Les 1: Propedeutica - technische
onderzoeken MKA → Hb
ANATOMIE
Mandibula = onderkaak
→ Enige bot dat los in craniofaciale complex ligt
→ Opgehangen door 2 condyli onder os temporale in TMJ
Faciale architectuur = gepneumatiseerd (sinussen)
- Minder gewicht van de schedel
- Resonantie van stem
- Drukverdeling bij trauma
Vascularisatie → frequent bloedingen in neus (<a sphenopalatina) en orbita
Innervatie
- N trigeminus (V): V1 – V2 -V3 → sensibiliteit
- N facialis (VII): mimiek
Musculatuur: Kauwspieren
- Sluiten (sterker)
o M temporalis
o M masseter
o M pteryhoideus medialis
- Openen
o M pterygoideus lateralis
o M mylohyoideus
o M digastricus
o M geniohyoideus
Tandbogen
,Propedeutica = middelen die leiden tot geneeskundige diagnosestelling
→ anamnese + KO
ANAMNESE
Voornaamste MKA-klachten:
- Pijn: zeer frequent (1/4)
- Zwelling, verkleuringen
- Defecten in mucosale aflijning: erosies - fistels
- Trismus = beperkte mondopening
- Gewijzigd kauwvermogen en esthetiek
- Sensorische / motorische neurologische stoornissen
- Smaak, speekselproblemen, ademgeur
- Wondhelingsproblemen, tumoren, …
Sociale anamnese: stressfactoren, levensstijl (roken, alcohol, hobby’s, …),…
Erfelijke anamnese
- Intra-orale afwijkingen vb oligodontie, bilat leukoplakie,…
- Faciale afwijkingen vb clefts, craniostosen,…
Witte letsels
- Familiaal voorkomen
- Chronisch trauma: mucosa kan verdikking zoals eelt
- Tabak, chemicalien of medicatie
- Seksuele gebruiken of promiscuiteit,…
KLINISCH ONDERZOEK : INTRA-ORAAL
Orale mucosa
- Kleur: gelokaliseerde pigmentaties
o Graad van keratinisatie
o Dikte van epitheel
o Hoeveelheid melanine
o Concentratie en staat van dilatatie van capillairen
o Wit: lichen planus, candida, leukoplakie, carc in situ
o Donkerbruin: nevus, melanoom, etnisch, Peutz-Jeghers, ziekte van Addison
o Blauw: amalgaamtatoo, (hem)angioom, mucocole met hematoom
- Geen duidelijke scheiding ts lamina propria en submucosa
- Tandvlees = gingiva = mucoperiost
o Direct vast op bot; geen submucosa
o Lamina propria direct vast op periost
- Mondeslijmvlies = losse mucosa
o Beweeglijk
, o Epitheel/lamina propria/submucosa
- Goedaardige bevindingen:
o Fordyce’s spots in wangmucosa: talgkliertjes
o Secretieblaasjes van kleine speekselkliertjes
Erosie = denudatie die boven basale laag van epitheel blijft
→ Geen litteken!
