REGISTRATIE- EN SUCCESSIERECHTEN
GEDOCEERD DOOR D.B.
S.A.
, INHOUDSTAFEL
HOOFDSTUK 1: REGISTRATIERECHT ............................................................................................................. 8
TITEL I. DE PLAATS VAN DEZE BELASTING ......................................................................................................................... 8
TITEL II. BEVOEGDHEIDSVERDELING ............................................................................................................................... 9
TITEL III. TOEPASSELIJKE WETGEVING ............................................................................................................................. 9
Wat is een kadastraal inkomen (KI)?.................................................................................................................... 10
TITEL IV. DE FORMALITEIT VAN REGISTRATIE.................................................................................................................. 10
tijdstip van de betaling ................................................................................................................................... 10
TITEL V. SOORTEN .................................................................................................................................................... 11
A. algemeen vast recht ........................................................................................................................... 11
B. Specifiek vast recht: een vaste som is verschuldigd ............................................................................... 11
C. Evenredig recht: belangrijkste groep ...................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: VERKOOPRECHT................................................................................................................ 12
TITEL I. TOEPASSINGSGEBIED ...................................................................................................................................... 12
TITEL II. BELASTBARE GRONDSLAG ............................................................................................................................... 13
de normale verkoopwaarde (venale waarde) ................................................................................................ 14
TITEL III. VESTIGING EN OVERDRACHT VAN HET VRUCHTGEBRUIK ....................................................................................... 14
1. levenslang vruchtgebruik ........................................................................................................................ 14
Oefening ........................................................................................................................................................................ 15
2. tijdelijk vruchtgebruik ............................................................................................................................. 15
beperkingen .................................................................................................................................................................. 16
oefening 1...................................................................................................................................................................... 16
oefening 2...................................................................................................................................................................... 16
TITEL IV. OVERDRACHT VAN BLOTE EIGENDOM ............................................................................................................... 17
oefening ........................................................................................................................................................................ 17
TITEL V. TARIEF VERKOOPRECHT .................................................................................................................................. 18
Verlaagde tarieven en vermindering .............................................................................................................. 18
1. enige eigen woning .............................................................................................................................................. 18
toepassingsvoorwaarden.......................................................................................................................................... 18
geen verhinderd bezit: uitsluitingsregel ................................................................................................................... 19
Oefening ................................................................................................................................................................... 19
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
2. enige eigen woning energetische renovatie of (gedeeltelijke) herbouw na sloop ............................................. 20
3. bescheiden woning .............................................................................................................................................. 21
voorbeelden .............................................................................................................................................................. 21
Gezinswoning in Londerzeel................................................................................................................................. 21
Gezinswoning in Antwerpen ................................................................................................................................ 21
Toestand voor 1 januari 2022 ....................................................................................................................................... 21
meeneembaarheid ................................................................................................................................................... 22
Soorten ................................................................................................................................................................. 22
Het meeneembaar bedrag ................................................................................................................................... 23
Voorbeeld maximum persoonlijk aandeel A1 ...................................................................................................... 23
Voorbeeld 14.500 euro maximum ....................................................................................................................... 23
, Voorbeeld maximum te betalen verkooprecht A2 .............................................................................................. 24
Oefening: 3% of 6% en meeneembaarheid?........................................................................................................ 24
4. Beroepskoper ....................................................................................................................................................... 25
5. Landbouwgrond of natuurgoed ........................................................................................................................... 25
6. woning voor sociale verhuur ................................................................................................................................ 25
Teruggave wederverkoop binnen 2 jaar ......................................................................................................... 26
voorbeeld ...................................................................................................................................................................... 26
vrijstellingen.................................................................................................................................................... 26
1. Commandsverklaring ........................................................................................................................................... 26
2. rouwkoop ............................................................................................................................................................. 26
voorbeelden .............................................................................................................................................................. 27
3. Overdracht van vruchtgebruik aan de blote eigenaar ......................................................................................... 27
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 27
4. Vervreemding van een nieuw gebouw onder btw............................................................................................... 27
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 27
5. ruil van onroerende goederen ............................................................................................................................. 28
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 28
TITEL VI. BEDING VAN AANWAS .................................................................................................................................. 28
Voordelen en nadelen ..................................................................................................................................... 28
voorbeeld ........................................................................................................................................................ 29
TITEL VII. VERKOOPRECHTEN: UITGEBREID .................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 3: OPENBARE VERKOPINGEN VAN LICHAMELIJK ROERENDE GOEDEREN .................................. 29
TITEL I. DE BELASTBARE VERRICHTING ........................................................................................................................... 29
TITEL II. HET TARIEF .................................................................................................................................................. 30
TITEL III. BELASTBARE GRONDSLAG .............................................................................................................................. 30
TITEL IV. VRIJSTELLINGEN........................................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 4: HUURCONTRACTEN VAN IN BELGIË GELEGEN ONROERENDE GOEDEREN ............................. 30
TITEL I. BELASTBARE VERRICHTINGEN ........................................................................................................................... 30
TITEL II. VOORBEELDEN HUUROVEREENKOMSTEN ........................................................................................................... 31
TITEL III. HET TARIEF ................................................................................................................................................. 31
TITEL IV. BELASTBARE GRONDSLAG .............................................................................................................................. 31
TITEL V. MODALITEITEN VAN HUUR .............................................................................................................................. 31
Huurcontracten van bepaalde duur................................................................................................................ 32
Huurcontracten van onbepaalde duur of levenslang ..................................................................................... 32
Onderverhuur of overdracht van huurcontracten .......................................................................................... 32
Conventionele huurverlenging of verhoging van Huur ................................................................................... 32
TITEL VI. VRIJSTELLINGEN........................................................................................................................................... 33
TITEL VII. ONROERENDE LEASING ................................................................................................................................ 33
TITEL VIII. HYPOTHEEKVESTIGING ............................................................................................................................... 33
vrijstelling........................................................................................................................................................ 34
de handlichting ............................................................................................................................................... 34
TITEL IX. INPANDGEVING VAN EEN HANDELSZAAK ........................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 5: HANDELINGEN VAN VENNOOTSCHAPPEN .......................................................................... 34
