Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 203 pagina's
Samenvatting

Samenvatting BARG52 Gebouwuitrusting | KU Leuven | 2026/27

Document preview thumbnail
Voorbeeld 10 van de 203 pagina's

Het document bevat alle leerstof, afbeeldingen en oefeningen voor het vak Gebouwuitrusting (BARG52) + inhoudstabel

Voorbeeld van de inhoud

TABLE OF CONTENTS
1. definitie ......................................................................................................................................... 12
Wat is gebouwuitrusting ................................................................................................................. 12
Gebouwuitrusting: een genest systeem ........................................................................................... 13
2.systemische benadering.................................................................................................................. 13
Gebouw in functie van stromen ....................................................................................................... 14
Stromen > installaties ..................................................................................................................... 14
3.circulaire benadering ...................................................................................................................... 14
4.integratie in het ontwerpproces ....................................................................................................... 14
Holistische benadering ................................................................................................................... 14
Geïntegreerd ontwerp ..................................................................................................................... 15
1.inleiding & normen .......................................................................................................................... 15
luchtstroom ................................................................................................................................... 15
Waarom ventileren? ....................................................................................................................... 16
Relatieve vochtigheid ..................................................................................................................... 16
luchtsnelheid ................................................................................................................................. 17
Thermische behaagelijkheid ........................................................................................................... 17
Normatief kader ............................................................................................................................. 19
ventilatiesystemen............................................................................................................................. 21
Principe van een ventilatiesysteem.................................................................................................. 21
Principe van intensieve (nacht)ventilatie .......................................................................................... 24
Ventilatietoestellen voor systeem c ................................................................................................. 26
Systeem D: ventilatietoestellen en luchtgroep ................................................................................. 27
3.debieten ......................................................................................................................................... 31
belansventilatie: residentieel .......................................................................................................... 31
Balansventilatie: residentieel – oefening .......................................................................................... 33
Balansventilatie: niet residentieel.................................................................................................... 35
balansventilatie: niet residentieel – oefening .................................................................................... 36
4.ontwerp van het verdeelnet ............................................................................................................. 37
Opbouw van het systeem................................................................................................................ 37
vastleggen trace: residentieel – oefening ......................................................................................... 39
Vastleggen trace ............................................................................................................................ 41
Dimensioneren trace ...................................................................................................................... 41
Trace: oefening – residentieel .......................................................................................................... 42
Trace oefening – niet residentieel .................................................................................................... 43
brandveiligheid .............................................................................................................................. 44
debietregeling ................................................................................................................................ 45

1

, akoestiek ....................................................................................................................................... 46
toezichtluiken: onderhoud en reiniging ............................................................................................ 46
Naverwarming – nakoeling .............................................................................................................. 47
luchtdichtheid................................................................................................................................ 48
isolatie .......................................................................................................................................... 48
5.Ontwerp van de afgifte .................................................................................................................... 49
6.keuze ventilatietoestellen ................................................................................................................ 51
Bepalen luchtgroep ........................................................................................................................ 51
Herhaling vorige lessen ...................................................................................................................... 52
1.Inleiding en normering ..................................................................................................................... 52
overzicht ........................................................................................................................................ 52
componenten ................................................................................................................................ 53
water ............................................................................................................................................. 53
wetten (niet vanbuiten kennen) ....................................................................................................... 53
normen (niet vanbuiten kennen) ...................................................................................................... 54
Reglementen & voorschriften van goede praktijk (niet vanbuiten kennen) .......................................... 54
De rol van de architect en de interieur-architect ............................................................................... 54
Uitvoeringdocumenten = communicatiemiddelen ter realisatie ........................................................ 55
2.sanitaire toestellen ......................................................................................................................... 55
Toestellen voor persoonlijke hygiene ............................................................................................... 55
andere gebruikstoestellen .............................................................................................................. 57
installatie aansluitingen .................................................................................................................. 58
3.watertoevoer .................................................................................................................................. 58
Soorten water ................................................................................................................................ 58
Drinkwateraansluiting .................................................................................................................... 60
regenwatertoevoer ......................................................................................................................... 61
Scheiding water.............................................................................................................................. 62
Rationeel waterverbruik .................................................................................................................. 62
4.sanitair verdeelnet .......................................................................................................................... 63
leidingnet ....................................................................................................................................... 63
leidingmaterialen ........................................................................................................................... 65
Dimensionering van leidingen ......................................................................................................... 67
Verdeling van warm water ............................................................................................................... 69
5.sanitaire afvoerinstallatie ................................................................................................................ 70
begrippen ...................................................................................................................................... 70
historiek ........................................................................................................................................ 71
Scheiding afvoerstromen ................................................................................................................ 71