→ Phempigus, erosieve lichen planus, erythema multiforme
Ulcus = denutatie die doorheen basale laag van epitheel gaat
→ trauma, afte, virale infectie, mondkanker,…
Papel = klein opp verheven vast letsel <1cm
→ Infectie, inflamm, hyperplasie, neuplasie,…
Plaque = vlak opp verheven solied letsel van mucosa/huid >1cm
→ Kan dieper in dermis gaan
→ witte/roodwitte letsels, sommige gepigmenteerde letsels
Nodus = knobbel
- Vaste massa <1cm
- Dieper in dermis als papel
- Meestal los van overliggende mucosa/huid
Tumor = diepe soliede massa
Cyste = holte, al dan niet afgelijnd met epitheel, evt met vocht
→ Vaak in kraakbeen en weke delen (hals: congenitaal)
Bulla= blaar, groter dan een vesikel
Letsel ≧ 2w zonder genezingstendens → biopsie
KLINISCH-RADIOLOGISCH ONDERZOEK TANDEN -KAAKBEENDEREN
→ RX
, TMJ
- Beweging
o Opening: rotatie (0→ 25mm) dan translatie (25 → 40 mm)
▪ Normaal: Range – 60 mm
• 2 vingers ± 40 mm
• 3 vingers ± 60 mm
o Adductie: optillen: sluiten
o Abductie: laten zakken: openen
o Protrusie: naar voor schuiven
o Retrusie: naar achter schuiven
o Laterotrusie: zijwaartse verschuiving
o Mediotrusie: mesiaalwaartse beweging
o Trismus: mondklem, kaakkramp
▪ Afwijking van kauwspieren of TMJ, mond- en gebitsontstekingen,…
▪ Veroorzaken prikkeling van spieren
▪ Altijd oorzaak navragen/doorverwijzen
- Geluid
- Pijn
o Intra-articulair vb artrose
o Extra-articulair vb myogene overbelasting
o Gerefereerd vb uitstralende tandpijn
KLINISCH ONDERZOEK : EXTRA-ORAAL
Gelaat anthropometrie
Gelaat in veroudering → volgens huidlijnen van Langer
- Oogwallen, traangoot
- Jowling = uitzakkende huidkwab thv kaaklijn
- Voorhoofd en wenkbrauwen:
o Uitzakkende wenkbrauwen en ingevallen slapen
o Hangende huid van bovenste oogleden over wimpers
▪ Dermatochalasis en temporal hooding
o Horizontale en verticale fronsrimpels aan voorhoofd
- Jukbeenderen, wangen, neus en oogkassen
o Oogwallen, kraaienpootjes, uitgeholde wangen
o Diepe nasolabiale plooi, hangende neustip
- Mond en kin
o Hamsterwangetjes, vierkantig gelaat
o Dubbele kin, hanghals
o Dunner wordende lippen, hangende mondhoeken
o Rimpels rond mond
GELAAT MINEURE EN MAJEURE AFWIJKENDE TEKENS
→ Aanwezigheid van ≧3 afwijkingen slechts bij 1% van alle pasgeborenen
→ Kans op onderliggende occulte majeure malformaties is groot (> 20%)
→ Van alle mineure anomaliën: 71% thv gelaat en hand
Mineure craniofaciale afwijkingen
onderzoeken MKA → Hb
ANATOMIE
Mandibula = onderkaak
→ Enige bot dat los in craniofaciale complex ligt
→ Opgehangen door 2 condyli onder os temporale in TMJ
Faciale architectuur = gepneumatiseerd (sinussen)
- Minder gewicht van de schedel
- Resonantie van stem
- Drukverdeling bij trauma
Vascularisatie → frequent bloedingen in neus (<a sphenopalatina) en orbita
Innervatie
- N trigeminus (V): V1 – V2 -V3 → sensibiliteit
- N facialis (VII): mimiek
Musculatuur: Kauwspieren
- Sluiten (sterker)
o M temporalis
o M masseter
o M pteryhoideus medialis
- Openen
o M pterygoideus lateralis
o M mylohyoideus
o M digastricus
o M geniohyoideus
Tandbogen
,Propedeutica = middelen die leiden tot geneeskundige diagnosestelling
→ anamnese + KO
ANAMNESE
Voornaamste MKA-klachten:
- Pijn: zeer frequent (1/4)
- Zwelling, verkleuringen
- Defecten in mucosale aflijning: erosies - fistels
- Trismus = beperkte mondopening
- Gewijzigd kauwvermogen en esthetiek
- Sensorische / motorische neurologische stoornissen
- Smaak, speekselproblemen, ademgeur
- Wondhelingsproblemen, tumoren, …
Sociale anamnese: stressfactoren, levensstijl (roken, alcohol, hobby’s, …),…
Erfelijke anamnese
- Intra-orale afwijkingen vb oligodontie, bilat leukoplakie,…
- Faciale afwijkingen vb clefts, craniostosen,…
Witte letsels
- Familiaal voorkomen
- Chronisch trauma: mucosa kan verdikking zoals eelt
- Tabak, chemicalien of medicatie
- Seksuele gebruiken of promiscuiteit,…
KLINISCH ONDERZOEK : INTRA-ORAAL
Orale mucosa
- Kleur: gelokaliseerde pigmentaties
o Graad van keratinisatie
o Dikte van epitheel
o Hoeveelheid melanine
o Concentratie en staat van dilatatie van capillairen
o Wit: lichen planus, candida, leukoplakie, carc in situ
o Donkerbruin: nevus, melanoom, etnisch, Peutz-Jeghers, ziekte van Addison
o Blauw: amalgaamtatoo, (hem)angioom, mucocole met hematoom
- Geen duidelijke scheiding ts lamina propria en submucosa
- Tandvlees = gingiva = mucoperiost
o Direct vast op bot; geen submucosa
o Lamina propria direct vast op periost
- Mondeslijmvlies = losse mucosa
o Beweeglijk
, o Epitheel/lamina propria/submucosa
- Goedaardige bevindingen:
o Fordyce’s spots in wangmucosa: talgkliertjes
o Secretieblaasjes van kleine speekselkliertjes
Erosie = denudatie die boven basale laag van epitheel blijft
→ Geen litteken!
