INLEIDING
Inzicht in communicatie nuttig voor sociologen, politieke wetenschappers, sociaal-economische
wetenschappers, en communicatiewetenschappers
… en anderen:
Media
Sociologie: media zoals een belangrijke socialisatiebron
Media socialiseert mensen om bepaalde normen en waarden aan te nemen die gelden binnen de maatschappij
Media, ouders en vrienden hebben de grootste invloed
- De maatschappij daagt de schoonheidsidealen uit, body positivity in de media is een tegenkanteling
(shifting point)
- Series die heteroseksuele normen uitdagen
Politiek
Media is zeer belangrijk deel van democratie en beïnvloed de publieke opinie
Politici gebruikt sociale media om achterban te behouden en in te spelen op de jongere generaties -> dit
beïnvloedt onze politieke keuzes
De media kan bepaalde onderwerpen voorop dragen, waardoor het maatschappelijk belang groeit en het ook
op de politieke agenda komt
Social profit organisaties
Influencers mengen zich meer en meer met politieke (populaire) onderwerpen -> zijn een belangrijke actor in
sociaal engagement en politiek engagement van de jongeren
Inmengingen bij verkiezingen. Chatbots zijn geautomatiseerde bots die bepaalde persoon voorstelt en een
bepaalde mening pushen. De Russische overheid kon zich op die manier inmengen in de verkiezingen van
Amerika.
Influencermarketing, promoten bepaalde merken of thema’s, zijn bekend geworden door hun loutere
zelfpresentatie
Pers en communicatieverantwoordelijken
Cruciale rol van journalisten in democratie. Rol om objectieve informatie te verschaffen en door te geven aan
burgers, hierdoor maken burgers keuzes op vlak van politiek, engagement, belangrijk voor civiele participatie
Cruciale rol van communicatieverantwoordelijken. Bart de Pauw had beter gewacht op zijn
communicatieverantwoordelijke voor hij publiek had gesproken want zijn boodschap is niet goed gevallen
CommunicatieWETENSCHAP
We willen bepaalde wetmatigheden en patronen ontdekken uit de samenleving. Causaliteit vastleggen
(oorzaak en gevolg). Diepte interviews, surveys, experimenten doen om deze causaliteiten te achterhalen
Kwanitatief: inhoudsanalyse, survey, experiment en meta-analyse
Kwalitatief (hoe & waarom): inhoudsanalyses, diepte-interviews en focusgroepen
Wetenschappelijke literatuur (artikels in academische “journals”, boeken,…)
,Social learning theory
Wij als mensen kunnen leren door naar andere mensen te kijken, door het observeren van andere mensen hun
gedrag, kunnen wij dit gedrag ook naleven. Als ik zie dat iemand een uitspraak doet waarop verontwaardigd
wordt gereageerd, ga ik zo’n uitspraak niet doen. Men gaat het gedrag adapteren als het sociaal is aanvaard,
grotere kans dat het wordt overgenomen
Kan het spelen van gewelddadige videogames invloed hebben op gewelddadig gedrag?
The anxious generation – Jonathan Haidt
Hij heeft een boek geschreven over de epidemie van sociale media die zorgt voor mentale ongezondheid
Valkenburg heeft een onderzoek gedaan naar heel wat andere oorzaken van die toename voor mentale
ongezondheid. Hij wilt een tegenkantelingen brengen tegen het boek van Haidt. Deze debatten benadrukken
hoe belangrijk communicatiewetenschappen is. De wisselwerking tussen verschillende argumenten zorgen
ervoor dat er geen drastische beslissingen worden genomen in verband met sociale media
Relatief jonge discipline
Invloed van propaganda werd onderzocht na WOII. Artistoteles heeft belangrijke invloed gehad op
componenten
4 invalshoeken (Heath & bryant, 1992) die de bouwstenen vormde voor communicatiewetenschap:
1. retoriek
Waarom is het dat sommige personen zoveel invloed kunnen hebben op andere en die kunnen overtuigen om
dingen te doen die ze normaal niet zouden doen
Drie dingen die erbij toe doen bij het overtuigen van een persoon (volgens Aristoteles):
- Ethos: charisma, persoonlijkheid van de spreker
- Pathos: inspelen op emoties van publiek, vooral politieke figuren en partijen (Trump)
- Logos: logica van argumentatie, cijfers en onderzoeken gebruiken
2. propaganda & media-effecten
Tijdens de periode van de twee wereldoorlogen enorm veel gebruikt
Zowel psychologie, sociologie & politieke wetenschappen doen hieraan
3. informatietheorie
Ligt aan de basis van de communicatiemodellen
Bekijkt hoe de informatie elektronisch verstuurd kan worden
4. groepsdynamica
Lewin zegt dat leiderschap & hoe men met elkaar omgaat heel belangrijk is in de communicatie