2

, Sifonwerking -> verluchting ............................................................................................................. 72
Algemene regels ............................................................................................................................. 74
Materiaal leidingen ......................................................................................................................... 75
Dimensioneringsmethode leidingen ................................................................................................ 76
Dimensioneringsmethode – niveau tot aan straatriolering ................................................................. 81
Septische put en dimensionering .................................................................................................... 82
Hemelwater & dimensionering ........................................................................................................ 83
Aansluiting straatriolering ............................................................................................................... 87
Openbare riolering: nutmaatschhappijen......................................................................................... 88
IBA – individuele behandeling van afvalwater ................................................................................... 88
rioleringsplannen ........................................................................................................................... 90
6.Sanitair warm water ........................................................................................................................ 90
Sanitair recuperatie ........................................................................................................................ 90
Sanitair – dimensioneren vooraadvat ............................................................................................... 90
7.Apparaten in de waterinstallatie ...................................................................................................... 91
waterverzachter ............................................................................................................................. 91
pompen ......................................................................................................................................... 91
1.inleiding ......................................................................................................................................... 92
Wettelijk kader: EPBD ..................................................................................................................... 92
Te verwachten evolutie ................................................................................................................... 94
Emissievrij gebouw ......................................................................................................................... 94
Basisgegevens concept van verwarmingsinstallatie ......................................................................... 95
Juridisch kader ............................................................................................................................... 95
2.basisgegevens voor concept van een verwarmingsinstallatie ............................................................. 96
Bepaling van te realiseren comfortklasse in elke ruimte .................................................................... 96
Studie van de warmteverliezen ........................................................................................................ 96
Vuistregels voor de bepaling van warmteverliezen ............................................................................ 97
Warmtewinsten & principes passiefhuis .......................................................................................... 98
opwarmvermogen .......................................................................................................................... 98
3.verwarmingsinstallaties: bouwstenen van het concept ..................................................................... 98
4.verwarmingsinstallaties: centraal <-> decentraal .............................................................................. 99
5.Verwarmingsinstallaties: warmteopwekking ................................................................................... 102
Energiebronnen: ........................................................................................................................... 102
Verwarmingsketels ....................................................................................................................... 103
Warmtepompen – algemene werking ............................................................................................. 104
Warmtepompen – koelmiddelen ................................................................................................... 106
Warmtepompen – de verschillende systemen ................................................................................ 107

3

, Warmtepompen – directe expansie: (DX) lucht/lucht of lucht/water ................................................ 111
6.verwarmingsinstallatie: warmteverdeling ....................................................................................... 112
Fluidum water .............................................................................................................................. 112
Fluïdum: lucht .............................................................................................................................. 113
7.verwarmingsinstallaties: eindunits verwarming............................................................................... 115
Fluidum water – radiatoren ........................................................................................................... 115
Gladde buizen .............................................................................................................................. 118
ribbenbuizen ................................................................................................................................ 118
Convectoren – fluidum water ........................................................................................................ 118
Vloeropbouw convectoren – fluidum water .................................................................................... 119
Ventilo convectoren – fluidum water.............................................................................................. 120
vloerverwarming........................................................................................................................... 121
wandverwarming .......................................................................................................................... 124
plafondverwarming ...................................................................................................................... 125
Passieve klimaatbalken ................................................................................................................ 126
Actieve klimaatbalken .................................................................................................................. 126
betonactivering ............................................................................................................................ 126
En nu? ......................................................................................................................................... 127
8.verwarmingsinstallaties: begrippen mbt regeling ............................................................................ 128
energiebalans .............................................................................................................................. 128
Regeling per ruimte: radiatorkranen............................................................................................... 129
Regeling per ruimte: kranen vloerverwarming ................................................................................. 131
Regeling per ruimte: ruimte- of kamerthermostaat ......................................................................... 131
Regeling per ruimte: ruimtevoeler met opties ................................................................................. 132
Regeling opgewekte energie – weersafhankelijke regeling ............................................................... 132
Regeling opgewekte energie – modulerende werking ...................................................................... 134
Regeling opgewekte energie – voorgangsregeling sanitair ................................................................ 135
Regeling verdeelde energie per kring .............................................................................................. 135
Hydraulisch schema: voorbeelden ................................................................................................ 137
1.inleiding ....................................................................................................................................... 137
2.basisgegevens voor concept van een koelinstallatie........................................................................ 138
Bepaling van de te realiseren comfortklasse in elke ruimte ............................................................. 138
Studie van de warmtewinsten ....................................................................................................... 138
3.koelinstallaties: bouwstenen van het concept ................................................................................ 140
4.koelinstallaties: centraal <> decentraal .......................................................................................... 140
heteluchtgordijnen ....................................................................................................................... 141
5.Koelinstallaties: koelteopwekking .................................................................................................. 141