→ Phempigus, erosieve lichen planus, erythema multiforme
Ulcus = denutatie die doorheen basale laag van epitheel gaat
→ trauma, afte, virale infectie, mondkanker,…
Papel = klein opp verheven vast letsel <1cm
→ Infectie, inflamm, hyperplasie, neuplasie,…
Plaque = vlak opp verheven solied letsel van mucosa/huid >1cm
→ Kan dieper in dermis gaan
→ witte/roodwitte letsels, sommige gepigmenteerde letsels
Nodus = knobbel
- Vaste massa <1cm
- Dieper in dermis als papel
- Meestal los van overliggende mucosa/huid
Tumor = diepe soliede massa
Cyste = holte, al dan niet afgelijnd met epitheel, evt met vocht
→ Vaak in kraakbeen en weke delen (hals: congenitaal)
Bulla= blaar, groter dan een vesikel
Letsel ≧ 2w zonder genezingstendens → biopsie
KLINISCH-RADIOLOGISCH ONDERZOEK TANDEN -KAAKBEENDEREN
→ RX
, TMJ
- Beweging
o Opening: rotatie (0→ 25mm) dan translatie (25 → 40 mm)
▪ Normaal: Range – 60 mm
• 2 vingers ± 40 mm
• 3 vingers ± 60 mm
o Adductie: optillen: sluiten
o Abductie: laten zakken: openen
o Protrusie: naar voor schuiven
o Retrusie: naar achter schuiven
o Laterotrusie: zijwaartse verschuiving
o Mediotrusie: mesiaalwaartse beweging
o Trismus: mondklem, kaakkramp
▪ Afwijking van kauwspieren of TMJ, mond- en gebitsontstekingen,…
▪ Veroorzaken prikkeling van spieren
▪ Altijd oorzaak navragen/doorverwijzen
- Geluid
- Pijn
o Intra-articulair vb artrose
o Extra-articulair vb myogene overbelasting
o Gerefereerd vb uitstralende tandpijn
KLINISCH ONDERZOEK : EXTRA-ORAAL
Gelaat anthropometrie
Gelaat in veroudering → volgens huidlijnen van Langer
- Oogwallen, traangoot
- Jowling = uitzakkende huidkwab thv kaaklijn
- Voorhoofd en wenkbrauwen:
o Uitzakkende wenkbrauwen en ingevallen slapen
o Hangende huid van bovenste oogleden over wimpers
▪ Dermatochalasis en temporal hooding
o Horizontale en verticale fronsrimpels aan voorhoofd
- Jukbeenderen, wangen, neus en oogkassen
o Oogwallen, kraaienpootjes, uitgeholde wangen
o Diepe nasolabiale plooi, hangende neustip
- Mond en kin
o Hamsterwangetjes, vierkantig gelaat
o Dubbele kin, hanghals
o Dunner wordende lippen, hangende mondhoeken
o Rimpels rond mond
GELAAT MINEURE EN MAJEURE AFWIJKENDE TEKENS
→ Aanwezigheid van ≧3 afwijkingen slechts bij 1% van alle pasgeborenen
→ Kans op onderliggende occulte majeure malformaties is groot (> 20%)
→ Van alle mineure anomaliën: 71% thv gelaat en hand
Mineure craniofaciale afwijkingen
