De globale economie – TEW 2026
INHOUD
Hoofdstuk 16: Macro-economische analyse: wat en waarom? ......................................................................... 4
Macro-analyse ..................................................................................................................................................... 4
Drie deelgebieden ............................................................................................................................................... 4
Algemeen evenwicht ........................................................................................................................................... 4
Kringloop ............................................................................................................................................................. 4
Rol van de overheid ............................................................................................................................................ 5
Coördinatieproblemen .................................................................................................................................... 5
Monetair beleid ............................................................................................................................................... 6
Evolutie van het macro-economisch denken ...................................................................................................... 6
Hoofdstuk 17: de nationale rekeningen ........................................................................................................... 7
Waarde van de productie.................................................................................................................................... 7
Definitie: BBP ...................................................................................................................................................... 7
Productiebenadering....................................................................................................................................... 8
Inkomensbenadering ...................................................................................................................................... 8
Bestedingsbenadering ..................................................................................................................................... 8
De betalingsbalans .............................................................................................................................................. 9
Lopende rekening............................................................................................................................................ 9
Kapitaalrekening ........................................................................................................................................... 10
Financiële rekening ....................................................................................................................................... 10
Onevenwichten op de betalingsbalans ......................................................................................................... 10
Het nationaal inkomen ...................................................................................................................................... 10
Sparen en investeren in een open economie ................................................................................................... 12
Hoofdstuk 18: Het BBP als maatstaf van economische activiteit: groei en inflatie ......................................... 13
Nominaal en reëel BBP ...................................................................................................................................... 13
De BBP-deflator ................................................................................................................................................. 13
Van niveau naar groei ....................................................................................................................................... 14
Groeicijfers als bril op wereld en geschiedenis ................................................................................................. 17
De outputkloof en conjunctuur ......................................................................................................................... 17
Inflatie en nominale groei ................................................................................................................................. 18
Groei van het BBP en welvaart ......................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 28: Economische groei op LT ......................................................................................................... 20
Feiten over economische groei ......................................................................................................................... 20
ROl van kapitaalcumulatie en technologische vooruitgang (Solow-model) ..................................................... 21
Solow-model zonder technologische vooruitgang ........................................................................................ 22
Solow-model met technologische vooruitgang ............................................................................................ 23
1
, De globale economie – TEW 2026
Endogene technologische vooruitgang ............................................................................................................. 24
Rol van instituties .............................................................................................................................................. 24
Rol van kapitaalaccumulatie en technologische vooruitgang ........................................................................... 25
Hoofdstuk 19: Geld en bankwezen ................................................................................................................. 26
Waarom gebruiken we geld? ............................................................................................................................ 26
De evolutie van geld over de tijd ...................................................................................................................... 26
Het geldaanbod en de basismechanismen voor geldcreatie ............................................................................ 26
De vraag naar geld ............................................................................................................................................ 27
Transactievraag naar geld ............................................................................................................................. 27
Vermogensvraag naar geld ........................................................................................................................... 27
Evenwicht tussen geldvraag en geldaanbod ..................................................................................................... 28
Hoofdstuk 24: De vraagzijde en de reële sfeer ............................................................................................... 32
Evenwicht op korte, middellange en lange termijn .......................................................................................... 32
De goederenmarkt op korte termijn ................................................................................................................. 32
Uitgangspunt: een stabiel algemeen prijspeil ............................................................................................... 32
Eenvoudig model: gesloten economie met overheid en exogene belastingen ................................................ 33
Meer realistisch model: open economie met overheid en endogene belastingen .......................................... 36
Hoofstuk 22: de overheid ............................................................................................................................... 37