De belastbare verrichting ............................................................................................................................... 34
Tarief en belastbare grondslag ....................................................................................................................... 35
Uitzondering: inbreng van onroerend goed door een natuurlijke persoon .................................................... 35
,HOOFDSTUK 6: SCHENKINGEN .................................................................................................................. 35
TITEL I. SCHENKBELASTING......................................................................................................................................... 35
TITEL II. VOORWAARDEN OM DE SCHENKING TE VERVULLEN ............................................................................................. 35
TITEL III. GELDIGHEID VAN SCHENKING ......................................................................................................................... 36
TITEL IV. SCHENKINGEN EN SCHENKRECHTEN /REGISTRATIERECHTEN .................................................................................. 36
TITEL V. SCHENKING VAN ROERENDE GOEDEREN............................................................................................................. 36
TITEL VI. BELASTINGPLICHTIGE .................................................................................................................................... 37
TITEL VII. MAATSTAF VAN HEFFING .............................................................................................................................. 37
algemeen ........................................................................................................................................................ 37
specifieke waarderingsregels ......................................................................................................................... 37
TITEL VIII. INVLOED VAN VROEGERE SCHENKINGEN ......................................................................................................... 38
TITEL IX. ABATTEMENT VOOR BEGIFTIGDE DIE GEHANDICAPT IS ........................................................................................ 38
TITEL X. SCHENKINGEN VERMELD IN ERFOVEREENKOMST ................................................................................................. 38
TITEL XI. TARIEF ...................................................................................................................................................... 39
schenkingstarief onroerende goederen .......................................................................................................... 39
Tarief schenkingen bouwgronden tot 31/12/2019......................................................................................... 40
schenkingstarief roerende goederen .............................................................................................................. 41
TITEL XII. VERMINDERINGEN BINNEN HET SCHENKRECHT .................................................................................................. 41
TITEL XIII. WIJZE VAN HEFFING ................................................................................................................................... 42
TITEL XIV. DE SCHENKINGSAKTE .................................................................................................................................. 42
Voorbeeld........................................................................................................................................................ 42
1. de voorafgaande verklaring ................................................................................................................................. 42
2. handelingen .......................................................................................................................................................... 43
A. Afstand van het vruchtgebruik ........................................................................................................................ 43
B. Schenking ......................................................................................................................................................... 43
C. Deling ............................................................................................................................................................... 43
3. voorwaarden ........................................................................................................................................................ 43
4. stedenbouw.......................................................................................................................................................... 43
5. Decreet van de organisatie ruimtelijke ordening ................................................................................................ 44
6. Stedenbouwkundige inlichtingen......................................................................................................................... 44
7. Bosdecreet............................................................................................................................................................ 44
8. Bodemdecreet ...................................................................................................................................................... 44
9. Prijs - Opleg .......................................................................................................................................................... 44
10. Verklaring voor de registratie .......................................................................................................................... 44
11. Art. 140nonies Wetboek Registratierechten ................................................................................................... 44
12. Ontslag van ambtshalve inschrijving ............................................................................................................... 45
13. slotverklaring ................................................................................................................................................... 45
14. verkavelingsplan .............................................................................................................................................. 45
15. betaalde registratierechten ............................................................................................................................. 46
HOOFDSTUK 7: FISCALE GEVOLGEN VAN VONNISSEN EN ARRESTEN ........................................................... 46
TITEL I. HET VEROORDELINGSRECHT ............................................................................................................................. 46
TITEL II. HET TITELRECHT ........................................................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 8: SUCCESSIERECHT (ERFBELASTING VLAAMS GEWEST) .......................................................... 47
TITEL I. DE SITUERING ............................................................................................................................................... 47
TITEL II. DE FISCALE WOONPLAATS ............................................................................................................................... 47
TITEL III. SUCCESSIERECHTEN OF RECHTEN VAN OVERGANG .............................................................................................. 47
TITEL IV. DE BEREKENING VAN DE SUCCESSIERECHTEN ..................................................................................................... 48
, De nalatenschap van een ongehuwde............................................................................................................ 48
Berekeningswijze voor broers en zussen ........................................................................................................ 48
Berekeningswijze voor andere ........................................................................................................................ 48
Nalatenschap van een gehuwde of wett samenwonende partner ............................................................... 49
TITEL V. WAARDERING VAN HET VRUCHTGEBRUIK ........................................................................................................... 49
TITEL VI. SPECIALE GEVALLEN ..................................................................................................................................... 49
TITEL VII. DE FICTIEBEPALINGEN .................................................................................................................................. 49
TITEL VIII. DE VERGOEDINGSREGELING ......................................................................................................................... 49
TITEL IX. DE AANGIFTE VAN DE NALATENSCHAP .............................................................................................................. 50
de verplichting tot indiening van een aangifte ............................................................................................... 50
de vorm en inhoud van een aangifte .............................................................................................................. 50
TITEL X. DE ACTIVA EN PASSIVA................................................................................................................................... 50
TITEL XI. BETALING VAN DE SUCCESSIERECHTEN ............................................................................................................. 50
TITEL XII. INFORMATIEVERPLICHTING, BEWIJSMIDDELEN EN CONTROLE .............................................................................. 50
informatieverplichting .................................................................................................................................... 50
bewijsmiddelen en controle ............................................................................................................................ 51
TITEL XIII. SANCTIES, TERUGGAVE, VERJARINGSTERMIJNEN .............................................................................................. 51
sancties ........................................................................................................................................................... 51
teruggave van rechten .................................................................................................................................... 51
verjaring .......................................................................................................................................................... 51
HOOFDSTUK 9: AANGIFTE VAN NALATENSCHAP ........................................................................................ 52
TITEL I. VERPLICHTING TOT INDIENING VAN EEN AANGIFTE ............................................................................................... 52
TITEL II. WIE DIENT AANGIFTE TE DOEN BIJ OVERLIJDEN ................................................................................................... 52
TITEL III. TERMIJN VOOR HET INDIENEN VAN EEN AANGIFTE .............................................................................................. 52
TITEL IV. WAAR DIENT DE AANGIFTE TE GEBEUREN? ....................................................................................................... 53
TITEL V. HET VERMOGEN VAN DE ERFLATER OP DAG VAN OVERLIJDEN ................................................................................ 53
TITEL VI. PASSIEF OP DAG VAN OVERLIJDEN ................................................................................................................... 53
TITEL VII. BETALING VAN DE ERFBELASTING................................................................................................................... 53
TITEL VIII. DE MOGELIJKHEDEN VAN DE BELASTINGSADMINISTRATIE OM DE VERMOGENSTOESTAND VAN DE OVERLEDENE NA TE GAAN
............................................................................................................................................................................ 54
HOOFDSTUK 10: SUCCESSIEPLANNING (GASTCOLLEGE) .............................................................................. 54
1. INVENTARISEREN.............................................................................................................................................. 54
