Verpakkingsleer
H1 – Etikettering en voedingsclaims
1. Etiketteringswetgeving
→ Het etiket is het visitekaartje van het product
→ Soms staan er fouten op het etiket. Ze worden dan teruggeroepen door het FAVV. Gemiddeld 3 à 4
keer per dag.
→ Etiketten zijn belangrijk
1.1. Wetgeving
Europese verordening:
→ 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan de consument
→ Food information to consumer = FIC
→ Dit is geldt voor voorverpakte voedingsmiddelen
FIC-wetgeving: doel
→ Streven naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de
consumenten.
→ Het recht van de consument op informatie waarborgen.
→ Het vrije verkeer van legaal geproduceerde en in de handel gebrachte levensmiddelen
verwezenlijken.
→ Een handvat aan de consument aanbieden om doordachte keuzes te kunnen maken.
→ Misleidende praktijken voorkomen.
→ De wetgeving stroomlijnen zodat ze gemakkelijker kan worden nageleefd.
→ Verantwoordelijkheden van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven verduidelijken.
1.2. Voorverpakt levensmiddel
Verkoopeenheid die bestemd is om
→ Voor eindverbruiker en aan grote cateraars
→ Alvorens verkoop is het verpakt
→ Zodanig de inhoud niet kan worden veranderd zonder dat het verpakkingsmateriaal wordt
geopend of aangepast.
----> vb. bij de bakker
Algemeen kader: uitgangspunt van de wetgever
→ Voedselinfo is nauwkeurig, duidelijk en voor de consument gemakkelijk
begrijpbaar
→ Voedselinfo mag niet misleidend zijn
→ Voedselinfo mag geen eigenschappen toeschrijven aan levensmiddelen over het
voorkomen, behandelen of genezen van een menselijke ziekte.
→ Vb. van een misleidende brik -> kambucha, appel munt
1.3. Spelregels etiket: lettertype en taal
→ Gemakkelijk te begrijpen voor consumenten van die lidstaat
→ Verplichte voedselinfo in 1 of meer talen noteren
1
,Verpakkingsleer
1.4. Spelregels etiket: gezichtsveld
→ Verkoopbenaming
→ Alcoholgehalte vanaf 1,2%
→ Netto hoeveelheid
→ Moet in 1 oogopslag duidelijk zijn wat er op het etiket staat
1.5. Spelregels etiket: duidelijkheid
→ Op een duidelijke zichtbare manier
→ In duidelijke leesbare onuitwisbare letters aangebracht worden
2. Inhoud van het etiket
2.1. Verplichte zaken
→ De benaming van het levensmiddel.
→ De lijst van ingrediënten.
→ Allergenen (lijst van 14 verplicht te vermelden allergenen).
→ De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van ingrediënten (KWID).
→ De netto hoeveelheid van het levensmiddel.
→ De datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum.
→ Bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden.
→ De naam of handelsnaam en het adres van de exploitant van een levensmiddelenbedrijf.
→ Het land van oorsprong of de plaats van herkomst.
→ Een gebruiksaanwijzing, als het levensmiddel moeilijk te gebruiken is zonder
→ Gebruiksaanwijzing.
→ Voor dranken met een alcoholvolumegehalte van meer dan 1,2%; het effectief
alcoholvolumegehalte.
→ Een voedingswaardevermelding.
Verkoopbenaming
→ De naam van het levensmiddel is een wettelijke bepaling
→ Bij bewaring moet de benaming en een korte beschrijving erbij staan
→ De benaming mag niet worden vervangen door een benaming de beschermd is
Lijst met ingrediënten
→ Start met de titel ingrediënten
→ Aanduiding van de aroma’s
→ Opsomming ingrediënten met dalende volgorde van gewicht tot 2%
→ Vanaf 2% maakt de volgorde niet meer uit, dit is om namaak uit te sluiten
→ Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke naam of E-nummers
→ Niet alle grondstoffen hebben een ingrediënten lijst nodig -> groenten, fruit, boter, kaas
2
,Verpakkingsleer
Lijst met ingrediënten: deelproduct zonder ingrediënten
Lijst met ingrediënten: weglaten bestanddelen voedingsmiddelen uit de lijst
→ Tijdens de bereiding tijdelijk aan worden onttrokken -> weer in verwerkt (≤ originele
hoeveelheid)
→ Levensmiddelenadditieven en voedingsenzymen:
o “Carry-over”-beginsel mits zij in het eindproduct geen technologische functie meer
vervullen, of
o Die gebruikt worden als technische hulpstoffen
→ Draagstoffen
o Stoffen die geen levensmiddelenadditieven zijn, maar die als technische hulpstoffen
worden gebruikt en nog in het eindproduct aanwezig zijn
o Water:
▪ Als het water enkel wordt gebruikt om een geconcentreerd of gedehydrateerd
ingrediënt weer in zijn oorspronkelijke staat te brengen
▪ In geval van een opgietvloeistof die gewoonlijk niet wordt geconsumeerd.