4

, Mechanische koeling: ijswatermachine ......................................................................................... 141
Air conditioning - koeling ............................................................................................................... 141
performantie ................................................................................................................................ 142
koelteopwekking .......................................................................................................................... 142
Passieve koeling: free cooling: natuurlijke nachtelijke ventilatie ...................................................... 143
Passieve koeling: free cooling: bodem / water wisselaar ................................................................. 144
Passieve koeling: water/water wisselaar ........................................................................................ 144
Waterpompen – directe expansie: (DX) lucht/lucht of lucht/water ................................................... 145
Canadese put .............................................................................................................................. 145
Canadese put BWW ..................................................................................................................... 146
6.koelinstallaties: verdeling koelte .................................................................................................... 146
Fluidum ijswater........................................................................................................................... 146
Fluidum lucht ............................................................................................................................... 146
7.koelinstallaties: eindunits koeling .................................................................................................. 147
Hoge en lage temperatuur koeling ................................................................................................. 147
eindunits ..................................................................................................................................... 147
En nu? ......................................................................................................................................... 148
1.inleiding & normering .................................................................................................................... 149
Type blusmiddelen ....................................................................................................................... 150
2.interventiemiddelen ...................................................................................................................... 150
Eerste interventie = essentieel en belangrijk ................................................................................... 150
Proces ivm keuze en plaatsing mobiele toestellen .......................................................................... 150
Keuze blusmiddel: brandklassen ................................................................................................... 151
Draagbare snelblussers ................................................................................................................ 151
Mobiele brandkarren .................................................................................................................... 152
blusdekens .................................................................................................................................. 152
3.Vaste niet-automatische blusmiddelen .......................................................................................... 152
Droge stijgleiding .......................................................................................................................... 152
muurhapels ................................................................................................................................. 152
muurhydranten ............................................................................................................................ 153
Aansluiting brandleiding net .......................................................................................................... 153
Dimensionering leidingnet brandhaspels en hydranten................................................................... 153
drukverhogingsinstallatie .............................................................................................................. 154
bluswaterput ............................................................................................................................... 154
4.automatische blusinstallaties........................................................................................................ 154
Decentrale installaties.................................................................................................................. 154
Decentrale installaties: grootkeukens > dampkap .......................................................................... 155