2. ANALYSEREN ................................................................................................................................................... 54
Verdeling bij overlijden ................................................................................................................................... 54
Vlaamse erfbelasting ...................................................................................................................................... 55
Rechte lijn & partners ................................................................................................................................................... 55
Broer / zus ..................................................................................................................................................................... 55
Anderen ......................................................................................................................................................................... 55
Vrijstellingen & verminderingen ................................................................................................................................... 55
Dubbele belasting ......................................................................................................................................................... 55
onbekwaamheid ............................................................................................................................................. 56
3. EVALUEREN..................................................................................................................................................... 56
voorbeeld (zonder huwelijkscontract)..................................................................................................................... 56
4. REMEDIËREN ................................................................................................................................................... 57
A. Planning met behoud van het vermogen ........................................................................................... 57
1) Optimalisatie vrijstelling gezinswoning via keuzebeding ..................................................................................... 57
Verdeling met keuzebeding ................................................................................................................................. 57
, Erfbelasting met keuzebeding .............................................................................................................................. 57
2) Inbreng in de huwelijksgemeenschap .................................................................................................................. 58
Inbreng ................................................................................................................................................................. 58
Inbreng in de huwelijksgemeenschap .................................................................................................................. 58
Erfbelasting na inbreng ........................................................................................................................................ 58
3) overlijdensverzekering ......................................................................................................................................... 58
B. Planning met overdracht van het vermogen .......................................................................................... 59
1. Schenking van roerend vermogen ....................................................................................................................... 59
Fiscaliteit............................................................................................................................................................... 59
Hoe behoud ik een inkomen? .............................................................................................................................. 59
Hoe vermijd ik verspilling? ................................................................................................................................... 59
Hoe hou ik mijn schoonkind erbuiten? ................................................................................................................ 59
Voor elk wat wils .................................................................................................................................................. 59
2. Schenking van onroerend vermogen ................................................................................................................... 60
Schenking ............................................................................................................................................................. 60
Fiscaliteit............................................................................................................................................................... 60
3. gesplitste aankoop ............................................................................................................................................... 60
Op burgerlijk vlak ................................................................................................................................................. 61
Op fiscaal vlak ....................................................................................................................................................... 61
Impact voor de kinderen? .................................................................................................................................... 61
OEFENINGEN HANDBOEK .......................................................................................................................... 62
Hoofdstuk 2: Berekening van de erfbelasting................................................................................................. 62
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 62
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 63
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 64
Opdracht 1............................................................................................................................................................ 64
Opdracht 2............................................................................................................................................................ 65
oplossing oef. 4 ......................................................................................................................................................... 66
oplossing oef. 5 ......................................................................................................................................................... 68
oplossing oef. 6 ......................................................................................................................................................... 69
hoofdstuk 3: Uitbreiding van de werkingsfeer van het successierecht .......................................................... 70
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 70
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 71
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 72
hoofdstuk 4: De aangifte van de nalatenschap .............................................................................................. 72
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 72
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 72
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 73
Hoofdstuk 5: Betaling van de successierechten.............................................................................................. 73
oplossing casus 1 ...................................................................................................................................................... 73
oplossing casus 2 ...................................................................................................................................................... 74
oplossing casus 3 ...................................................................................................................................................... 74
EXAMENVRAGEN...................................................................................................................................... 76
1. begrippen ................................................................................................................................................ 76
2. casussen .................................................................................................................................................. 77
casus 1 – Verkoop oude woning en aankoop nieuwe hoofdverblijfplaats .............................................................. 77
Casus 2 – Financiële leasing van roerende goederen............................................................................................... 77
casus 3 – Inbreng onroerend goed in een BV........................................................................................................... 77
Casus 4 – Huur vakantieverblijf ................................................................................................................................ 78
Casus 5 – Uitonverdeeldheidtreding ........................................................................................................................ 78
,3. oefening erfbelasting .............................................................................................................................. 78
4. successieplanning (gastcollege).............................................................................................................. 79
,HOOFDSTUK 1: REGISTRATIERECHT
TITEL I. DE PLAATS VAN DEZE BELASTING
Het registratierecht neemt een specifieke plaats in binnen het geheel van de betalingen aan de overheid. In het
algemeen kan men binnen het Belgische belastingstelsel een onderscheid maken tussen verschillende grote
vormen van belastingen:
(1) De directe belastingen. Deze worden automatisch geheven en veronderstellen dat de belastingplichtige aan
bepaalde voorwaarden voldoet, met name dat hij rijksinwoner is en zijn vermogen of inkomsten in België
belastbaar zijn.
Vb. de personenbelasting, die een subjectieve belasting is, en de vennootschapsbelasting.
(2) De indirecte belastingen, die niet rechtstreeks worden gekoppeld aan de persoon van de belastingplichtige,
maar aan het zich voordoen van een rechtshandeling of een gebeurtenis. Het ondergaan van een
rechtshandeling (vb. het aankopen van een onroerend goed, het aanleggen van een erfdienstbaarheid of
het vestigen van een vruchtgebruik op een onroerend goed) vormt hierbij het belastbaar feit.
Ook bepaalde gebeurtenissen die iemand overkomen (vb. het overlijden van een persoon) kunnen
aanleiding geven tot een indirecte belasting, zoals bij de successierechten.
Andere bekende voorbeelden van indirecte belastingen zijn de btw en de registratierechten.
Het registratierecht wordt daarbij gekenmerkt als een zakelijke belasting, aangezien geen rekening wordt
gehouden met de persoonlijke toestand van de belastingplichtige. Het is bovendien een vorm van indirecte
belasting die wordt geheven op rechtshandelingen zelf, namelijk het afsluiten van een overeenkomst in het
rechtsverkeer. Het gaat dus niet om een belasting op belastbare feiten zoals overlijden, een strafbaar feit of
de invoer en verhandeling van bepaalde goederen, noch om het al dan niet uitvoeren van een overeenkomst,
zoals dat vb. bij de btw het geval is.
(3) Naast directe en indirecte belastingen bestaat er nog een 3de categorie, namelijk de douanerechten en
accijnzen, vb. op alcohol en tabak. Deze heffingen hebben een volledig eigen karakter en onderscheiden zich
sterk van de twee voorgaande vormen door hun specifieke manier van controle, invordering en registratie.
Om die reden worden zij als een afzonderlijke categorie beschouwd.
Het registratierecht is een belasting die wordt geheven op het rechtsverkeer onder levenden. Dit betekent dat
zij van toepassing is op rechtshandelingen die plaatsvinden tussen levende personen, zoals vb. het sluiten van
overeenkomsten in het rechtsverkeer. Het registratierecht wordt dus niet geheven naar aanleiding van een
overlijden. In dat laatste geval is er sprake van successierechten, ook wel erfbelasting genoemd.
8
, TITEL II. BEVOEGDHEIDSVERDELING
Het registratierecht is in oorsprong een federale belasting. Wat de bevoegdheidsverdeling betreft, vallen
belastingen in principe onder de federale materie, maar in de praktijk is een groot deel ervan geregionaliseerd.