Carry-over
→ Additieven mogen in levensmiddelen aanwezig zijn als gevolg van carry-over vanuit een grondstof
of ingrediënt gebruikt bij de bereiding van dat levensmiddel op voorwaarde dat:
o Het gebruik van het additief is toegestaan in die grondstof of dat ingrediënt.
o De hoeveelheid additief het max gehalte niet overschrijdt
→ Vb. een chocolade koekje bevat chocolade. Chocolade bevat sojalecithine, maar in het koekje
speelt dit geen rol meer
→ Geldt niet voor:
o Additieven die via aroma’s, enzymen of additieven worden toegevoegd aan een
levensmiddel en een technologische functie hebben in dat levensmiddel
▪ Vb. antiklontermiddel in emulgator toegevoegd aan cacaopoeder. Deze carry-
over additieven worden als additieven van het levensmiddel beschouwd en
moeten dus voldoen aan de voorwaarden voor gebruik in dat levensmiddel
Lijst met ingrediënten: technische hulpstoffen
→ Verordening EG 1333/2008 inzake levensmiddelen-additieven
→ Stoffen die op zichzelf niet als levensmiddel worden geconsumeerd, maar doelbewust bij de
verwerking van levensmiddelen worden gebruikt, en die slechts als residu in het eindproduct
achterblijven en geen technologisch effect op het eindproduct hebben
→ Geen additieven!
→ Vb. In de bakkerij: protease of Vit. C, in de brouwerij: klaringsmiddel, bereiding mix van gekonfijt
fruit: plantaardige olie, kaasproductie: stremsel
3
, Verpakkingsleer
Allergenen
1. Er zijn 14 soorten allergenen
1. Schaaldieren
2. Weekdieren
3. Pinda’s
4. Noten
5. Lupine
6. Sesamzaad
7. Mosterd
8. Selderij
9. Soja
10. Gluten
11. Eieren
12. Vis
13. Lactose
14. Zwaveldioxide/sulfiet
Voorverpakte levensmiddelen
→ Aanduiding gebeurt in het vet
→ Duidelijk vermelden op het etiket
→ Wanneer het duidelijk vermeld wordt in de benaming van het levensmiddel, is het op het etiket
niet verplicht te vermelden.
Niet voorverpakte levensmiddelen
→ Vermelding gebeurt mondeling of schriftelijk
→ Klant kan op elk moment er info over vragen
Volgorde speelt ook een rol
→ Noten (hazelnoot in het bijzonder), pinda, melk en eieren
→ Schaaldieren en vis
→ Soja, selderij, weekdieren, mosterd, lupine, sesamzaad
o Het is belangrijk om te weten dat de prioriteit van allergenen evolutief is en afhankelijk is
van de betrokken wereldregio.
Kwantitatieve ingrediëntendeclaratie (kwid)
→ Wat er op het etiket staat, moet er ook in zitten.
o Vb. frambozen yoghurt, er zit dus frambozen in. De hoeveelheid
ervan moet ook vermeld staan
Vermelden op het etiket de kwid
→ In de verkoopsbenaming of
→ Onmiddellijk naast de verkoopsbenaming of
→ In de ingrediëntenlijst met Percentages in samenhang met het betrokken ingrediënt/categorie van
ingrediënten.
Netto hoeveelheid
→ Wordt uitgedrukt in volume-eenheden bij vloeibare producten in (cl, ml)
→ Massa eenheden bij vaste producten (kg, g)
→ Aantal stuks (doosje van 6 eieren)
→ Wordt vermeld met de e-declaratie
4
H1 – Etikettering en voedingsclaims
1. Etiketteringswetgeving
→ Het etiket is het visitekaartje van het product
→ Soms staan er fouten op het etiket. Ze worden dan teruggeroepen door het FAVV. Gemiddeld 3 à 4
keer per dag.