De begroting: omschrijving en principes ........................................................................................................... 37
Begrotingssaldi en het structureel tekort ......................................................................................................... 38
De overheidsschuld ........................................................................................................................................... 40
Case 1: Griekenland .......................................................................................................................................... 42
Case 2: België .................................................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 25: het IS-LM-model...................................................................................................................... 44
Het IS-LM-model ............................................................................................................................................... 44
De IS-curve .................................................................................................................................................... 45
De LM-curve .................................................................................................................................................. 47
Evenwicht in het IS-LM -model ..................................................................................................................... 49
Economisch beleid in het IS-LM-model ............................................................................................................. 50
Liquiditeitsval ................................................................................................................................................ 53
Case study liquiditeitsval: de japanse recessie en de grote depressie.......................................................... 53
The good, the bad and the ugly .................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 21: de arbeidsmarkt ...................................................................................................................... 54
Een rondleiding door de arbeidsmarkt ............................................................................................................. 54
Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt ..................................................................................................... 56
Vakbonden, collectieve loononderhandelingen en minimumlonen ............................................................. 56
Efficiënte lonen (henry ford) ......................................................................................................................... 56
2
, De globale economie – TEW 2026
Loonrigiditeit ................................................................................................................................................. 56
Evenwicht op de arbeidsmarkt bij imperfecte concurrentie ............................................................................ 57
De onderhandelingscurve (WS) .................................................................................................................... 57
De prijszettingscurve (PS) .............................................................................................................................. 57
Het macro-economisch evenwicht ............................................................................................................... 58
Hoofdstuk 26: Het AV-AA-model .................................................................................................................... 59
De aggregatieve vraag ....................................................................................................................................... 60
De aanbodzijde in de economie en het aggregatieve aanbod .......................................................................... 61
Het AV-AA-model .............................................................................................................................................. 61
Hoofdstuk 27: de Phillips-curve ...................................................................................................................... 65
Hoofdstuk 23: wisselmarkten ......................................................................................................................... 67
De wisselkoers: nominale, reële en effectieve wisselkoers .............................................................................. 67
Nominale wisselkoers ................................................................................................................................... 67
Reële wisselkoers .......................................................................................................................................... 68
Prijsvorming op de wisselmarkt ........................................................................................................................ 68
Wisselkoers op de financiële markt en goederenmarkt ................................................................................... 70
interestpariteiten .......................................................................................................................................... 70
Koopkrachtpariteitentheorie ........................................................................................................................ 71
Hoofdstuk 30: globalisering en internationale handel .................................................................................... 72
Enkele gegevens over internationale handel .................................................................................................... 72
Comparatieve kostenvoordelen als bepalende factoren .................................................................................. 74
Verklaringen voor comparatieve kostenvoordelen .......................................................................................... 75
Internationale handel breidt de consumptiemogelijkheden uit ....................................................................... 75
Winnaars en verliezers ...................................................................................................................................... 76
Effecten van handelsbelemmeringen ............................................................................................................... 76
Argumenten voor protectie .............................................................................................................................. 77
De naoorlogse internationale samenwerking ................................................................................................... 78
3
, De globale economie – TEW 2026
HOOFDSTUK 16: MACRO-ECONOMISCHE ANALYSE: WAT EN WAAROM?
MACRO-ANALYSE
Micro- analyse = niet voldoende
Macro-economie: meer dan de optelsom van afzonderlijke markten, onderzoekt hoe alle markten met elkaar
verbonden zijn.
Argumenten:
- Samenhang tussen markten
o Economische kringloop
o Wet van Say
- Rol van geld
o Invloed op reële productie, consumptie en diensten
- Informatie- en coördinatieproblemen
o Overheidsinterventie nodig, anders marktfalen
DRIE DEELGEBIEDEN
1. Lange-termijngroei
2. Korte-termijnfluctuaties
o Reële productie
o Werkgelegenheid
3. Nominale variabelen: in termen van geld (reële variabelen: werkelijke hoeveelheid van g&d)
o Inflatie
o Prijsniveau
o Nominaal BBP
LT: geld is neutraal; KT: geld is niet neutraal → geen nominale variabelen op LT
Adam Smith legde de basis met studie van welvaart in landen.
Grote depressie (1930) gaf de aanleiding tot de moderne macro-economie en de rol van monetair en fiscaal
overheidsbeleid.
ALGEMEEN EVENWICHT
Vraag en aanbod hangen af van exogene factoren.