De gewesten staan daarbij vaak in voor het innen, berekenen en opvolgen van de dossiers.
Sinds 1 januari 2002 is het registratierecht gedeeltelijk een gewestmaterie geworden. De gewesten zijn bevoegd
voor 3 essentiële elementen van deze belasting, nl:
− Het tarief;
− De belastbare grondslag;
− De vrijstellingen.
Deze gewestelijke bevoegdheid geldt voor een aantal welbepaalde rechtshandelingen, waaronder:
− De overdracht van in België gelegen onroerende goederen;
− De vestiging van een hypotheek op een in België gelegen onroerend goed;
− De verdeling van een dergelijk onroerend goed;
− De schenkingen van roerende en onroerende goederen;
− De inbreng van een woonhuis door een particulier in een vennootschap.
Binnen dit kader zijn er belangrijke verschillen tussen de diverse belastingen: De successierechten zijn quasi
volledig een regionale bevoegdheid. De registratierechten daarentegen blijven grotendeels federaal geregeld,
met een belangrijke uitzondering voor (het eerste) onroerend goed, waarvoor de regeling volledig door de
gewesten wordt bepaald.
De concrete invulling van deze bevoegdheden verschilt bijgevolg naargelang het Vlaamse, Waalse of Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest, die elk hun eigen wetgeving vaststellen.
De overheid staat in voor zowel de berekening als de inning van de registratierechten. Op federaal niveau gebeurt
dit via de FOD Financiën. In Vlaanderen wordt deze bevoegdheid uitgeoefend door VLABEL, dat instaat voor de
toepassing, inning en opvolging van de registratierechten binnen het Vlaamse Gewest.
TITEL III. TOEPASSELIJKE WETGEVING
De wettelijke grondslag van de registratierechten is vastgelegd in het Wetboek van registratie-, hypotheek- en
griffierechten (W. Reg.). Dit wetboek vormt de voornaamste bron waarin de regels omtrent de heffing,
berekening en invordering van deze rechten zijn opgenomen.
Om te bepalen welke wetgeving van toepassing is op het registratierecht, past men het lokalisatiecriterium toe.
Dit criterium houdt in dat wordt nagegaan met welk gewest de betrokken rechtshandeling het nauwst verbonden
is.
Bij de overdracht van onroerende goederen, vb. door verkoop, ruil, verdeling of de vestiging van een hypotheek,
is in principe de ligging van het onroerend goed doorslaggevend. Wanneer bij een ruil de betrokken onroerende
goederen in verschillende gewesten zijn gelegen, wordt het toepasselijke gewest bepaald aan de hand van het
principe van het hoogste KI, zoals federaal vastgesteld. Hetzelfde principe geldt bij de vestiging van een
hypotheek op meerdere onroerende goederen die in verschillende gewesten zijn gelegen.
9
, Ook bij schenkingen is het lokalisatiecriterium bepalend, waarbij een onderscheid wordt gemaakt naargelang de
hoedanigheid van de schenker:
− Indien de schenker een rijksinwoner is, is de fiscale woonplaats van de schenker op het moment van
de schenking doorslaggevend, ongeacht of het gaat om roerende of onroerende goederen.
− Indien de schenker geen rijksinwoner is, geldt voor onroerende goederen het registratierecht van het
gewest waar het onroerend goed is gelegen. Voor roerende goederen hangt de toepasselijke
regelgeving in dat geval af van de woonplaats van de begiftigde of van de plaats waar het bevoegde
registratiekantoor is gelegen.
Wat is een kadastraal inkomen (KI)?
Het KI vormt de basis voor de inning van de onroerende voorheffing en voor de bepaling van het onroerend
inkomen dat wordt belast in de personenbelasting. Het gaat hierbij niet om een werkelijk inkomen, maar om een
fictief inkomen dat aan een onroerend goed wordt toegekend. Dit fictieve inkomen stemt overeen met het
gemiddeld jaarlijks netto-inkomen dat het onroerend goed zijn eigenaar normaal zou opbrengen. Met andere
woorden, het KI weerspiegelt de gemiddelde jaarlijkse normale nettohuurwaarde van het onroerend goed.
Als referentietijdstip voor deze waardebepaling geldt vandaag 1 januari 1975. De nettohuurwaarde wordt
bekomen door de brutohuurwaarde te verminderen met forfaitair vastgestelde lasten. Deze lasten worden
geraamd op 40 % voor gebouwde onroerende goederen en op 10 % voor ongebouwde onroerende goederen.
Voor de effectieve inning van de onroerende voorheffing en voor de berekening van het belastbaar onroerend
inkomen in de personenbelasting wordt echter niet het oorspronkelijke, maar het geïndexeerde KI gebruikt. De
wet voorziet immers dat de KI’s in principe om de 10 jaar moeten worden herzien tijdens een algemene
perequatie. Aangezien dergelijke algemene herziening is uitgebleven, wordt het KI sinds aanslagjaar 1991
jaarlijks aangepast aan de hand van de index van de consumptieprijzen (automatische indexering).
Zo bedraagt het indexcijfer voor het inkomstenjaar 2020 1,823, en voor het inkomstenjaar 2021 1,863.
TITEL IV. DE FORMALITEIT VAN REGISTRATIE
Registreren is een formele handeling die tot stand komt door het formeel aanbieden van een akte of een
verklaring bij de bevoegde administratie. Door deze formaliteit wordt de akte geregistreerd en kan het daaraan
verbonden registratierecht worden geheven.
Voor bepaalde akten geldt evenwel een afwijkende regeling. Zo moeten sommige akten, zoals de processen-
verbaal (PV’s) van gerechtsdeurwaarders bij de vaststelling van overspel, niet langer materieel worden
aangeboden ter registratie. Dit neemt echter niet weg dat het registratierecht in dergelijke gevallen wel
verschuldigd blijft. In de praktijk gebeurt de registratie van PV’s tegenwoordig automatisch. Zij moeten niet meer
fysiek worden voorgelegd om er een handmatige stempel op te verkrijgen, maar worden elektronisch verwerkt,
terwijl de fiscale verplichting tot betaling van het registratierecht onverminderd blijft bestaan.
TIJDSTIP VAN DE BETALING
In principe moeten de registratierechten worden betaald vóór de registratie van de akte plaatsvindt. De betaling
vormt dus normaal gezien een voorafgaande voorwaarde voor de registratie. In de praktijk is dit echter niet in
alle gevallen mogelijk. Voor bepaalde akten worden de verschuldigde sommen pas nadien geïnd, zoals vb. bij de
registratie van vonnissen.
10
GEDOCEERD DOOR D.B.
S.A.
