Inleiding ................................................................................................................. 1
Thema 1: de neolithische revolutie, sociale stratificatie ............................................. 1
Sanderson: The Neolithic Revolution ..................................................................... 3
Mattison: The evolution of inequality ................................................................... 11
Bronstijd ........................................................................................................... 15
Frank et al.: bronze age world system cycles ..................................................... 15
Harding: the bronze age................................................................................... 15
Vandkilde et al.: cultural mobility in bronze age Europe ...................................... 15
Kardulias: European societies in the bronze age ................................................ 15
Gender in de pre-industriële periode ................................................................... 15
Ehrenreich: witches, midwives and nurses........................................................ 16
Carroll: Female Persecution and Redemption in The Witch ................................ 16
Betekenis van (middeleeuwse) Vlaamse steden voor het kapitalisme..................... 17
Tilly: Cities and States in Europe ...................................................................... 17
The radical idea of marrying for love..................................................................... 17
Coonts: marriage, a history .............................................................................. 17
Coonts: the origins of modern divorce .............................................................. 17
Thema 2: de staat .................................................................................................. 17
Sanderson: the origin of civilization and the state ................................................. 17
Mann: the autonomous power of the state ........................................................... 26
Opkomst van postmaterialistische cultuur........................................................... 30
Ingelhart & Baker: modernization, cultural change and the persistence of traditonal
values ............................................................................................................ 30
Secularisatie ..................................................................................................... 32
Stolz: secularisation theories in the 21th century ............................................... 32
Technologische veranderingen, de netwerksamenleving ....................................... 32
Castells: the network society ........................................................................... 32
Thema 3: de opkomst vh kapitalisme, wereldsysteem .............................................. 32
Chirot: the rise of the west .................................................................................. 35
Sanderson: the capitalist revolution and the beginnings of the modern world ......... 39
Tromp: de theorie vh wereldsysteem ................................................................... 44
Etnische stratificatie en sociale ongelijkheid ........................................................ 50
, Haller et al.: Ethnic stratification and patterns of income inequality around the
world ............................................................................................................. 51
Birthplace lottery ............................................................................................... 52
Milanovic: income inequality and citizenship .................................................... 52
Milanovic: global inequality of opportunity ........................................................ 52
The clash of civilizations ..................................................................................... 52
Huntington: the clash of civilizations ................................................................ 52
Thema 4: Democratie en de welvaartsstaat ............................................................. 54
BVDP: Samenwerking voor en door de kleine mens ............................................... 54
BVDP: Het ontstaan van de welvaartsstaat ........................................................... 60
Esping-Andersen: The 3 worlds of Welfare Capitalism ........................................... 63
Thema 5: De naoorlogse welvaartsstaat .................................................................. 67
BVDP: Electorale politiek .................................................................................... 68
BVDP: De welvaartsstaat in bloei ......................................................................... 72
BVDP: Druk op de welvaartsstaat ........................................................................ 75
Thema 6: Etniciteit, ras, kolonialiteit ....................................................................... 81
Quijano et al.: Coloniality of power. Eurocentrism and Latin America ..................... 81
Zinn: A people’s history of the United States ......................................................... 86
BVDP: Etniciteit en social closure ........................................................................ 95
BVDP: Migratie, integratie en de staat .................................................................. 98
Thema 7: De hedendaagse welvaartsstaat ............................................................ 101
BVDP: Druk op de lagere middenklasse ............................................................. 101
BVDP: Extreemrechts en de welvaartsstaat ........................................................ 107
BVDP: De politiek vd samenwerking................................................................... 111
Debat met BVDP over zijn boek ...................................................................... 114
Extra .................................................................................................................. 116
Inleiding
Hoe ziet de samenleving eruit in de 21e E?
, - Klimaatverandering, (controle op) migratie, levensduurte.
21e E:
- Toenemende ongelijkheid.
- Klimaatverandering.
- Etnische breuklijnen.
=> Verschillende dimensies van zelfde probleem.
Historische sociologie:
- Kijken naar hoe de wereld was en hoe die in transitie is, motoren van
verandering.
- Impact context (tijd en plaats waar je woont + positie in sociale stratificatie =>
impact op leven) en vooral van hoe die in transitie/veranderd is.
- Transities VS orde:
o Gradueel of abrupt.
o Determinanten van verandering.
▪ Onpersoonlijke krachten, actoren.
▪ Materialisme (en idealisme).
▪ Interne en externe factoren.
o Macro (patronen/processen die opgaan voor iedereen = focus),
structurele veranderingen.
▪ BV. Opkomst extreemrechts =/= enkel Vlaams probleem, is op
veel verschillende plaatsen te vinden.
- "Achterwaarts de toekomst in" biedt inzicht, MAAR je voorspelt dingen met de
uitkomst (het heden) in je achterhoofd + door enkel naar het verleden te kijken,
mis je bepaalde trends die nieuw zijn (geschiedenis herhaalt zich nooit
helemaal).