Maed zegt dat communicatie nodig is om mensen te leren kennen
BASISCONCEPTEN & MODELLEN
, Wat is communicatie (woordenboekdefinities)
1. overdracht of uitwisseling van informatie
Overdracht van informatie: ligt de klemtoon ligt op de zender, er is een eenrichtingsverkeer (zoals bij het
omroepen van nieuws in het station over het treinverkeer) -> mogelijk dat nieuws niet wordt opgevat door de
ontvanger
Uitwisseling van informatie: ligt de klemtoon op het gemeenschappelijk maken van ideeën -> dit is een
dynamisch proces (beide partners zijn gelijkwaardig, er is geen start- of eindpunt)
Deze invulling over communicatie wordt heel weinig gebruikt, zien communicatie als transport
2. verbinding of verkeer
Een definitie van communicatie is goed wanneer zij:
- bruikbaar of operationeel is binnen een bepaalde wetenschappelijke visie
- logisch of coherent is
- niet tegengesproken wordt door de waarneembare werkelijkheid en
- toelaat het gedefinieerde nauwkeurig te onderscheiden van andere maatschappelijke verschijnselen
Voorbeelden wetenschappelijke definities
Communication is a process whereby people assign meanings to stimuli in order to make sense of the world (Trenholm, 1999)
Every communication act is viewed as a transmission of information, consisting of discriminative stimuli, from a source to a recipient (T.
Newcomb, 1966)
Communication is “the transmission of information, ideas, emotions, skills, etc. by the use of symbols, words, pictures, figures, graphs,
etc. (B. Berelson & G. Steiner, 1966)
Communication is the verbal interchange of thought or idea (J.B. Hoben, 1954)
In the most general sense, we have communication wherever one system, a source, influences another, the destination, by
manipulation of alternative symbols, which can be transmitted over the channel connecting them. (Osgood et al. , 1957)
Communication may be defined as “social interaction through messages” (Gerbner, 1967)
Human communication has occurred when a human being responds to a symbol. (Cronkhite, 1976)
Communicatie is een proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of tracht over te dragen aan een of meerdere
ontvangers en dit door middel van een kanaal, signalen en tekens. (Fauconnier, 1973)
=> definities kunnen verschillen aan de hand van de studie (andere klemtoon bij elke studie)
Twee belangrijke perspectieven (Heath & Bryant)
1) Processchool
Ziet communicatie als transmissie van boodschappen, overdracht van de communicatie die start bij de zender
De focus ligt op de zender die de informatie gaat omzetten in bepaalde stimuli door te coderen
Zien communicatie als zender die de ontvanger wil beïnvloeden, vervolgens gaat de ontvanger die boodschap
decoderen, woorden leren begrijpen en interpreteren
, Communicatie is een beïnvloedingsproces, de ene persoon kan het gedrag of gedachten van de andere
persoon beïnvloeden -> gebeurt dit niet? -> spreekt men van een communicatiefout, gaat men deze fout
verklaren door naar de verschillende fasen in het communicatieproces te kijken
De basis ligt bij psychologie en sociologie
2) Betekeniscreatieschool
Dynamisch proces waar zender en ontvanger met elkaar in gelijke hoogte (dynamisch) staan, er is geen
beoogd effect, het gaat om het uitwisselen van gedachtes
De boodschap die men uitzendt kan een totaal andere betekenis krijgen aan de hand van wie de ontvanger is
Afwijkingen tussen zender en ontvanger NIET noodzakelijk als “fout” beschouwd, maar wordt gezien zoals
bijvoorbeeld bij verschillen in de biografie in de ontvangers & het uitwisselen van je eigen gedachten
Zender plaatst post met filters en fotoshop, ontvanger gaat hier een totaal andere betekenis aan geven omdat de schoonheidsidealen
voor hem niets uitmaken -> de interactie hangt dus af van hoe de boodschap betekenis krijgt
Je gaat vooral kijken naar producten van communicatie, welke betekenis krijgen reclamespots?
Controversen en breekpunten
Er zijn een aantal belangrijke breek of discussiepunten te onderkennen wanneer men communicatie probeert
te definiëren
Voorbeelden
- eenrichtingscommunicatie
- geen communicatie
- geen communicatie want geen beïnvloedingsproces / wel communicatie omdat publiek aangeeft dat het niet
grappig is
1) Intentionaliteit
Heeft de zender de bedoeling om een boodschap uit te sturen & de ontvanger de bedoeling om de boodschap
te ontvangen?