, INHOUDSTAFEL
HOOFDSTUK 1: REGISTRATIERECHT ............................................................................................................. 8
TITEL I. DE PLAATS VAN DEZE BELASTING ......................................................................................................................... 8
TITEL II. BEVOEGDHEIDSVERDELING ............................................................................................................................... 9
TITEL III. TOEPASSELIJKE WETGEVING ............................................................................................................................. 9
Wat is een kadastraal inkomen (KI)?.................................................................................................................... 10
TITEL IV. DE FORMALITEIT VAN REGISTRATIE.................................................................................................................. 10
tijdstip van de betaling ................................................................................................................................... 10
TITEL V. SOORTEN .................................................................................................................................................... 11
A. algemeen vast recht ........................................................................................................................... 11
B. Specifiek vast recht: een vaste som is verschuldigd ............................................................................... 11
C. Evenredig recht: belangrijkste groep ...................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 2: VERKOOPRECHT................................................................................................................ 12
TITEL I. TOEPASSINGSGEBIED ...................................................................................................................................... 12
TITEL II. BELASTBARE GRONDSLAG ............................................................................................................................... 13
de normale verkoopwaarde (venale waarde) ................................................................................................ 14
TITEL III. VESTIGING EN OVERDRACHT VAN HET VRUCHTGEBRUIK ....................................................................................... 14
1. levenslang vruchtgebruik ........................................................................................................................ 14
Oefening ........................................................................................................................................................................ 15
2. tijdelijk vruchtgebruik ............................................................................................................................. 15
beperkingen .................................................................................................................................................................. 16
oefening 1...................................................................................................................................................................... 16
oefening 2...................................................................................................................................................................... 16
TITEL IV. OVERDRACHT VAN BLOTE EIGENDOM ............................................................................................................... 17
oefening ........................................................................................................................................................................ 17
TITEL V. TARIEF VERKOOPRECHT .................................................................................................................................. 18
Verlaagde tarieven en vermindering .............................................................................................................. 18
1. enige eigen woning .............................................................................................................................................. 18
toepassingsvoorwaarden.......................................................................................................................................... 18
geen verhinderd bezit: uitsluitingsregel ................................................................................................................... 19
Oefening ................................................................................................................................................................... 19
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
Voorbeeld variant................................................................................................................................................. 20
2. enige eigen woning energetische renovatie of (gedeeltelijke) herbouw na sloop ............................................. 20
3. bescheiden woning .............................................................................................................................................. 21
voorbeelden .............................................................................................................................................................. 21
Gezinswoning in Londerzeel................................................................................................................................. 21
Gezinswoning in Antwerpen ................................................................................................................................ 21
Toestand voor 1 januari 2022 ....................................................................................................................................... 21
meeneembaarheid ................................................................................................................................................... 22
Soorten ................................................................................................................................................................. 22
Het meeneembaar bedrag ................................................................................................................................... 23
Voorbeeld maximum persoonlijk aandeel A1 ...................................................................................................... 23
Voorbeeld 14.500 euro maximum ....................................................................................................................... 23
, Voorbeeld maximum te betalen verkooprecht A2 .............................................................................................. 24
Oefening: 3% of 6% en meeneembaarheid?........................................................................................................ 24
4. Beroepskoper ....................................................................................................................................................... 25
5. Landbouwgrond of natuurgoed ........................................................................................................................... 25
6. woning voor sociale verhuur ................................................................................................................................ 25
Teruggave wederverkoop binnen 2 jaar ......................................................................................................... 26
voorbeeld ...................................................................................................................................................................... 26
vrijstellingen.................................................................................................................................................... 26
1. Commandsverklaring ........................................................................................................................................... 26
2. rouwkoop ............................................................................................................................................................. 26
voorbeelden .............................................................................................................................................................. 27
3. Overdracht van vruchtgebruik aan de blote eigenaar ......................................................................................... 27
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 27
4. Vervreemding van een nieuw gebouw onder btw............................................................................................... 27
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 27
5. ruil van onroerende goederen ............................................................................................................................. 28
voorbeeld .................................................................................................................................................................. 28
TITEL VI. BEDING VAN AANWAS .................................................................................................................................. 28
Voordelen en nadelen ..................................................................................................................................... 28
voorbeeld ........................................................................................................................................................ 29
TITEL VII. VERKOOPRECHTEN: UITGEBREID .................................................................................................................... 29
HOOFDSTUK 3: OPENBARE VERKOPINGEN VAN LICHAMELIJK ROERENDE GOEDEREN .................................. 29
TITEL I. DE BELASTBARE VERRICHTING ........................................................................................................................... 29
TITEL II. HET TARIEF .................................................................................................................................................. 30
TITEL III. BELASTBARE GRONDSLAG .............................................................................................................................. 30
TITEL IV. VRIJSTELLINGEN........................................................................................................................................... 30
HOOFDSTUK 4: HUURCONTRACTEN VAN IN BELGIË GELEGEN ONROERENDE GOEDEREN ............................. 30
TITEL I. BELASTBARE VERRICHTINGEN ........................................................................................................................... 30
TITEL II. VOORBEELDEN HUUROVEREENKOMSTEN ........................................................................................................... 31
TITEL III. HET TARIEF ................................................................................................................................................. 31
TITEL IV. BELASTBARE GRONDSLAG .............................................................................................................................. 31
TITEL V. MODALITEITEN VAN HUUR .............................................................................................................................. 31
Huurcontracten van bepaalde duur................................................................................................................ 32
Huurcontracten van onbepaalde duur of levenslang ..................................................................................... 32
Onderverhuur of overdracht van huurcontracten .......................................................................................... 32
Conventionele huurverlenging of verhoging van Huur ................................................................................... 32
TITEL VI. VRIJSTELLINGEN........................................................................................................................................... 33
TITEL VII. ONROERENDE LEASING ................................................................................................................................ 33
TITEL VIII. HYPOTHEEKVESTIGING ............................................................................................................................... 33
vrijstelling........................................................................................................................................................ 34
de handlichting ............................................................................................................................................... 34