Macro-economie omvat alle bijkomende verschuivingen die veranderingen
dempen.
KRINGLOOP
Micro Macro
4
, De globale economie – TEW 2026
- Micro: ruilhandel, producent staat in voor eigen productie
- Macro: gezinnen zijn niet enkel consument, maar zijn ook producent. V en A is niet zo eenduidig
Besteding voor de ene is het inkomen van de andere.
- Inkomenszijde:
o Bedrijven kopen productiefactoren
o Arbeiders vergoed met loon
o Kapitaalverschaffers vergoed met
dividend of interest
- Bestedingszijde:
BBP: hoeveel waarde wordt er gecreëerd in de economie? (H18: manieren om BBP te berekenen)
Wet van Say: elk aanbod creëert zijn eigen vraag, nooit een vraagtekort → terugkoppelingsmechanisme
- Macro-economische effect is niet gelijk aan optelsom van micro-economische effecten
- Informatie- en coördinatieproblemen
Identiteit van Fisher
Geldwaarde van de goederenstroom
=
Waarde van de geldstroom
- Micro: geld is neutraal
- Macro: geld is niet neutraal (op KT)
1e lek: belastingslek
2e lek: spaarlek
3e lek: importlek
ROL VAN DE OVERHEID
COÖRDINATIEPROBLEMEN
VOORBEELD 1: INVESTERINGEN
- Motivatie voor investeringen: verwachtingen, maar onzekerheid m.b.t. de toekomst
- Onzekerheid → bedrijven kijken naar elkaar → investeringsboom met zelf voedend karakter
- ‘Animal spirits’: informatie is vaak gebrekkig → cyclische bewegingen in de productie (vlagen van
pessimisme en optimisme)
5
, De globale economie – TEW 2026
VOORBEELD 2: SPAARPARADOX
Sparen = deel van het inkomen dat men niet consumeert
Spaarparadox = neiging om meer te sparen leidt tot minder sparen
Meer sparen → totale V neemt af → minder produceren → minder arbeid nodig → meer mensen ontslaan/
inkomen neemt af → minder sparen
Individueel is meer sparen rationeel, collectief leidt dit tot een ongunstige uitkomst.
MONETAIR BELEID
Euro onder druk → ECB grijpt in: spelen met interestvoeten
ECB heeft effect op interestvoeten, individuele banken niet.
EVOLUTIE VAN HET MACRO-ECONOMISCH DENKEN
Klassieke economen: Adam Smith 1776
- Prijzen en lonen flexibel
- Wet van Say
- → Langdurige werkloosheid of economische crises onmogelijk
Grote depressie 1930
- Productie daalde
- Werkloosheid liep op
- Paste niet in de klassieke theorie
Keynes 1936
- Markten niet altijd perfect
- Loonrigiditeit en gebrekkige vraag
- Langdurige, onvrijwillige werkloosheid mogelijk
- Overheidsingrijpen
Vraag staat centraal en overheid probeert de economie te stimuleren of af te remmen.
Monetaristen: Milton Friedman 1970
Door stagflatie kritiek op Keynes (H27: Philips-curve)
- Overheidsingrijpen vaak te laat of verkeerd
- Monetair beleid effectiever dan begrotingsbeleid
- Markten werken beter met minder overheidsingrijpen en flexibele prijzen
Neoklassieken jaren 80
6
, De globale economie – TEW 2026
Terug naar klassieke theorie in een modern jasje
- Markten werken perfect
- Individuen zijn rationeel
- Geen coördinatieproblemen of animal spirits
- Minder plaats voor overheidsinterventie of monetaire interventie
- → Real Business Cycle
Nieuwe keynesianen jaren 90
- Meer werkelijkheidsgehalte in vernieuwde klassieke theorie
- Loon- en prijsrigiditeiten
- → Dynamische stochastische algemene evenwichtsmodellen
Na de crisis van 2008
- Terug naar Keynes’ onevenwichtsdenken
- Integratie financiële sector
- Gedragseconomie
HOOFDSTUK 17: DE NATIONALE REKENINGEN
Wat meten met nationale rekeningen? Economische groei en conjunctuur
+ 3 manieren om het BBP te berekenen
- Heel veel dingen die niet meegeteld worden, enkel markteconomie
- Houdt geen rekening met uitputting
- Productie is geen nut
WAARDE VAN DE PRODUCTIE
Intermediaire goederen: goederen die nog bewerkt worden
Finale goederen: goederen die worden verkocht aan de eindconsument
Smiley face of global values: door automatisering is er doorheen de waardeketen minder arbeid nodig.