Thema 1: de neolithische revolutie, sociale stratificatie
Sleutel = de staat
- In moderne samenleving kan je niet zonder staten. Staten = noodzakelijke
systemen om iets te organiseren op grote schaal.
o Logistieke versterking, uitbouwing.
- De staat:
o = collectieve vorm van organiseren.
▪ Superieur dan iets individueel (een tuin is duurder dan een park).
▪ Risicospreiding beter met grote groep.
, o Collectieve goederen: kosten -> organisatie -> baten.
▪ Middelen nodig om dingen te realiseren!
▪ BV. Belastingen betalen -> pensioenfonds -> pensioen uitbetaald
krijgen.
o Logistiek: organisationeel super.
- Wie bestuurd de staat? (belangrijke vragen)
o Wie heeft ze opgericht? Om wat mee te doen?
o Wie heeft macht om de staat te controleren, in te zetten?
o Hoe verandert dit?
=> Politieke sociologie, politieke economie: geschiedenis democratie en kleine mens.
Grootste uitvinding ooit = welvaartsstaat!
- Hoe ontstaat en blijft die bestaan? = 2 grote vragen.
- Staat produceert veel goederen en diensten voor de bevolking.
- Van wieg tot graf.
o BV. Geboortepremie, kindergeld, ouderschapsverlof...
- Totaal onlogisch vanuit historisch perspectief: geschiedenis wordt niet
gedomineerd door sociale werkers.
- Doorbraak pas na WO2.
- Geen automatisme, niet elke staat heeft het, er is voor gevochten => het is dus
ook geen automatisme dat het blijft bestaan.
o We kunnen altijd afglijden naar bv. niveau vd VS.
Wereldgeschiedenis in 1 beeld:
- FASE1: stabiele, lage bevolkingsaantal.
o We zijn oneindig lang jager-verzamelaars (JV's).
- 12 á 10 000 jaren geleden: graduele evolutie, stijging bevolking.
o Landbouw + staat.
o Met de landbouw zijn de staten gekomen.
o Sedentaire levensstijl, grenzen maken.
- Heel lang gebeurt er niet veel op vlak van bevolkingsaantal.
- 400 jaar geleden: kapitalisme ontstaat.
- 200 jaar geleden: industrialisatie.
- Na WO2: welvaartsstaat, hoge levensstandaard, exponentiële
bevolkingsstijging.
Gini-index: hoog gedurende landbouwsamenleving, gaat naar beneden in 20e E (vooral
in WO), gaat dan terug omhoog.
Thema 1: de neolithische revolutie, sociale stratificatie ............................................. 1
Sanderson: The Neolithic Revolution ..................................................................... 3
Mattison: The evolution of inequality ................................................................... 11
Bronstijd ........................................................................................................... 15
Frank et al.: bronze age world system cycles ..................................................... 15
Harding: the bronze age................................................................................... 15
Vandkilde et al.: cultural mobility in bronze age Europe ...................................... 15
Kardulias: European societies in the bronze age ................................................ 15
Gender in de pre-industriële periode ................................................................... 15
Ehrenreich: witches, midwives and nurses........................................................ 16
Carroll: Female Persecution and Redemption in The Witch ................................ 16
Betekenis van (middeleeuwse) Vlaamse steden voor het kapitalisme..................... 17
Tilly: Cities and States in Europe ...................................................................... 17
The radical idea of marrying for love..................................................................... 17
Coonts: marriage, a history .............................................................................. 17
Coonts: the origins of modern divorce .............................................................. 17
Thema 2: de staat .................................................................................................. 17
Sanderson: the origin of civilization and the state ................................................. 17
Mann: the autonomous power of the state ........................................................... 26
Opkomst van postmaterialistische cultuur........................................................... 30
Ingelhart & Baker: modernization, cultural change and the persistence of traditonal
values ............................................................................................................ 30
Secularisatie ..................................................................................................... 32
Stolz: secularisation theories in the 21th century ............................................... 32
Technologische veranderingen, de netwerksamenleving ....................................... 32
Castells: the network society ........................................................................... 32
Thema 3: de opkomst vh kapitalisme, wereldsysteem .............................................. 32
Chirot: the rise of the west .................................................................................. 35
Sanderson: the capitalist revolution and the beginnings of the modern world ......... 39
Tromp: de theorie vh wereldsysteem ................................................................... 44
Etnische stratificatie en sociale ongelijkheid ........................................................ 50
, Haller et al.: Ethnic stratification and patterns of income inequality around the
world ............................................................................................................. 51
Birthplace lottery ............................................................................................... 52
Milanovic: income inequality and citizenship .................................................... 52
Milanovic: global inequality of opportunity ........................................................ 52
The clash of civilizations ..................................................................................... 52
Huntington: the clash of civilizations ................................................................ 52
Thema 4: Democratie en de welvaartsstaat ............................................................. 54
BVDP: Samenwerking voor en door de kleine mens ............................................... 54
BVDP: Het ontstaan van de welvaartsstaat ........................................................... 60
Esping-Andersen: The 3 worlds of Welfare Capitalism ........................................... 63
Thema 5: De naoorlogse welvaartsstaat .................................................................. 67
BVDP: Electorale politiek .................................................................................... 68
BVDP: De welvaartsstaat in bloei ......................................................................... 72
BVDP: Druk op de welvaartsstaat ........................................................................ 75
Thema 6: Etniciteit, ras, kolonialiteit ....................................................................... 81
Quijano et al.: Coloniality of power. Eurocentrism and Latin America ..................... 81
Zinn: A people’s history of the United States ......................................................... 86
BVDP: Etniciteit en social closure ........................................................................ 95
BVDP: Migratie, integratie en de staat .................................................................. 98
Thema 7: De hedendaagse welvaartsstaat ............................................................ 101
BVDP: Druk op de lagere middenklasse ............................................................. 101
BVDP: Extreemrechts en de welvaartsstaat ........................................................ 107
BVDP: De politiek vd samenwerking................................................................... 111
Debat met BVDP over zijn boek ...................................................................... 114
Extra .................................................................................................................. 116
Inleiding
Hoe ziet de samenleving eruit in de 21e E?