TITEL IX. INPANDGEVING VAN EEN HANDELSZAAK ........................................................................................................... 34
HOOFDSTUK 5: HANDELINGEN VAN VENNOOTSCHAPPEN .......................................................................... 34
De belastbare verrichting ............................................................................................................................... 34
Tarief en belastbare grondslag ....................................................................................................................... 35
Uitzondering: inbreng van onroerend goed door een natuurlijke persoon .................................................... 35
,HOOFDSTUK 6: SCHENKINGEN .................................................................................................................. 35
TITEL I. SCHENKBELASTING......................................................................................................................................... 35
TITEL II. VOORWAARDEN OM DE SCHENKING TE VERVULLEN ............................................................................................. 35
TITEL III. GELDIGHEID VAN SCHENKING ......................................................................................................................... 36
TITEL IV. SCHENKINGEN EN SCHENKRECHTEN /REGISTRATIERECHTEN .................................................................................. 36
TITEL V. SCHENKING VAN ROERENDE GOEDEREN............................................................................................................. 36
TITEL VI. BELASTINGPLICHTIGE .................................................................................................................................... 37
TITEL VII. MAATSTAF VAN HEFFING .............................................................................................................................. 37
algemeen ........................................................................................................................................................ 37
specifieke waarderingsregels ......................................................................................................................... 37
TITEL VIII. INVLOED VAN VROEGERE SCHENKINGEN ......................................................................................................... 38
TITEL IX. ABATTEMENT VOOR BEGIFTIGDE DIE GEHANDICAPT IS ........................................................................................ 38
TITEL X. SCHENKINGEN VERMELD IN ERFOVEREENKOMST ................................................................................................. 38
TITEL XI. TARIEF ...................................................................................................................................................... 39
schenkingstarief onroerende goederen .......................................................................................................... 39
Tarief schenkingen bouwgronden tot 31/12/2019......................................................................................... 40
schenkingstarief roerende goederen .............................................................................................................. 41
TITEL XII. VERMINDERINGEN BINNEN HET SCHENKRECHT .................................................................................................. 41
TITEL XIII. WIJZE VAN HEFFING ................................................................................................................................... 42
TITEL XIV. DE SCHENKINGSAKTE .................................................................................................................................. 42
Voorbeeld........................................................................................................................................................ 42
1. de voorafgaande verklaring ................................................................................................................................. 42
2. handelingen .......................................................................................................................................................... 43
A. Afstand van het vruchtgebruik ........................................................................................................................ 43
B. Schenking ......................................................................................................................................................... 43
C. Deling ............................................................................................................................................................... 43
3. voorwaarden ........................................................................................................................................................ 43
4. stedenbouw.......................................................................................................................................................... 43
5. Decreet van de organisatie ruimtelijke ordening ................................................................................................ 44
6. Stedenbouwkundige inlichtingen......................................................................................................................... 44
7. Bosdecreet............................................................................................................................................................ 44
8. Bodemdecreet ...................................................................................................................................................... 44
9. Prijs - Opleg .......................................................................................................................................................... 44
10. Verklaring voor de registratie .......................................................................................................................... 44
11. Art. 140nonies Wetboek Registratierechten ................................................................................................... 44
12. Ontslag van ambtshalve inschrijving ............................................................................................................... 45
13. slotverklaring ................................................................................................................................................... 45
14. verkavelingsplan .............................................................................................................................................. 45
15. betaalde registratierechten ............................................................................................................................. 46
HOOFDSTUK 7: FISCALE GEVOLGEN VAN VONNISSEN EN ARRESTEN ........................................................... 46
TITEL I. HET VEROORDELINGSRECHT ............................................................................................................................. 46
TITEL II. HET TITELRECHT ........................................................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 8: SUCCESSIERECHT (ERFBELASTING VLAAMS GEWEST) .......................................................... 47
TITEL I. DE SITUERING ............................................................................................................................................... 47
TITEL II. DE FISCALE WOONPLAATS ............................................................................................................................... 47
TITEL III. SUCCESSIERECHTEN OF RECHTEN VAN OVERGANG .............................................................................................. 47
TITEL IV. DE BEREKENING VAN DE SUCCESSIERECHTEN ..................................................................................................... 48
, De nalatenschap van een ongehuwde............................................................................................................ 48
Berekeningswijze voor broers en zussen ........................................................................................................ 48
Berekeningswijze voor andere ........................................................................................................................ 48
Nalatenschap van een gehuwde of wett samenwonende partner ............................................................... 49
TITEL V. WAARDERING VAN HET VRUCHTGEBRUIK ........................................................................................................... 49
TITEL VI. SPECIALE GEVALLEN ..................................................................................................................................... 49
TITEL VII. DE FICTIEBEPALINGEN .................................................................................................................................. 49
TITEL VIII. DE VERGOEDINGSREGELING ......................................................................................................................... 49
TITEL IX. DE AANGIFTE VAN DE NALATENSCHAP .............................................................................................................. 50
de verplichting tot indiening van een aangifte ............................................................................................... 50
de vorm en inhoud van een aangifte .............................................................................................................. 50
TITEL X. DE ACTIVA EN PASSIVA................................................................................................................................... 50
TITEL XI. BETALING VAN DE SUCCESSIERECHTEN ............................................................................................................. 50
TITEL XII. INFORMATIEVERPLICHTING, BEWIJSMIDDELEN EN CONTROLE .............................................................................. 50
informatieverplichting .................................................................................................................................... 50
bewijsmiddelen en controle ............................................................................................................................ 51
TITEL XIII. SANCTIES, TERUGGAVE, VERJARINGSTERMIJNEN .............................................................................................. 51
sancties ........................................................................................................................................................... 51
teruggave van rechten .................................................................................................................................... 51
verjaring .......................................................................................................................................................... 51
HOOFDSTUK 9: AANGIFTE VAN NALATENSCHAP ........................................................................................ 52
TITEL I. VERPLICHTING TOT INDIENING VAN EEN AANGIFTE ............................................................................................... 52
TITEL II. WIE DIENT AANGIFTE TE DOEN BIJ OVERLIJDEN ................................................................................................... 52
TITEL III. TERMIJN VOOR HET INDIENEN VAN EEN AANGIFTE .............................................................................................. 52
TITEL IV. WAAR DIENT DE AANGIFTE TE GEBEUREN? ....................................................................................................... 53
TITEL V. HET VERMOGEN VAN DE ERFLATER OP DAG VAN OVERLIJDEN ................................................................................ 53
TITEL VI. PASSIEF OP DAG VAN OVERLIJDEN ................................................................................................................... 53
TITEL VII. BETALING VAN DE ERFBELASTING................................................................................................................... 53
TITEL VIII. DE MOGELIJKHEDEN VAN DE BELASTINGSADMINISTRATIE OM DE VERMOGENSTOESTAND VAN DE OVERLEDENE NA TE GAAN
............................................................................................................................................................................ 54
HOOFDSTUK 10: SUCCESSIEPLANNING (GASTCOLLEGE) .............................................................................. 54
1. INVENTARISEREN.............................................................................................................................................. 54
2. ANALYSEREN ................................................................................................................................................... 54
