7. PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN
“THE BIG FIVE”
- Theoretisch model waarin 5 dimensies in onze persoonlijkheid worden onderscheden
1. Openheid voor ervaring (openness)
o In hoeverre iemand open staat voor nieuwe ideeën, creativiteit (hoog: fantasierijk, laag: praktisch)
2. Consciëntieusheid (conscientiousness)
o De mate waarin iemand georganiseerd, doelgericht en verantwoordelijk is
o (Hoog: georganiseerd, laag: impulsief)
3. Extraversie (extraversion)
o De mate van sociaal gedrag en energie in interacties met anderen (Hoog: energiek, laag: introvert)
4. Vriendelijkheid (agreeableness)
o Hoe vriendelijk iemand is (hoog: behulpzaam, laag: kritisch)
5. Neuroticisme (neuroticism)
o Hoe snel iemand overweldigd geraakt door situaties
7.1. DEFINITIE
- Volgens het handboek:
o Levenslange misvorming van de persoonlijkheid (=karakter?) als gevolg van genetische aanleg, opvoeding
& ervaringen
- Volgens de DSM-5
o Duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de
verwachtingen in de cultuur van de betrokkene. Dit afwijkend patroon wordt zichtbaar in
cognities, affecten, functioneren in het contact met anderen en beheersing van impulsen
DEFINITIE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS VOLGENS DSM-5
Persoonlijkheidsstoornis:
1) duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen, afwijkend van verwachtingen, zichtbaar op
meer dan 2 terreinen
a) cognities
b) affecten
c) contact met anderen
d) impulsbeheersing
2) duurzaam patroon veroorzaakt lijden of beperkingen
3) patroon is stabiel en van lange duur; begint in adolescentie of vroege volwassenheid; is geen uiting of
consequentie van andere psychiatrische stoornis
7.2. GLOBALE KENMERKEN PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN
- mensen met een persoonlijkheidsstoornis geraken door hun gedrag (uitspraken, visies, meningen)
voortdurend in de problemen in relatie tot de anderen in hun omgeving
- het gaat over ‘gedragsstijlen’ of ‘gedragspatronen’ die dermate hardnekkig zijn en inflexibel zijn dat ze
het sociale of beroepsmatige functioneren ernstig belemmeren
- ondanks die problemen willen ze NIET veranderen. Ze zien hun eigen gedrag en persoonlijkheid als
egodystoon
o het hoort bij hen, het zijn de anderen die niet om kunnen met hen
Egodystoon: omgekeerde. Bv: depressie of angststoornissen (erkennen zelf de last van hun psychische
problemen voor zichzelf en de anderen)
Downloaded by Watchme mail ()
“THE BIG FIVE”
- Theoretisch model waarin 5 dimensies in onze persoonlijkheid worden onderscheden
1. Openheid voor ervaring (openness)
o In hoeverre iemand open staat voor nieuwe ideeën, creativiteit (hoog: fantasierijk, laag: praktisch)
2. Consciëntieusheid (conscientiousness)
o De mate waarin iemand georganiseerd, doelgericht en verantwoordelijk is
o (Hoog: georganiseerd, laag: impulsief)
3. Extraversie (extraversion)
o De mate van sociaal gedrag en energie in interacties met anderen (Hoog: energiek, laag: introvert)
4. Vriendelijkheid (agreeableness)
o Hoe vriendelijk iemand is (hoog: behulpzaam, laag: kritisch)
5. Neuroticisme (neuroticism)
o Hoe snel iemand overweldigd geraakt door situaties
7.1. DEFINITIE
- Volgens het handboek:
o Levenslange misvorming van de persoonlijkheid (=karakter?) als gevolg van genetische aanleg, opvoeding
& ervaringen
- Volgens de DSM-5
o Duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen die duidelijk afwijken van de
verwachtingen in de cultuur van de betrokkene. Dit afwijkend patroon wordt zichtbaar in
cognities, affecten, functioneren in het contact met anderen en beheersing van impulsen
DEFINITIE PERSOONLIJKHEIDSSTOORNIS VOLGENS DSM-5
Persoonlijkheidsstoornis:
1) duurzaam patroon van innerlijke ervaringen en gedragingen, afwijkend van verwachtingen, zichtbaar op
meer dan 2 terreinen
a) cognities
b) affecten
c) contact met anderen
d) impulsbeheersing
2) duurzaam patroon veroorzaakt lijden of beperkingen
3) patroon is stabiel en van lange duur; begint in adolescentie of vroege volwassenheid; is geen uiting of
consequentie van andere psychiatrische stoornis
7.2. GLOBALE KENMERKEN PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN
- mensen met een persoonlijkheidsstoornis geraken door hun gedrag (uitspraken, visies, meningen)
voortdurend in de problemen in relatie tot de anderen in hun omgeving
- het gaat over ‘gedragsstijlen’ of ‘gedragspatronen’ die dermate hardnekkig zijn en inflexibel zijn dat ze
het sociale of beroepsmatige functioneren ernstig belemmeren
- ondanks die problemen willen ze NIET veranderen. Ze zien hun eigen gedrag en persoonlijkheid als
egodystoon
o het hoort bij hen, het zijn de anderen die niet om kunnen met hen
Egodystoon: omgekeerde. Bv: depressie of angststoornissen (erkennen zelf de last van hun psychische
problemen voor zichzelf en de anderen)
Downloaded by Watchme mail ()
