voeding, gewichtsvermindering, bewegen (300min/week),
stoppen roken
- Medicatie regelen bloedsuikerspiegel
- Inspanningsproef, spierkracht (progressief), matig oefenprogramma bij
retinopathie
VASCULAIRE PATHOLOGIE
VENEUZE INSUFFICIËNTIE
= medische aandoening waarbij aderen in benen moeite hebben met effectief
terugvoeren bloed naar hart, vaak door defecte kleppen in aderen, bloedophoping,
verhoogde druk en zwelling
SYMPTOMEN
- Oedemen, dermatitis, spataderen, oppervlakkige ulceraties
- Zware benen, restless legs, nachtelijke krampen, pijn, jeuk
BEHANDELING
- Preventie, medicatie, chirurgie, *steunkousen (*50% verbetering)
, o *Broze huid, begeleidend arterieel vaatlijden, zelf aan- en uitdoen, warm en
spannend
o Oedeem kousen met lagere druk, eczeem hogere druk, meerdere
elastische lagen beste
ARTERIËLE INSUFFICIËNTIE
= tekort zuurstof, voedingsstoffen in weefsels door vernauwing of afsluiting van slagaders
SYMPTOMEN
- Nachtelijke en rustpijn, afwijkingen huid/nagels, minder beharing, hevige beenpijn,
verkleuring
OORZAKEN EN RISICOFACTOREN
- Atherosclerose, diabetes, hoge BD, overgewicht, hoge cholesterol
- Leeftijd, genetisch, postmenopauzale hormoontherapie
- Levensstijl: roken, verhoogde bloeddruk/cholesterolgehalte, hart- en vaatziekte,
homocysteïne
DIAGNOSE
- ENKEL-ARM index = (systolische) bloeddruk enkel/(systolische) bloeddruk arm
o Normaal ongeveer 1. Waarde <0,7 = verminderde doorbloeding been
- Orthostatische hypotensie aanwezig indien:
o Bloeddrukdaling systolisch >=20mmHg of diastolisch >=10mmHg van lig
naar stand
o Systolische bloeddruk daalt tot <=90mmHg
BEHANDELING
- Rookstop, oefenprogramma (40-70%), voedingsadvies, voetverzorging
- ACSM schaal claudicatio intermittens: graad 1: licht 2: matig 3:intens 4:ondraaglijk
DECUBITUS
= lokale beschadiging of degeneratieve verandering van de huid/onderliggend weefsel
die wordt veroorzaakt door inwerkende comprimerende druk- en schuifkrachten
Door druk- en schuifkrachten -> dichtdrukken nutritieve bloedvaten -> zuurstoftekort
cellen huid en spier -> ischemische schade
DECUBITUS REGISTRATIE
1. Heeft patiënt decubitus (klinische blik)
2. Bradenschaal
3. Decubitus – preventie
4. Decubitus – registratie -> (1x per week locatie en ernst aankruisten bij patiënten
met decubitus)
5. Decubitus – behandeling graad 1 en 2 -> 1x per week aankruisen wat op invuldag
toepasselijk is
6. Registratiedocument
BRADENSCHAAL
= risico decubitus: 19-23 geen, 15-18 gering, 13-14 gem, 10-12 hoog, 6-9 zeer hoog