Verdeling bij overlijden ................................................................................................................................... 54
Vlaamse erfbelasting ...................................................................................................................................... 55
Rechte lijn & partners ................................................................................................................................................... 55
Broer / zus ..................................................................................................................................................................... 55
Anderen ......................................................................................................................................................................... 55
Vrijstellingen & verminderingen ................................................................................................................................... 55
Dubbele belasting ......................................................................................................................................................... 55
onbekwaamheid ............................................................................................................................................. 56
3. EVALUEREN..................................................................................................................................................... 56
voorbeeld (zonder huwelijkscontract)..................................................................................................................... 56
4. REMEDIËREN ................................................................................................................................................... 57
A. Planning met behoud van het vermogen ........................................................................................... 57
1) Optimalisatie vrijstelling gezinswoning via keuzebeding ..................................................................................... 57
Verdeling met keuzebeding ................................................................................................................................. 57
, Erfbelasting met keuzebeding .............................................................................................................................. 57
2) Inbreng in de huwelijksgemeenschap .................................................................................................................. 58
Inbreng ................................................................................................................................................................. 58
Inbreng in de huwelijksgemeenschap .................................................................................................................. 58
Erfbelasting na inbreng ........................................................................................................................................ 58
3) overlijdensverzekering ......................................................................................................................................... 58
B. Planning met overdracht van het vermogen .......................................................................................... 59
1. Schenking van roerend vermogen ....................................................................................................................... 59
Fiscaliteit............................................................................................................................................................... 59
Hoe behoud ik een inkomen? .............................................................................................................................. 59
Hoe vermijd ik verspilling? ................................................................................................................................... 59
Hoe hou ik mijn schoonkind erbuiten? ................................................................................................................ 59
Voor elk wat wils .................................................................................................................................................. 59
2. Schenking van onroerend vermogen ................................................................................................................... 60
Schenking ............................................................................................................................................................. 60
Fiscaliteit............................................................................................................................................................... 60
3. gesplitste aankoop ............................................................................................................................................... 60
Op burgerlijk vlak ................................................................................................................................................. 61
Op fiscaal vlak ....................................................................................................................................................... 61
Impact voor de kinderen? .................................................................................................................................... 61
OEFENINGEN HANDBOEK .......................................................................................................................... 62
Hoofdstuk 2: Berekening van de erfbelasting................................................................................................. 62
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 62
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 63
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 64
Opdracht 1............................................................................................................................................................ 64
Opdracht 2............................................................................................................................................................ 65
oplossing oef. 4 ......................................................................................................................................................... 66
oplossing oef. 5 ......................................................................................................................................................... 68
oplossing oef. 6 ......................................................................................................................................................... 69
hoofdstuk 3: Uitbreiding van de werkingsfeer van het successierecht .......................................................... 70
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 70
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 71
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 72
hoofdstuk 4: De aangifte van de nalatenschap .............................................................................................. 72
oplossing oef. 1 ......................................................................................................................................................... 72
oplossing oef. 2 ......................................................................................................................................................... 72
oplossing oef. 3 ......................................................................................................................................................... 73
Hoofdstuk 5: Betaling van de successierechten.............................................................................................. 73
oplossing casus 1 ...................................................................................................................................................... 73
oplossing casus 2 ...................................................................................................................................................... 74
oplossing casus 3 ...................................................................................................................................................... 74
EXAMENVRAGEN...................................................................................................................................... 76
1. begrippen ................................................................................................................................................ 76
2. casussen .................................................................................................................................................. 77
casus 1 – Verkoop oude woning en aankoop nieuwe hoofdverblijfplaats .............................................................. 77
Casus 2 – Financiële leasing van roerende goederen............................................................................................... 77
casus 3 – Inbreng onroerend goed in een BV........................................................................................................... 77
Casus 4 – Huur vakantieverblijf ................................................................................................................................ 78
Casus 5 – Uitonverdeeldheidtreding ........................................................................................................................ 78
,3. oefening erfbelasting .............................................................................................................................. 78
4. successieplanning (gastcollege).............................................................................................................. 79
,HOOFDSTUK 1: REGISTRATIERECHT
TITEL I. DE PLAATS VAN DEZE BELASTING
Het registratierecht neemt een specifieke plaats in binnen het geheel van de betalingen aan de overheid. In het
algemeen kan men binnen het Belgische belastingstelsel een onderscheid maken tussen verschillende grote
vormen van belastingen:
(1) De directe belastingen. Deze worden automatisch geheven en veronderstellen dat de belastingplichtige aan
bepaalde voorwaarden voldoet, met name dat hij rijksinwoner is en zijn vermogen of inkomsten in België
belastbaar zijn.
Vb. de personenbelasting, die een subjectieve belasting is, en de vennootschapsbelasting.
(2) De indirecte belastingen, die niet rechtstreeks worden gekoppeld aan de persoon van de belastingplichtige,
maar aan het zich voordoen van een rechtshandeling of een gebeurtenis. Het ondergaan van een
rechtshandeling (vb. het aankopen van een onroerend goed, het aanleggen van een erfdienstbaarheid of
het vestigen van een vruchtgebruik op een onroerend goed) vormt hierbij het belastbaar feit.
Ook bepaalde gebeurtenissen die iemand overkomen (vb. het overlijden van een persoon) kunnen
aanleiding geven tot een indirecte belasting, zoals bij de successierechten.
Andere bekende voorbeelden van indirecte belastingen zijn de btw en de registratierechten.
Het registratierecht wordt daarbij gekenmerkt als een zakelijke belasting, aangezien geen rekening wordt
gehouden met de persoonlijke toestand van de belastingplichtige. Het is bovendien een vorm van indirecte
belasting die wordt geheven op rechtshandelingen zelf, namelijk het afsluiten van een overeenkomst in het
rechtsverkeer. Het gaat dus niet om een belasting op belastbare feiten zoals overlijden, een strafbaar feit of
de invoer en verhandeling van bepaalde goederen, noch om het al dan niet uitvoeren van een overeenkomst,
zoals dat vb. bij de btw het geval is.
(3) Naast directe en indirecte belastingen bestaat er nog een 3de categorie, namelijk de douanerechten en
accijnzen, vb. op alcohol en tabak. Deze heffingen hebben een volledig eigen karakter en onderscheiden zich
sterk van de twee voorgaande vormen door hun specifieke manier van controle, invordering en registratie.
Om die reden worden zij als een afzonderlijke categorie beschouwd.
Het registratierecht is een belasting die wordt geheven op het rechtsverkeer onder levenden. Dit betekent dat
zij van toepassing is op rechtshandelingen die plaatsvinden tussen levende personen, zoals vb. het sluiten van
overeenkomsten in het rechtsverkeer. Het registratierecht wordt dus niet geheven naar aanleiding van een
overlijden. In dat laatste geval is er sprake van successierechten, ook wel erfbelasting genoemd.
8
, TITEL II. BEVOEGDHEIDSVERDELING
Het registratierecht is in oorsprong een federale belasting. Wat de bevoegdheidsverdeling betreft, vallen
belastingen in principe onder de federale materie, maar in de praktijk is een groot deel ervan geregionaliseerd.