Passief-actief model (McQuail)
Inzicht in communicatie nuttig voor sociologen, politieke wetenschappers, sociaal-economische
wetenschappers, en communicatiewetenschappers
… en anderen:
Media
Sociologie: media zoals een belangrijke socialisatiebron
Media socialiseert mensen om bepaalde normen en waarden aan te nemen die gelden binnen de maatschappij
Media, ouders en vrienden hebben de grootste invloed
- De maatschappij daagt de schoonheidsidealen uit, body positivity in de media is een tegenkanteling
(shifting point)
- Series die heteroseksuele normen uitdagen
Politiek
Media is zeer belangrijk deel van democratie en beïnvloed de publieke opinie
Politici gebruikt sociale media om achterban te behouden en in te spelen op de jongere generaties -> dit
beïnvloedt onze politieke keuzes
De media kan bepaalde onderwerpen voorop dragen, waardoor het maatschappelijk belang groeit en het ook
op de politieke agenda komt
Social profit organisaties
Influencers mengen zich meer en meer met politieke (populaire) onderwerpen -> zijn een belangrijke actor in
sociaal engagement en politiek engagement van de jongeren
Inmengingen bij verkiezingen. Chatbots zijn geautomatiseerde bots die bepaalde persoon voorstelt en een
bepaalde mening pushen. De Russische overheid kon zich op die manier inmengen in de verkiezingen van
Amerika.
Influencermarketing, promoten bepaalde merken of thema’s, zijn bekend geworden door hun loutere
zelfpresentatie
Pers en communicatieverantwoordelijken
Cruciale rol van journalisten in democratie. Rol om objectieve informatie te verschaffen en door te geven aan
burgers, hierdoor maken burgers keuzes op vlak van politiek, engagement, belangrijk voor civiele participatie
Cruciale rol van communicatieverantwoordelijken. Bart de Pauw had beter gewacht op zijn
communicatieverantwoordelijke voor hij publiek had gesproken want zijn boodschap is niet goed gevallen
CommunicatieWETENSCHAP
We willen bepaalde wetmatigheden en patronen ontdekken uit de samenleving. Causaliteit vastleggen
(oorzaak en gevolg). Diepte interviews, surveys, experimenten doen om deze causaliteiten te achterhalen
Kwanitatief: inhoudsanalyse, survey, experiment en meta-analyse
Kwalitatief (hoe & waarom): inhoudsanalyses, diepte-interviews en focusgroepen
Wetenschappelijke literatuur (artikels in academische “journals”, boeken,…)
,Social learning theory
Wij als mensen kunnen leren door naar andere mensen te kijken, door het observeren van andere mensen hun
gedrag, kunnen wij dit gedrag ook naleven. Als ik zie dat iemand een uitspraak doet waarop verontwaardigd
wordt gereageerd, ga ik zo’n uitspraak niet doen. Men gaat het gedrag adapteren als het sociaal is aanvaard,
grotere kans dat het wordt overgenomen
Kan het spelen van gewelddadige videogames invloed hebben op gewelddadig gedrag?
The anxious generation – Jonathan Haidt
Hij heeft een boek geschreven over de epidemie van sociale media die zorgt voor mentale ongezondheid
Valkenburg heeft een onderzoek gedaan naar heel wat andere oorzaken van die toename voor mentale
ongezondheid. Hij wilt een tegenkantelingen brengen tegen het boek van Haidt. Deze debatten benadrukken
hoe belangrijk communicatiewetenschappen is. De wisselwerking tussen verschillende argumenten zorgen
ervoor dat er geen drastische beslissingen worden genomen in verband met sociale media
Relatief jonge discipline
Invloed van propaganda werd onderzocht na WOII. Artistoteles heeft belangrijke invloed gehad op
componenten
4 invalshoeken (Heath & bryant, 1992) die de bouwstenen vormde voor communicatiewetenschap:
1. retoriek
Waarom is het dat sommige personen zoveel invloed kunnen hebben op andere en die kunnen overtuigen om
dingen te doen die ze normaal niet zouden doen
Drie dingen die erbij toe doen bij het overtuigen van een persoon (volgens Aristoteles):
- Ethos: charisma, persoonlijkheid van de spreker
- Pathos: inspelen op emoties van publiek, vooral politieke figuren en partijen (Trump)
- Logos: logica van argumentatie, cijfers en onderzoeken gebruiken
2. propaganda & media-effecten
Tijdens de periode van de twee wereldoorlogen enorm veel gebruikt
Zowel psychologie, sociologie & politieke wetenschappen doen hieraan
3. informatietheorie
Ligt aan de basis van de communicatiemodellen
Bekijkt hoe de informatie elektronisch verstuurd kan worden
4. groepsdynamica
Lewin zegt dat leiderschap & hoe men met elkaar omgaat heel belangrijk is in de communicatie