DEFINITIE: BBP
BBP = totale waarde van wat er binnen een economie
gedurende een bepaalde periode geproduceerd wordt
aan finale goederen en diensten
→ stroomvariabele
Manieren om het BBP te berekenen:
1. Productiebenadering: toegevoegde waarde
2. Inkomensbenadering: verdeling toegevoegde waarde over productiefactoren
3. Bestedingsbenadering: finale goederen en waarde van export
7
, De globale economie – TEW 2026
PRODUCTIEBENADERING
Som van alle gerealiseerde bruto toegevoegde waarden.
Marktsector: bruto toegevoegde waarde = waarde output - waarde input
Overheidssector: bruto toegevoegde waarde = lonen en wedden ≠ overheidsuitgaven
Exclusief huishoudelijke productie en zwarte of illegale economie!
Structurele transformatie: verschuiving tussen sectoren
Belangrijkste component: diensten
INKOMENSBENADERING
Som van uitgekeerde (productie-) factor vergoedingen.
- Inkomen uit arbeid
- Bruto-exploitatieoverschot + gemengd inkomen
- Netto indirecte belastingen
Belangrijkste component: beloning van werknemers
BESTEDINGSBENADERING
Som van de waarde van alle finale goederen.
- Consumptiegoederen
o Private
o Publieke
- Investeringsgoederen
o Vaste kapitaalvorming
o Voorraadvorming
- Export van goederen
8
INHOUD
Hoofdstuk 16: Macro-economische analyse: wat en waarom? ......................................................................... 4
Macro-analyse ..................................................................................................................................................... 4
Drie deelgebieden ............................................................................................................................................... 4
Algemeen evenwicht ........................................................................................................................................... 4
Kringloop ............................................................................................................................................................. 4
Rol van de overheid ............................................................................................................................................ 5
Coördinatieproblemen .................................................................................................................................... 5
Monetair beleid ............................................................................................................................................... 6
Evolutie van het macro-economisch denken ...................................................................................................... 6
Hoofdstuk 17: de nationale rekeningen ........................................................................................................... 7
Waarde van de productie.................................................................................................................................... 7
Definitie: BBP ...................................................................................................................................................... 7
Productiebenadering....................................................................................................................................... 8
Inkomensbenadering ...................................................................................................................................... 8
Bestedingsbenadering ..................................................................................................................................... 8
De betalingsbalans .............................................................................................................................................. 9
Lopende rekening............................................................................................................................................ 9
Kapitaalrekening ........................................................................................................................................... 10
Financiële rekening ....................................................................................................................................... 10
Onevenwichten op de betalingsbalans ......................................................................................................... 10
Het nationaal inkomen ...................................................................................................................................... 10
Sparen en investeren in een open economie ................................................................................................... 12
Hoofdstuk 18: Het BBP als maatstaf van economische activiteit: groei en inflatie ......................................... 13
Nominaal en reëel BBP ...................................................................................................................................... 13
De BBP-deflator ................................................................................................................................................. 13
Van niveau naar groei ....................................................................................................................................... 14
Groeicijfers als bril op wereld en geschiedenis ................................................................................................. 17
De outputkloof en conjunctuur ......................................................................................................................... 17
Inflatie en nominale groei ................................................................................................................................. 18
Groei van het BBP en welvaart ......................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 28: Economische groei op LT ......................................................................................................... 20
Feiten over economische groei ......................................................................................................................... 20
ROl van kapitaalcumulatie en technologische vooruitgang (Solow-model) ..................................................... 21
Solow-model zonder technologische vooruitgang ........................................................................................ 22
Solow-model met technologische vooruitgang ............................................................................................ 23
1
, De globale economie – TEW 2026
Endogene technologische vooruitgang ............................................................................................................. 24
Rol van instituties .............................................................................................................................................. 24
Rol van kapitaalaccumulatie en technologische vooruitgang ........................................................................... 25
Hoofdstuk 19: Geld en bankwezen ................................................................................................................. 26
Waarom gebruiken we geld? ............................................................................................................................ 26
De evolutie van geld over de tijd ...................................................................................................................... 26
Het geldaanbod en de basismechanismen voor geldcreatie ............................................................................ 26
De vraag naar geld ............................................................................................................................................ 27
Transactievraag naar geld ............................................................................................................................. 27
Vermogensvraag naar geld ........................................................................................................................... 27
Evenwicht tussen geldvraag en geldaanbod ..................................................................................................... 28
Hoofdstuk 24: De vraagzijde en de reële sfeer ............................................................................................... 32
Evenwicht op korte, middellange en lange termijn .......................................................................................... 32
De goederenmarkt op korte termijn ................................................................................................................. 32
Uitgangspunt: een stabiel algemeen prijspeil ............................................................................................... 32
Eenvoudig model: gesloten economie met overheid en exogene belastingen ................................................ 33
Meer realistisch model: open economie met overheid en endogene belastingen .......................................... 36
Hoofstuk 22: de overheid ............................................................................................................................... 37
De begroting: omschrijving en principes ........................................................................................................... 37
Begrotingssaldi en het structureel tekort ......................................................................................................... 38
De overheidsschuld ........................................................................................................................................... 40
Case 1: Griekenland .......................................................................................................................................... 42
Case 2: België .................................................................................................................................................... 43
Hoofdstuk 25: het IS-LM-model...................................................................................................................... 44
Het IS-LM-model ............................................................................................................................................... 44
De IS-curve .................................................................................................................................................... 45
De LM-curve .................................................................................................................................................. 47
Evenwicht in het IS-LM -model ..................................................................................................................... 49
Economisch beleid in het IS-LM-model ............................................................................................................. 50
Liquiditeitsval ................................................................................................................................................ 53
Case study liquiditeitsval: de japanse recessie en de grote depressie.......................................................... 53
The good, the bad and the ugly .................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 21: de arbeidsmarkt ...................................................................................................................... 54
Een rondleiding door de arbeidsmarkt ............................................................................................................. 54
Specifieke kenmerken van de arbeidsmarkt ..................................................................................................... 56
Vakbonden, collectieve loononderhandelingen en minimumlonen ............................................................. 56
Efficiënte lonen (henry ford) ......................................................................................................................... 56
2
, De globale economie – TEW 2026
Loonrigiditeit ................................................................................................................................................. 56
Evenwicht op de arbeidsmarkt bij imperfecte concurrentie ............................................................................ 57
De onderhandelingscurve (WS) .................................................................................................................... 57
De prijszettingscurve (PS) .............................................................................................................................. 57
Het macro-economisch evenwicht ............................................................................................................... 58
Hoofdstuk 26: Het AV-AA-model .................................................................................................................... 59
De aggregatieve vraag ....................................................................................................................................... 60
De aanbodzijde in de economie en het aggregatieve aanbod .......................................................................... 61
Het AV-AA-model .............................................................................................................................................. 61
Hoofdstuk 27: de Phillips-curve ...................................................................................................................... 65
Hoofdstuk 23: wisselmarkten ......................................................................................................................... 67
De wisselkoers: nominale, reële en effectieve wisselkoers .............................................................................. 67
Nominale wisselkoers ................................................................................................................................... 67
Reële wisselkoers .......................................................................................................................................... 68
Prijsvorming op de wisselmarkt ........................................................................................................................ 68
Wisselkoers op de financiële markt en goederenmarkt ................................................................................... 70
interestpariteiten .......................................................................................................................................... 70
Koopkrachtpariteitentheorie ........................................................................................................................ 71
Hoofdstuk 30: globalisering en internationale handel .................................................................................... 72
Enkele gegevens over internationale handel .................................................................................................... 72
Comparatieve kostenvoordelen als bepalende factoren .................................................................................. 74
Verklaringen voor comparatieve kostenvoordelen .......................................................................................... 75
Internationale handel breidt de consumptiemogelijkheden uit ....................................................................... 75
Winnaars en verliezers ...................................................................................................................................... 76
Effecten van handelsbelemmeringen ............................................................................................................... 76
Argumenten voor protectie .............................................................................................................................. 77
De naoorlogse internationale samenwerking ................................................................................................... 78
3
, De globale economie – TEW 2026
HOOFDSTUK 16: MACRO-ECONOMISCHE ANALYSE: WAT EN WAAROM?
MACRO-ANALYSE
Micro- analyse = niet voldoende
Macro-economie: meer dan de optelsom van afzonderlijke markten, onderzoekt hoe alle markten met elkaar
verbonden zijn.
Argumenten:
- Samenhang tussen markten
o Economische kringloop
o Wet van Say
- Rol van geld
o Invloed op reële productie, consumptie en diensten
- Informatie- en coördinatieproblemen
o Overheidsinterventie nodig, anders marktfalen
DRIE DEELGEBIEDEN
1. Lange-termijngroei
2. Korte-termijnfluctuaties
o Reële productie
o Werkgelegenheid
3. Nominale variabelen: in termen van geld (reële variabelen: werkelijke hoeveelheid van g&d)
o Inflatie
o Prijsniveau
o Nominaal BBP
LT: geld is neutraal; KT: geld is niet neutraal → geen nominale variabelen op LT
Adam Smith legde de basis met studie van welvaart in landen.
Grote depressie (1930) gaf de aanleiding tot de moderne macro-economie en de rol van monetair en fiscaal
overheidsbeleid.
ALGEMEEN EVENWICHT
Vraag en aanbod hangen af van exogene factoren.
Macro-economie omvat alle bijkomende verschuivingen die veranderingen
dempen.
KRINGLOOP
Micro Macro
4
, De globale economie – TEW 2026
- Micro: ruilhandel, producent staat in voor eigen productie
- Macro: gezinnen zijn niet enkel consument, maar zijn ook producent. V en A is niet zo eenduidig
Besteding voor de ene is het inkomen van de andere.
- Inkomenszijde:
o Bedrijven kopen productiefactoren
o Arbeiders vergoed met loon
o Kapitaalverschaffers vergoed met
dividend of interest
- Bestedingszijde:
BBP: hoeveel waarde wordt er gecreëerd in de economie? (H18: manieren om BBP te berekenen)
Wet van Say: elk aanbod creëert zijn eigen vraag, nooit een vraagtekort → terugkoppelingsmechanisme
- Macro-economische effect is niet gelijk aan optelsom van micro-economische effecten
- Informatie- en coördinatieproblemen
Identiteit van Fisher
Geldwaarde van de goederenstroom
=
Waarde van de geldstroom
- Micro: geld is neutraal
- Macro: geld is niet neutraal (op KT)
1e lek: belastingslek
2e lek: spaarlek
3e lek: importlek
ROL VAN DE OVERHEID
COÖRDINATIEPROBLEMEN
VOORBEELD 1: INVESTERINGEN
- Motivatie voor investeringen: verwachtingen, maar onzekerheid m.b.t. de toekomst
- Onzekerheid → bedrijven kijken naar elkaar → investeringsboom met zelf voedend karakter
- ‘Animal spirits’: informatie is vaak gebrekkig → cyclische bewegingen in de productie (vlagen van
pessimisme en optimisme)
5
, De globale economie – TEW 2026
VOORBEELD 2: SPAARPARADOX
Sparen = deel van het inkomen dat men niet consumeert
Spaarparadox = neiging om meer te sparen leidt tot minder sparen
Meer sparen → totale V neemt af → minder produceren → minder arbeid nodig → meer mensen ontslaan/
inkomen neemt af → minder sparen
Individueel is meer sparen rationeel, collectief leidt dit tot een ongunstige uitkomst.
MONETAIR BELEID
Euro onder druk → ECB grijpt in: spelen met interestvoeten
ECB heeft effect op interestvoeten, individuele banken niet.
EVOLUTIE VAN HET MACRO-ECONOMISCH DENKEN
Klassieke economen: Adam Smith 1776
- Prijzen en lonen flexibel
- Wet van Say
- → Langdurige werkloosheid of economische crises onmogelijk
Grote depressie 1930
- Productie daalde
- Werkloosheid liep op
- Paste niet in de klassieke theorie
Keynes 1936
- Markten niet altijd perfect
- Loonrigiditeit en gebrekkige vraag
- Langdurige, onvrijwillige werkloosheid mogelijk
- Overheidsingrijpen
Vraag staat centraal en overheid probeert de economie te stimuleren of af te remmen.
Monetaristen: Milton Friedman 1970
Door stagflatie kritiek op Keynes (H27: Philips-curve)
- Overheidsingrijpen vaak te laat of verkeerd
- Monetair beleid effectiever dan begrotingsbeleid
- Markten werken beter met minder overheidsingrijpen en flexibele prijzen
Neoklassieken jaren 80
6
, De globale economie – TEW 2026
Terug naar klassieke theorie in een modern jasje
- Markten werken perfect
- Individuen zijn rationeel
- Geen coördinatieproblemen of animal spirits
- Minder plaats voor overheidsinterventie of monetaire interventie
- → Real Business Cycle
Nieuwe keynesianen jaren 90
- Meer werkelijkheidsgehalte in vernieuwde klassieke theorie
- Loon- en prijsrigiditeiten
- → Dynamische stochastische algemene evenwichtsmodellen
Na de crisis van 2008
- Terug naar Keynes’ onevenwichtsdenken
- Integratie financiële sector
- Gedragseconomie
HOOFDSTUK 17: DE NATIONALE REKENINGEN
Wat meten met nationale rekeningen? Economische groei en conjunctuur
+ 3 manieren om het BBP te berekenen
- Heel veel dingen die niet meegeteld worden, enkel markteconomie
- Houdt geen rekening met uitputting
- Productie is geen nut
WAARDE VAN DE PRODUCTIE
Intermediaire goederen: goederen die nog bewerkt worden
Finale goederen: goederen die worden verkocht aan de eindconsument
Smiley face of global values: door automatisering is er doorheen de waardeketen minder arbeid nodig.
DEFINITIE: BBP
BBP = totale waarde van wat er binnen een economie
gedurende een bepaalde periode geproduceerd wordt
aan finale goederen en diensten
→ stroomvariabele
Manieren om het BBP te berekenen:
1. Productiebenadering: toegevoegde waarde
2. Inkomensbenadering: verdeling toegevoegde waarde over productiefactoren
3. Bestedingsbenadering: finale goederen en waarde van export
7
, De globale economie – TEW 2026
PRODUCTIEBENADERING
Som van alle gerealiseerde bruto toegevoegde waarden.
Marktsector: bruto toegevoegde waarde = waarde output - waarde input
Overheidssector: bruto toegevoegde waarde = lonen en wedden ≠ overheidsuitgaven
Exclusief huishoudelijke productie en zwarte of illegale economie!
Structurele transformatie: verschuiving tussen sectoren
Belangrijkste component: diensten
INKOMENSBENADERING
Som van uitgekeerde (productie-) factor vergoedingen.
- Inkomen uit arbeid
- Bruto-exploitatieoverschot + gemengd inkomen
- Netto indirecte belastingen
Belangrijkste component: beloning van werknemers
BESTEDINGSBENADERING
Som van de waarde van alle finale goederen.
- Consumptiegoederen
o Private
o Publieke
- Investeringsgoederen
o Vaste kapitaalvorming
o Voorraadvorming
- Export van goederen
8