De gewesten staan daarbij vaak in voor het innen, berekenen en opvolgen van de dossiers.
Sinds 1 januari 2002 is het registratierecht gedeeltelijk een gewestmaterie geworden. De gewesten zijn bevoegd
voor 3 essentiële elementen van deze belasting, nl:
− Het tarief;
− De belastbare grondslag;
− De vrijstellingen.
Deze gewestelijke bevoegdheid geldt voor een aantal welbepaalde rechtshandelingen, waaronder:
− De overdracht van in België gelegen onroerende goederen;
− De vestiging van een hypotheek op een in België gelegen onroerend goed;
− De verdeling van een dergelijk onroerend goed;
− De schenkingen van roerende en onroerende goederen;
− De inbreng van een woonhuis door een particulier in een vennootschap.
Binnen dit kader zijn er belangrijke verschillen tussen de diverse belastingen: De successierechten zijn quasi
volledig een regionale bevoegdheid. De registratierechten daarentegen blijven grotendeels federaal geregeld,
met een belangrijke uitzondering voor (het eerste) onroerend goed, waarvoor de regeling volledig door de
gewesten wordt bepaald.
De concrete invulling van deze bevoegdheden verschilt bijgevolg naargelang het Vlaamse, Waalse of Brusselse
Hoofdstedelijke Gewest, die elk hun eigen wetgeving vaststellen.
De overheid staat in voor zowel de berekening als de inning van de registratierechten. Op federaal niveau gebeurt
dit via de FOD Financiën. In Vlaanderen wordt deze bevoegdheid uitgeoefend door VLABEL, dat instaat voor de
toepassing, inning en opvolging van de registratierechten binnen het Vlaamse Gewest.
TITEL III. TOEPASSELIJKE WETGEVING
De wettelijke grondslag van de registratierechten is vastgelegd in het Wetboek van registratie-, hypotheek- en
griffierechten (W. Reg.). Dit wetboek vormt de voornaamste bron waarin de regels omtrent de heffing,
berekening en invordering van deze rechten zijn opgenomen.
Om te bepalen welke wetgeving van toepassing is op het registratierecht, past men het lokalisatiecriterium toe.
Dit criterium houdt in dat wordt nagegaan met welk gewest de betrokken rechtshandeling het nauwst verbonden
is.
Bij de overdracht van onroerende goederen, vb. door verkoop, ruil, verdeling of de vestiging van een hypotheek,
is in principe de ligging van het onroerend goed doorslaggevend. Wanneer bij een ruil de betrokken onroerende
goederen in verschillende gewesten zijn gelegen, wordt het toepasselijke gewest bepaald aan de hand van het
principe van het hoogste KI, zoals federaal vastgesteld. Hetzelfde principe geldt bij de vestiging van een
hypotheek op meerdere onroerende goederen die in verschillende gewesten zijn gelegen.
9
, Ook bij schenkingen is het lokalisatiecriterium bepalend, waarbij een onderscheid wordt gemaakt naargelang de
hoedanigheid van de schenker:
− Indien de schenker een rijksinwoner is, is de fiscale woonplaats van de schenker op het moment van
de schenking doorslaggevend, ongeacht of het gaat om roerende of onroerende goederen.
− Indien de schenker geen rijksinwoner is, geldt voor onroerende goederen het registratierecht van het
gewest waar het onroerend goed is gelegen. Voor roerende goederen hangt de toepasselijke
regelgeving in dat geval af van de woonplaats van de begiftigde of van de plaats waar het bevoegde
registratiekantoor is gelegen.
Wat is een kadastraal inkomen (KI)?
Het KI vormt de basis voor de inning van de onroerende voorheffing en voor de bepaling van het onroerend
inkomen dat wordt belast in de personenbelasting. Het gaat hierbij niet om een werkelijk inkomen, maar om een
fictief inkomen dat aan een onroerend goed wordt toegekend. Dit fictieve inkomen stemt overeen met het
gemiddeld jaarlijks netto-inkomen dat het onroerend goed zijn eigenaar normaal zou opbrengen. Met andere
woorden, het KI weerspiegelt de gemiddelde jaarlijkse normale nettohuurwaarde van het onroerend goed.
Als referentietijdstip voor deze waardebepaling geldt vandaag 1 januari 1975. De nettohuurwaarde wordt
bekomen door de brutohuurwaarde te verminderen met forfaitair vastgestelde lasten. Deze lasten worden
geraamd op 40 % voor gebouwde onroerende goederen en op 10 % voor ongebouwde onroerende goederen.
Voor de effectieve inning van de onroerende voorheffing en voor de berekening van het belastbaar onroerend
inkomen in de personenbelasting wordt echter niet het oorspronkelijke, maar het geïndexeerde KI gebruikt. De
wet voorziet immers dat de KI’s in principe om de 10 jaar moeten worden herzien tijdens een algemene
perequatie. Aangezien dergelijke algemene herziening is uitgebleven, wordt het KI sinds aanslagjaar 1991
jaarlijks aangepast aan de hand van de index van de consumptieprijzen (automatische indexering).
Zo bedraagt het indexcijfer voor het inkomstenjaar 2020 1,823, en voor het inkomstenjaar 2021 1,863.
TITEL IV. DE FORMALITEIT VAN REGISTRATIE
Registreren is een formele handeling die tot stand komt door het formeel aanbieden van een akte of een
verklaring bij de bevoegde administratie. Door deze formaliteit wordt de akte geregistreerd en kan het daaraan
verbonden registratierecht worden geheven.
Voor bepaalde akten geldt evenwel een afwijkende regeling. Zo moeten sommige akten, zoals de processen-
verbaal (PV’s) van gerechtsdeurwaarders bij de vaststelling van overspel, niet langer materieel worden
aangeboden ter registratie. Dit neemt echter niet weg dat het registratierecht in dergelijke gevallen wel
verschuldigd blijft. In de praktijk gebeurt de registratie van PV’s tegenwoordig automatisch. Zij moeten niet meer
fysiek worden voorgelegd om er een handmatige stempel op te verkrijgen, maar worden elektronisch verwerkt,
terwijl de fiscale verplichting tot betaling van het registratierecht onverminderd blijft bestaan.
TIJDSTIP VAN DE BETALING
In principe moeten de registratierechten worden betaald vóór de registratie van de akte plaatsvindt. De betaling
vormt dus normaal gezien een voorafgaande voorwaarde voor de registratie. In de praktijk is dit echter niet in
alle gevallen mogelijk. Voor bepaalde akten worden de verschuldigde sommen pas nadien geïnd, zoals vb. bij de
registratie van vonnissen.
10