5

, Sprinkler-installatie ...................................................................................................................... 155
1.inleiding ....................................................................................................................................... 157
Waarom elektriciteit ..................................................................................................................... 157
Ontstaan elektriciteit .................................................................................................................... 157
circuits ........................................................................................................................................ 158
Eenheden van energie................................................................................................................... 158
Eenheden van elektriciteit ............................................................................................................. 159
Energie & elektriciteit: spanning en stroom .................................................................................... 159
Arbeid en vermogen ...................................................................................................................... 159
Overzicht eenheden en formules ................................................................................................... 160
elektromagnetisme ...................................................................................................................... 160
Soorten stromen & spanningen ..................................................................................................... 160
arei .............................................................................................................................................. 162
installatiemateriaal ...................................................................................................................... 162
2.hoogspanningsnet ........................................................................................................................ 163
Algemeen .................................................................................................................................... 163
Voordeel hoogspanning ................................................................................................................ 163
Hoogspanningsnet in BE ............................................................................................................... 163
Hoogspanning en elektromagnetische straling ............................................................................... 163
3.laagspanningsnet & aftakking ........................................................................................................ 164
Eenfasig wisselspanningsnet 1 x 230V ........................................................................................... 164
3-fasige stroom ............................................................................................................................ 164
Omrekenen van vermogen ............................................................................................................ 165
Aansluiting op het distributienet .................................................................................................... 165
Standaard aansluiting tot 100A ..................................................................................................... 165
Aansluiting > 160A (>100kW) ......................................................................................................... 165
hoogspanningsklokaal .................................................................................................................. 165
Aansluitkabel elektriciteit 1 x 230V ................................................................................................ 166
Aansluitkabels elektriciteit 3 x 400V+N .......................................................................................... 166
Nutmaatschappen – hoe zit de energiemarkt in elkaar .................................................................... 167
4.binneninstallatie ........................................................................................................................... 167
Overzicht componenten ............................................................................................................... 167
Elektrisch bord ............................................................................................................................. 167
Grotere vermogens ....................................................................................................................... 169
sturingscomponenten .................................................................................................................. 169
Elektrisch bord ............................................................................................................................. 169
aardingsinstallatie ........................................................................................................................ 169

6

, Componenten aardinginstallatie ................................................................................................... 170
aardingslus .................................................................................................................................. 170
Meting weerstand ......................................................................................................................... 171
beschermingsgeleider .................................................................................................................. 171
Equipoteniale verbinding .............................................................................................................. 171
Soorten kabels ............................................................................................................................. 171
1 x 230V ....................................................................................................................................... 172
Leidingen in residentiele sector / massiefbouw .............................................................................. 173
Leidingen in residentiele sector / (hout)skeletbouw ........................................................................ 174
Leidingnetwerk in grote gebouwen ................................................................................................ 174
Bekabeling in grote gebouwen ....................................................................................................... 174
Plaatsing elektriciteit .................................................................................................................... 175
Symbolen & eendraadschema ...................................................................................................... 175
voedingen .................................................................................................................................... 176
Type schakelaar ........................................................................................................................... 176
Eenpolige schakelaar ................................................................................................................... 176
Dubbelpolige schakelaar .............................................................................................................. 177
wisselschakeling .......................................................................................................................... 177
kruisschakeling ............................................................................................................................ 177
serieschakeling ............................................................................................................................ 177
Impulsschakelaar (drukschakelaar) > teleruptor ............................................................................ 177
Opdeling in volumes ..................................................................................................................... 178
Principe tekening.......................................................................................................................... 178
Beschermingsgraad per volume (of niet toegelaten) ....................................................................... 179
Keuring & dossier ......................................................................................................................... 179
Tabel van uitwendige invloeden (UI) ............................................................................................... 179
Risico analyse .............................................................................................................................. 180
bekwaamheid .............................................................................................................................. 180
bevoegdheden ............................................................................................................................. 181
Studie van de elektrische installatie .............................................................................................. 181
5.Domotica / gebouwbeheer ............................................................................................................ 183
6.zwakstroom-installatie .................................................................................................................. 183
1.nutsvoorzieningen......................................................................................................................... 184
overzicht ...................................................................................................................................... 184
nutsmaatschappijen .................................................................................................................... 184
Binnenbrengen nuts leidingen ....................................................................................................... 185
Tellerlokaal / -lokalen ................................................................................................................... 186