→ Etiketten zijn belangrijk
1.1. Wetgeving
Europese verordening:
→ 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan de consument
→ Food information to consumer = FIC
→ Dit is geldt voor voorverpakte voedingsmiddelen
FIC-wetgeving: doel
→ Streven naar een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en de belangen van de
consumenten.
→ Het recht van de consument op informatie waarborgen.
→ Het vrije verkeer van legaal geproduceerde en in de handel gebrachte levensmiddelen
verwezenlijken.
→ Een handvat aan de consument aanbieden om doordachte keuzes te kunnen maken.
→ Misleidende praktijken voorkomen.
→ De wetgeving stroomlijnen zodat ze gemakkelijker kan worden nageleefd.
→ Verantwoordelijkheden van de exploitanten van levensmiddelenbedrijven verduidelijken.
1.2. Voorverpakt levensmiddel
Verkoopeenheid die bestemd is om
→ Voor eindverbruiker en aan grote cateraars
→ Alvorens verkoop is het verpakt
→ Zodanig de inhoud niet kan worden veranderd zonder dat het verpakkingsmateriaal wordt
geopend of aangepast.
----> vb. bij de bakker
Algemeen kader: uitgangspunt van de wetgever
→ Voedselinfo is nauwkeurig, duidelijk en voor de consument gemakkelijk
begrijpbaar
→ Voedselinfo mag niet misleidend zijn
→ Voedselinfo mag geen eigenschappen toeschrijven aan levensmiddelen over het
voorkomen, behandelen of genezen van een menselijke ziekte.
→ Vb. van een misleidende brik -> kambucha, appel munt
1.3. Spelregels etiket: lettertype en taal
→ Gemakkelijk te begrijpen voor consumenten van die lidstaat
→ Verplichte voedselinfo in 1 of meer talen noteren
1
,Verpakkingsleer
1.4. Spelregels etiket: gezichtsveld
→ Verkoopbenaming
→ Alcoholgehalte vanaf 1,2%
→ Netto hoeveelheid
→ Moet in 1 oogopslag duidelijk zijn wat er op het etiket staat
1.5. Spelregels etiket: duidelijkheid
→ Op een duidelijke zichtbare manier
→ In duidelijke leesbare onuitwisbare letters aangebracht worden
2. Inhoud van het etiket
2.1. Verplichte zaken
→ De benaming van het levensmiddel.
→ De lijst van ingrediënten.
→ Allergenen (lijst van 14 verplicht te vermelden allergenen).
→ De hoeveelheid van bepaalde ingrediënten of categorieën van ingrediënten (KWID).
→ De netto hoeveelheid van het levensmiddel.
→ De datum van minimale houdbaarheid of de uiterste consumptiedatum.
→ Bijzondere bewaarvoorschriften en/of gebruiksvoorwaarden.
→ De naam of handelsnaam en het adres van de exploitant van een levensmiddelenbedrijf.
→ Het land van oorsprong of de plaats van herkomst.
→ Een gebruiksaanwijzing, als het levensmiddel moeilijk te gebruiken is zonder
→ Gebruiksaanwijzing.
→ Voor dranken met een alcoholvolumegehalte van meer dan 1,2%; het effectief
alcoholvolumegehalte.
→ Een voedingswaardevermelding.
Verkoopbenaming
→ De naam van het levensmiddel is een wettelijke bepaling
→ Bij bewaring moet de benaming en een korte beschrijving erbij staan
→ De benaming mag niet worden vervangen door een benaming de beschermd is
Lijst met ingrediënten
→ Start met de titel ingrediënten
→ Aanduiding van de aroma’s
→ Opsomming ingrediënten met dalende volgorde van gewicht tot 2%
→ Vanaf 2% maakt de volgorde niet meer uit, dit is om namaak uit te sluiten
→ Aanduiding met categorie gevolgd door specifieke naam of E-nummers
→ Niet alle grondstoffen hebben een ingrediënten lijst nodig -> groenten, fruit, boter, kaas
2
,Verpakkingsleer
Lijst met ingrediënten: deelproduct zonder ingrediënten
Lijst met ingrediënten: weglaten bestanddelen voedingsmiddelen uit de lijst
→ Tijdens de bereiding tijdelijk aan worden onttrokken -> weer in verwerkt (≤ originele
hoeveelheid)
→ Levensmiddelenadditieven en voedingsenzymen:
o “Carry-over”-beginsel mits zij in het eindproduct geen technologische functie meer
vervullen, of
o Die gebruikt worden als technische hulpstoffen
→ Draagstoffen
o Stoffen die geen levensmiddelenadditieven zijn, maar die als technische hulpstoffen
worden gebruikt en nog in het eindproduct aanwezig zijn
o Water:
▪ Als het water enkel wordt gebruikt om een geconcentreerd of gedehydrateerd
ingrediënt weer in zijn oorspronkelijke staat te brengen
▪ In geval van een opgietvloeistof die gewoonlijk niet wordt geconsumeerd.
Carry-over
→ Additieven mogen in levensmiddelen aanwezig zijn als gevolg van carry-over vanuit een grondstof
of ingrediënt gebruikt bij de bereiding van dat levensmiddel op voorwaarde dat:
o Het gebruik van het additief is toegestaan in die grondstof of dat ingrediënt.
o De hoeveelheid additief het max gehalte niet overschrijdt
→ Vb. een chocolade koekje bevat chocolade. Chocolade bevat sojalecithine, maar in het koekje
speelt dit geen rol meer
→ Geldt niet voor:
o Additieven die via aroma’s, enzymen of additieven worden toegevoegd aan een
levensmiddel en een technologische functie hebben in dat levensmiddel
▪ Vb. antiklontermiddel in emulgator toegevoegd aan cacaopoeder. Deze carry-
over additieven worden als additieven van het levensmiddel beschouwd en
moeten dus voldoen aan de voorwaarden voor gebruik in dat levensmiddel
Lijst met ingrediënten: technische hulpstoffen
→ Verordening EG 1333/2008 inzake levensmiddelen-additieven
→ Stoffen die op zichzelf niet als levensmiddel worden geconsumeerd, maar doelbewust bij de
verwerking van levensmiddelen worden gebruikt, en die slechts als residu in het eindproduct
achterblijven en geen technologisch effect op het eindproduct hebben
→ Geen additieven!
→ Vb. In de bakkerij: protease of Vit. C, in de brouwerij: klaringsmiddel, bereiding mix van gekonfijt
fruit: plantaardige olie, kaasproductie: stremsel
3
, Verpakkingsleer
Allergenen
1. Er zijn 14 soorten allergenen
1. Schaaldieren
2. Weekdieren
3. Pinda’s
4. Noten
5. Lupine
6. Sesamzaad
7. Mosterd
8. Selderij
9. Soja
10. Gluten
11. Eieren
12. Vis
13. Lactose
14. Zwaveldioxide/sulfiet
Voorverpakte levensmiddelen
→ Aanduiding gebeurt in het vet
→ Duidelijk vermelden op het etiket
→ Wanneer het duidelijk vermeld wordt in de benaming van het levensmiddel, is het op het etiket
niet verplicht te vermelden.
Niet voorverpakte levensmiddelen
→ Vermelding gebeurt mondeling of schriftelijk
→ Klant kan op elk moment er info over vragen
Volgorde speelt ook een rol
→ Noten (hazelnoot in het bijzonder), pinda, melk en eieren
→ Schaaldieren en vis
→ Soja, selderij, weekdieren, mosterd, lupine, sesamzaad
o Het is belangrijk om te weten dat de prioriteit van allergenen evolutief is en afhankelijk is
van de betrokken wereldregio.
Kwantitatieve ingrediëntendeclaratie (kwid)
→ Wat er op het etiket staat, moet er ook in zitten.
o Vb. frambozen yoghurt, er zit dus frambozen in. De hoeveelheid
ervan moet ook vermeld staan
Vermelden op het etiket de kwid
→ In de verkoopsbenaming of
→ Onmiddellijk naast de verkoopsbenaming of
→ In de ingrediëntenlijst met Percentages in samenhang met het betrokken ingrediënt/categorie van
ingrediënten.
Netto hoeveelheid
→ Wordt uitgedrukt in volume-eenheden bij vloeibare producten in (cl, ml)
→ Massa eenheden bij vaste producten (kg, g)
→ Aantal stuks (doosje van 6 eieren)
→ Wordt vermeld met de e-declaratie
4