, - Klimaatverandering, (controle op) migratie, levensduurte.
21e E:
- Toenemende ongelijkheid.
- Klimaatverandering.
- Etnische breuklijnen.
=> Verschillende dimensies van zelfde probleem.
Historische sociologie:
- Kijken naar hoe de wereld was en hoe die in transitie is, motoren van
verandering.
- Impact context (tijd en plaats waar je woont + positie in sociale stratificatie =>
impact op leven) en vooral van hoe die in transitie/veranderd is.
- Transities VS orde:
o Gradueel of abrupt.
o Determinanten van verandering.
▪ Onpersoonlijke krachten, actoren.
▪ Materialisme (en idealisme).
▪ Interne en externe factoren.
o Macro (patronen/processen die opgaan voor iedereen = focus),
structurele veranderingen.
▪ BV. Opkomst extreemrechts =/= enkel Vlaams probleem, is op
veel verschillende plaatsen te vinden.
- "Achterwaarts de toekomst in" biedt inzicht, MAAR je voorspelt dingen met de
uitkomst (het heden) in je achterhoofd + door enkel naar het verleden te kijken,
mis je bepaalde trends die nieuw zijn (geschiedenis herhaalt zich nooit
helemaal).
Thema 1: de neolithische revolutie, sociale stratificatie
Sleutel = de staat
- In moderne samenleving kan je niet zonder staten. Staten = noodzakelijke
systemen om iets te organiseren op grote schaal.
o Logistieke versterking, uitbouwing.
- De staat:
o = collectieve vorm van organiseren.
▪ Superieur dan iets individueel (een tuin is duurder dan een park).
▪ Risicospreiding beter met grote groep.
, o Collectieve goederen: kosten -> organisatie -> baten.
▪ Middelen nodig om dingen te realiseren!
▪ BV. Belastingen betalen -> pensioenfonds -> pensioen uitbetaald
krijgen.
o Logistiek: organisationeel super.
- Wie bestuurd de staat? (belangrijke vragen)
o Wie heeft ze opgericht? Om wat mee te doen?
o Wie heeft macht om de staat te controleren, in te zetten?
o Hoe verandert dit?
=> Politieke sociologie, politieke economie: geschiedenis democratie en kleine mens.
Grootste uitvinding ooit = welvaartsstaat!
- Hoe ontstaat en blijft die bestaan? = 2 grote vragen.
- Staat produceert veel goederen en diensten voor de bevolking.
- Van wieg tot graf.
o BV. Geboortepremie, kindergeld, ouderschapsverlof...
- Totaal onlogisch vanuit historisch perspectief: geschiedenis wordt niet
gedomineerd door sociale werkers.
- Doorbraak pas na WO2.
- Geen automatisme, niet elke staat heeft het, er is voor gevochten => het is dus
ook geen automatisme dat het blijft bestaan.
o We kunnen altijd afglijden naar bv. niveau vd VS.
Wereldgeschiedenis in 1 beeld:
- FASE1: stabiele, lage bevolkingsaantal.
o We zijn oneindig lang jager-verzamelaars (JV's).
- 12 á 10 000 jaren geleden: graduele evolutie, stijging bevolking.
o Landbouw + staat.
o Met de landbouw zijn de staten gekomen.
o Sedentaire levensstijl, grenzen maken.
- Heel lang gebeurt er niet veel op vlak van bevolkingsaantal.
- 400 jaar geleden: kapitalisme ontstaat.
- 200 jaar geleden: industrialisatie.
- Na WO2: welvaartsstaat, hoge levensstandaard, exponentiële
bevolkingsstijging.
Gini-index: hoog gedurende landbouwsamenleving, gaat naar beneden in 20e E (vooral
in WO), gaat dan terug omhoog.