7

,2.technische lokalen ........................................................................................................................ 186
Types lokalen ............................................................................................................................... 186
tellerlokalen ................................................................................................................................. 186
Tellerlokaal elektriciteit ................................................................................................................ 187
elektriciteitsteller ......................................................................................................................... 187
hoogspanningscabine .................................................................................................................. 187
gastellerlokaal ............................................................................................................................. 187
Standaard gasteller ...................................................................................................................... 188
tellerbatterij ................................................................................................................................. 188
Teller grotere vermogens (90-363kW.............................................................................................. 188
Industriële gasteller ...................................................................................................................... 188
Afmetingen gasleiding .................................................................................................................. 188
watertellerlokaal .......................................................................................................................... 189
serverlokalen ............................................................................................................................... 189
Lokale luchtgroepen ..................................................................................................................... 189
stookplaats .................................................................................................................................. 190
Lokaal koelinstallatie / warmtepomp ............................................................................................. 191
Koelinstallatie: buitenzone............................................................................................................ 191
1.inleiding en normering ................................................................................................................... 192
2.liften ............................................................................................................................................ 192
historiek ...................................................................................................................................... 192
Paternoster lift ............................................................................................................................. 193
Types liften .................................................................................................................................. 193
Hydraulische lift ........................................................................................................................... 193
Elektrische lift .............................................................................................................................. 193
Onderdelen tractielift ................................................................................................................... 194
schaarlift ..................................................................................................................................... 194
spindellift .................................................................................................................................... 194
Afmetingen lift .............................................................................................................................. 195
Toegang tot de lift ......................................................................................................................... 195
huisliften ..................................................................................................................................... 195
3.roltrappen en rolbanden ................................................................................................................ 195
1.inleiding en normering ................................................................................................................... 196
Functionele eisen ......................................................................................................................... 196
Hygiëne en voedselveiligheid ........................................................................................................ 196
Overzicht keukenindeling .............................................................................................................. 197
Stroomdiagram van voedselstroom in de keuken ........................................................................... 198

8

, Lineaire opstelling ........................................................................................................................ 198
Galerij opstelling .......................................................................................................................... 198
Eiland opstelling ........................................................................................................................... 199
Inleiding U & L vormige opstelling .................................................................................................. 199
2.technische uitrusting .................................................................................................................... 199
Veiligheid en nood ........................................................................................................................ 199
Ventilatie en luchtkwaliteit ............................................................................................................ 200
Ventilatie: 3 afzuigsystemen ......................................................................................................... 200
Ventilatie: filters ........................................................................................................................... 201
Watertoevoer en -afvoer ............................................................................................................... 201
verlichting .................................................................................................................................... 201
Elektrische aansluiting.................................................................................................................. 201
Koelopslag & vriesopslag .............................................................................................................. 202
3.toestellen ..................................................................................................................................... 202
materialiteit ................................................................................................................................. 202
bereiding ..................................................................................................................................... 202
afwas........................................................................................................................................... 203




9

, GEBOUWUITRUSTING
Leerdoelstellingen:

Deel 1 - Ventilatie
- Regelgeving, types en principes
- Debieten bepalen
- Kanalentracé en toebehoren dimensioneren
- Verwarmings- en koelbatterijen dimensioneren
- Ventilatieroosters selecteren
- Ventilatietoestellen selecteren

Deel 2 - Technische lokalen
- Regelgeving en principes
- Aansluitingen (water, elektriciteit en gas) bepalen adhv type project
- Aansluiting riolering & waterzuiveringzones
- Locatie meter (elektriciteit, water) en hoe verbinden
- Grootte en locatie van de technische lokalen en schachten kunnen inschatten

Deel 3 – Sanitair
- Regelgeving en principes
- Componenten benoemen en hun functies kennen
- Afvoer:
> Afvoerleidingen + verluchting dimensioneren (standleidingen, horizontale
verzamelleidingen en huisrioleringen)
> Regenwater / septische put / infiltratie dimensioneren
- Toevoer:
> Toevoerleidingen dimensioneren
> drukverhoging

Deel 4 - Brandbestrijding
- Regelgeving en principes
- Typologie brandwetgeving (laagbouw, …)
- Aantal brandblussers
- Onderscheid tussen de verschillende systemen
- Leidingen brandhaspels dimensioneren

Deel 5 - Transportsystemen
- Regelgeving en principes
- Types liften
- Technische fiche of technisch plan kunnen interpreteren
- Geen dimensioneringsberekening

Deel 6 - Grootkeukens
- HACCP
- Principe en types van zonering
- Types afzuigkap
- Debieten dampkap/ventilatie kunnen bepalen



10

Documentinformatie

Geüpload op
10 augustus 2026
Aantal pagina's
203
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting
€9,96

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Verkocht
9
Volgers
0
Items
4
Laatst verkocht
3 dagen geleden



Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen