Recht
Opleiding: Verkort traject Orthopedagogie
Academiejaar: 2025-2026
1
,Belangrijke informatie
Elk hoofdstuk in deze samenvatting loopt één hoofdstuk achter op de
PowerPoint (bv. Les 8 van de PowerPoint is hoofdstuk 7 in deze samenvatting)
OM (Openbaar Ministerie), parket en PK (Procureur des Konings) zijn allemaal
hetzelfde maar hebben verschillende functies en daarom ook verschillende
naam.
2
, 1
Staatsstructuur en organisatie van België
Hoofdstuk 1 – intro en fundamenten
Waarom recht? Privaatrecht: regels die verhoudingen
tussen mensen onderling regelen (Bv.
Iedereen wordt geacht om de wet te
verbintenissenrecht, familierecht).
kennen. Niet alleen nuttig voor
dagelijks leven maar ook als Publiekrecht: regelt de verhoudingen
toekomstige hulpverlener. tussen de overheid en de burgers, de
inrichting van de staat en de
Recht heeft de bedoeling om
grondwet. Regels die bepalen hoe
maatschappelijke leven tussen
het land georganiseerd worden (Bv.
mensen tegenover elkaar en
grondwet, strafrecht).
tegenover de overheid te
structureren, organiseren en leefbaar Regels van openbare orde: moeten
te maken a.d.h.v. rechtsregels. automatisch toegepast worden, mag
niet van worden afgeweken (Bv.
Rechtsregels: vastgelegde afspraken
abortustermijn)
en ‘spelregels’ die iets opleggen,
verbieden of toelaten. Regels van dwingend recht: doel is
beschermen van bepaalde groepen
Recht: recht is het geheel van
(Bv. consumenten, huurders,
afdwingbare regels en normen,
werknemers).
opgelegd door de overheid.
Regels van aanvullend recht: worden
Eigenschappen van rechtsregels: De
gebruikt als uitgangspunt. Kan zelf
toepassing van rechtsregels is voor
kiezen in welke mate je ze van
iedereen (in gelijkaardige
toepassing maakt op jouw situatie.
omstandigheden) hetzelfde. De
rechtsregels zijn afdwingbaar door de FYI: in geval van twijfel wel soort
overheid (verplichting naleven, bij rechtsregel kan een jurist je
niet naleven kan je bestraft worden.) informeren (zo staat het in het boek).
Geografische rechtsregels Juridische organisatie van België
Internationaal recht: België is een federale/erfelijke
monarchie (koning i.p.v. president).
Nationaal recht: van toepassing in
een bepaalde natie (land), onder te Ons land kent 3 staatsmachten:
verdelen in privaatrecht en publiek
1. Wetgevende macht: wetten
recht.
maken, uitvoerende macht
Regels van nationaal recht: openbare controleren; gebeurt door
orde (rood licht), dwingend recht koning en parlement.
(oranje licht), aanvullend recht 2. Uitvoerende macht: wetten
(groen licht). Zoek betekenissen op uitvoeren, land besturen;
gebeurt door koning en
Soorten rechtsregels
parlement.
3
, 3. Rechterlijke macht: toezicht heit feit dat dat België een
naleving regels; gebeurt door rechtsstaat is draagt hiertoe bij.
rechtbanken en hoven.
Rechtsstaat: een samenleving waarin
Scheiding der machten zowel de burgers als de overheid
(samenwerking van de machten): gebonden zijn aan wetten. Het
Zorgt voor een evenwicht van voornaamste doel is burgers
staatsmachten. Met juiste werking beschermen tegen willekeur en
voorkomt dit dat één macht te veel machtsmisbruik van de overheid
invloed krijgt.
De rechtsregels komen op een
Rol van de koning democratische wijze tot stand door
meerderheid van de stemmen en
De koning moet als lid van zowel de
mogen niet in strijd zijn met de
wetgevende en uitvoerende macht
grondrechten.
wetten mee ondertekenen nadat het
parlement die goedkeurde. De waarborgen van de rechtsstaat
situeren zich in de
Mini-koningskwestie: incident 1990
rechtsbescherming die ze biedt.
abortuswet; koning werd in de
Overheden en burgers moeten erop
onmogelijkheid bevonden om te
kunnen vertrouwen dat zij geschillen
regeren voor 36 uur.
aan het oordeel van een
Invloeden op werkveld van de onafhankelijke en onpartijdige
hulpverlener rechter kunnen voorleggen.
De werkomgeving, structuren en Rechtsbescherming is het effectieve
procedures zijn het gevolg van instrument dat de burger in staat
regelgeving die de wetgevende stelt zich te verweren tegen willekeur
machtopstelt. en machtsmisbruik (Google-AI).
Voeger was er de eenheidsstaat Het Grondwettelijke Hof en de
(voor er deelstaten bestonden in Raad van State (rechtscolleges)
België). Er besliste dan één centrale
Grondwettelijk Hof
overheid. Nu is er een federale staat
waarbij de beslissingsbevoegdheid - ziet erop toe dat de
overgedragen is aan de deelstaten. wetgevende macht
rechtsregels uitvaardigt die
Door defederalisering krijgt de
binnen haar bevoegdheid
Vlaamse Gemeenschap de
vallen en hierbij de principes
inhoudelijke bevoegdheid over de
van gelijkheid en non-
materie van de jeugdhulp. Justitie en
discriminatie (zoals
volksgezondheid zijn dan wel weer
beschreven in de grondwet)
federaal.
respecteert.
Andere deelstatelijke niveaus: - Het GwH kan rechtsregels die
gemeenschappen, gewesten, maximaal 6 maanden in het
provincies, steden en gemeenten. Belgische Staatsblad staan
vernietigen als die in strijd is
Rechtsbescherming met bv het gelijkheidsbeginsel.
Niet alleen de scheiding der machten - GwH kan wetgevende macht
zorgt voor een evenwichtige tijdens voorbereiden van
democratische samenwerking. Ook nieuwe wet ook advies geven
4
Opleiding: Verkort traject Orthopedagogie
Academiejaar: 2025-2026
1
,Belangrijke informatie
Elk hoofdstuk in deze samenvatting loopt één hoofdstuk achter op de
PowerPoint (bv. Les 8 van de PowerPoint is hoofdstuk 7 in deze samenvatting)
OM (Openbaar Ministerie), parket en PK (Procureur des Konings) zijn allemaal
hetzelfde maar hebben verschillende functies en daarom ook verschillende
naam.
2
, 1
Staatsstructuur en organisatie van België
Hoofdstuk 1 – intro en fundamenten
Waarom recht? Privaatrecht: regels die verhoudingen
tussen mensen onderling regelen (Bv.
Iedereen wordt geacht om de wet te
verbintenissenrecht, familierecht).
kennen. Niet alleen nuttig voor
dagelijks leven maar ook als Publiekrecht: regelt de verhoudingen
toekomstige hulpverlener. tussen de overheid en de burgers, de
inrichting van de staat en de
Recht heeft de bedoeling om
grondwet. Regels die bepalen hoe
maatschappelijke leven tussen
het land georganiseerd worden (Bv.
mensen tegenover elkaar en
grondwet, strafrecht).
tegenover de overheid te
structureren, organiseren en leefbaar Regels van openbare orde: moeten
te maken a.d.h.v. rechtsregels. automatisch toegepast worden, mag
niet van worden afgeweken (Bv.
Rechtsregels: vastgelegde afspraken
abortustermijn)
en ‘spelregels’ die iets opleggen,
verbieden of toelaten. Regels van dwingend recht: doel is
beschermen van bepaalde groepen
Recht: recht is het geheel van
(Bv. consumenten, huurders,
afdwingbare regels en normen,
werknemers).
opgelegd door de overheid.
Regels van aanvullend recht: worden
Eigenschappen van rechtsregels: De
gebruikt als uitgangspunt. Kan zelf
toepassing van rechtsregels is voor
kiezen in welke mate je ze van
iedereen (in gelijkaardige
toepassing maakt op jouw situatie.
omstandigheden) hetzelfde. De
rechtsregels zijn afdwingbaar door de FYI: in geval van twijfel wel soort
overheid (verplichting naleven, bij rechtsregel kan een jurist je
niet naleven kan je bestraft worden.) informeren (zo staat het in het boek).
Geografische rechtsregels Juridische organisatie van België
Internationaal recht: België is een federale/erfelijke
monarchie (koning i.p.v. president).
Nationaal recht: van toepassing in
een bepaalde natie (land), onder te Ons land kent 3 staatsmachten:
verdelen in privaatrecht en publiek
1. Wetgevende macht: wetten
recht.
maken, uitvoerende macht
Regels van nationaal recht: openbare controleren; gebeurt door
orde (rood licht), dwingend recht koning en parlement.
(oranje licht), aanvullend recht 2. Uitvoerende macht: wetten
(groen licht). Zoek betekenissen op uitvoeren, land besturen;
gebeurt door koning en
Soorten rechtsregels
parlement.
3
, 3. Rechterlijke macht: toezicht heit feit dat dat België een
naleving regels; gebeurt door rechtsstaat is draagt hiertoe bij.
rechtbanken en hoven.
Rechtsstaat: een samenleving waarin
Scheiding der machten zowel de burgers als de overheid
(samenwerking van de machten): gebonden zijn aan wetten. Het
Zorgt voor een evenwicht van voornaamste doel is burgers
staatsmachten. Met juiste werking beschermen tegen willekeur en
voorkomt dit dat één macht te veel machtsmisbruik van de overheid
invloed krijgt.
De rechtsregels komen op een
Rol van de koning democratische wijze tot stand door
meerderheid van de stemmen en
De koning moet als lid van zowel de
mogen niet in strijd zijn met de
wetgevende en uitvoerende macht
grondrechten.
wetten mee ondertekenen nadat het
parlement die goedkeurde. De waarborgen van de rechtsstaat
situeren zich in de
Mini-koningskwestie: incident 1990
rechtsbescherming die ze biedt.
abortuswet; koning werd in de
Overheden en burgers moeten erop
onmogelijkheid bevonden om te
kunnen vertrouwen dat zij geschillen
regeren voor 36 uur.
aan het oordeel van een
Invloeden op werkveld van de onafhankelijke en onpartijdige
hulpverlener rechter kunnen voorleggen.
De werkomgeving, structuren en Rechtsbescherming is het effectieve
procedures zijn het gevolg van instrument dat de burger in staat
regelgeving die de wetgevende stelt zich te verweren tegen willekeur
machtopstelt. en machtsmisbruik (Google-AI).
Voeger was er de eenheidsstaat Het Grondwettelijke Hof en de
(voor er deelstaten bestonden in Raad van State (rechtscolleges)
België). Er besliste dan één centrale
Grondwettelijk Hof
overheid. Nu is er een federale staat
waarbij de beslissingsbevoegdheid - ziet erop toe dat de
overgedragen is aan de deelstaten. wetgevende macht
rechtsregels uitvaardigt die
Door defederalisering krijgt de
binnen haar bevoegdheid
Vlaamse Gemeenschap de
vallen en hierbij de principes
inhoudelijke bevoegdheid over de
van gelijkheid en non-
materie van de jeugdhulp. Justitie en
discriminatie (zoals
volksgezondheid zijn dan wel weer
beschreven in de grondwet)
federaal.
respecteert.
Andere deelstatelijke niveaus: - Het GwH kan rechtsregels die
gemeenschappen, gewesten, maximaal 6 maanden in het
provincies, steden en gemeenten. Belgische Staatsblad staan
vernietigen als die in strijd is
Rechtsbescherming met bv het gelijkheidsbeginsel.
Niet alleen de scheiding der machten - GwH kan wetgevende macht
zorgt voor een evenwichtige tijdens voorbereiden van
democratische samenwerking. Ook nieuwe wet ook advies geven
4