Maed zegt dat communicatie nodig is om mensen te leren kennen
BASISCONCEPTEN & MODELLEN
, Wat is communicatie (woordenboekdefinities)
1. overdracht of uitwisseling van informatie
Overdracht van informatie: ligt de klemtoon ligt op de zender, er is een eenrichtingsverkeer (zoals bij het
omroepen van nieuws in het station over het treinverkeer) -> mogelijk dat nieuws niet wordt opgevat door de
ontvanger
Uitwisseling van informatie: ligt de klemtoon op het gemeenschappelijk maken van ideeën -> dit is een
dynamisch proces (beide partners zijn gelijkwaardig, er is geen start- of eindpunt)
Deze invulling over communicatie wordt heel weinig gebruikt, zien communicatie als transport
2. verbinding of verkeer
Een definitie van communicatie is goed wanneer zij:
- bruikbaar of operationeel is binnen een bepaalde wetenschappelijke visie
- logisch of coherent is
- niet tegengesproken wordt door de waarneembare werkelijkheid en
- toelaat het gedefinieerde nauwkeurig te onderscheiden van andere maatschappelijke verschijnselen
Voorbeelden wetenschappelijke definities
Communication is a process whereby people assign meanings to stimuli in order to make sense of the world (Trenholm, 1999)
Every communication act is viewed as a transmission of information, consisting of discriminative stimuli, from a source to a recipient (T.
Newcomb, 1966)
Communication is “the transmission of information, ideas, emotions, skills, etc. by the use of symbols, words, pictures, figures, graphs,
etc. (B. Berelson & G. Steiner, 1966)
Communication is the verbal interchange of thought or idea (J.B. Hoben, 1954)
In the most general sense, we have communication wherever one system, a source, influences another, the destination, by
manipulation of alternative symbols, which can be transmitted over the channel connecting them. (Osgood et al. , 1957)
Communication may be defined as “social interaction through messages” (Gerbner, 1967)
Human communication has occurred when a human being responds to a symbol. (Cronkhite, 1976)
Communicatie is een proces waardoor een zender bewustzijnsinhoud overdraagt of tracht over te dragen aan een of meerdere
ontvangers en dit door middel van een kanaal, signalen en tekens. (Fauconnier, 1973)
=> definities kunnen verschillen aan de hand van de studie (andere klemtoon bij elke studie)
Twee belangrijke perspectieven (Heath & Bryant)
1) Processchool
Ziet communicatie als transmissie van boodschappen, overdracht van de communicatie die start bij de zender
De focus ligt op de zender die de informatie gaat omzetten in bepaalde stimuli door te coderen
Zien communicatie als zender die de ontvanger wil beïnvloeden, vervolgens gaat de ontvanger die boodschap
decoderen, woorden leren begrijpen en interpreteren
, Communicatie is een beïnvloedingsproces, de ene persoon kan het gedrag of gedachten van de andere
persoon beïnvloeden -> gebeurt dit niet? -> spreekt men van een communicatiefout, gaat men deze fout
verklaren door naar de verschillende fasen in het communicatieproces te kijken
De basis ligt bij psychologie en sociologie
2) Betekeniscreatieschool
Dynamisch proces waar zender en ontvanger met elkaar in gelijke hoogte (dynamisch) staan, er is geen
beoogd effect, het gaat om het uitwisselen van gedachtes
De boodschap die men uitzendt kan een totaal andere betekenis krijgen aan de hand van wie de ontvanger is
Afwijkingen tussen zender en ontvanger NIET noodzakelijk als “fout” beschouwd, maar wordt gezien zoals
bijvoorbeeld bij verschillen in de biografie in de ontvangers & het uitwisselen van je eigen gedachten
Zender plaatst post met filters en fotoshop, ontvanger gaat hier een totaal andere betekenis aan geven omdat de schoonheidsidealen
voor hem niets uitmaken -> de interactie hangt dus af van hoe de boodschap betekenis krijgt
Je gaat vooral kijken naar producten van communicatie, welke betekenis krijgen reclamespots?
Controversen en breekpunten
Er zijn een aantal belangrijke breek of discussiepunten te onderkennen wanneer men communicatie probeert
te definiëren
Voorbeelden
- eenrichtingscommunicatie
- geen communicatie
- geen communicatie want geen beïnvloedingsproces / wel communicatie omdat publiek aangeeft dat het niet
grappig is
1) Intentionaliteit
Heeft de zender de bedoeling om een boodschap uit te sturen & de ontvanger de bedoeling om de boodschap
te ontvangen?
Passief-actief model (McQuail)
