Samenvatting Neurofysiologie - Professor Theys| MFP Zenuwstelsel | KU Leuven | 2025/26

NEUROFYSIOLOGIE (3)
THOM THEYS
Les 1:

H9: SOMESTHESIE
= geheel vn lichamelijke sensaties bewust waargenomen
- Uit meerdere somatosensoriële systemen:
 Tast
 Pijn
 Temperatuur
 Proprioceptie: positie/bew. in ruimte waarnemen -> zie H10

9.1. FIJNE TAST EN VIBRATIE

A) Huidreceptoren
 Detectie: Cutane mechanoreceptoren
= bij vervorming
o Via Piezo2 mechanosensitieve ionenkanalen
o R: verbonden met afferente axonen
 Verdeling vezels
o Locatie: diep (type 2) <-> opp (type 1)
o Snelheid aanpassing: snel (RA) <-> traag(SA)
 Typen vezels:
o Type 1:
 Kleine RF
 Met: Meissner, Merkel
o Type 2:
 Grote RF
 Met: Pacini, Ruffini
 Typen mechanoreceptoren:
= hoe kleiner RF, hoe meer detectie variatie




1) Lichaampjes vn Pacini (RA2)
o Vr: vibratiezin (duwen, loslaten)


1

, o Lang duwen: gn signaal meer
2) Lichaampjes vn Meissner (RA1)
o In dermis net onder epidermis
o Vr: textuur
3) Schijfjes vn Merckel (SA1)
o Vr: vorm, grootte, hardheid
o Gevoelig aan constante stimulatie
4) Uiteinden vn Ruffini (SA2)
o Wijd uit elkaar
o Proprioceptie + detectie vingers bij grijpen + stereognosis
5) Andere: haarfollikelR
= gevoelig aan bew. haartje
 Spatiale resolutie
= bepaald via 2puntsdiscriminatie
o Afh vn:
  densiteit R
  grootte RF
  corticale representatie

B) Afferenten (p145!)




 Indeling volgens snelheid
o Hoe dikker, hoe sneller geleiding
o Ook afh vn myelinisatie
 C vezels:
o Vr jeuk (heel trage vezels)
o Vr affectieve tastzin (plezier)




C) Lemniscale baan
 Vr:



2

, o Vibratie en tastzin
o (proprioceptie: zie later)
 Verloop
1) 1ste neuronen
= AB neuronen vn eerste orde (en Aa)
o Celkern: Dorsal root ganglion
= Verder stijgen in dorsale streng




2) Dorsale streng
o Somatotopie
 Lumbosacrale vezels: mediaal
 Cervicothoracaal: lat.
o 1ste synaps: dorsale strengkernen (MO)
o RF: centersurround organisatie
=  contrast in detectiepunt
3) 2de neuronen
o Kruisen -> in HS in lemniscus medialis
o 2de synaps: VPL kern (Th)
o 3de neuronen: nr S1(primaire somatosensoriële cortex)




 Info vn hoofd: (figuur - p
147)
o Via nervus trigeminus
o Celkern: ganglion vn Gasser
o In HS: synaps in nucleus trigeminalis
o 2de neuron: kruising middellijn, nr VPM (Th)
o 3de neuron: nr somatosensoriële cortex
D) Somatosensoriële cortex
= in gyrus postcentralis



3

,  Area’s S1:
o Area 3 (a,b)
 3a: info SA1, RA1
 Vn 3 nr 1, 2
o Area 1: vrl RA1 input (textuur)
o Area 2: input andere 3 gebieden
= vr complexere info (vb bew.)
 Somatotopie:
o Uni+ contralateraal
o Proportioneel innervatiedensiteit
 Colomnaire organisatie
= verticaal, loodrecht cortex
o S1; afwisseling kolommen vibratie, druk
o In 3b: afwisseling RA1, SA1
o Gevolg: nog meer organisatie:
 Niet enkel op afkomst afferenten (somatotopie)
 Ook op basis vn welke info (= info, dicht bij elkaar)
= Columnaire organisatie
 Organisatieplasticiteit
=  # corticale neuronen
o Schade 1 ZN:
= corticaal neuron prikkelbaar naburig gebied
o Klinisch: fantoomgewaarwordingen (p 151)
 Verdere projecties vn S1:
o Associatievezels
o Commisuurvezels nr contralateraal
o Descenderende vezels: invloed op aanvoer info
 Andere gebieden:
o S2:
 Thv insula
 Vr: discriminatie vorm, textuur, objectherkenning
o Somatosensoriële associatiegebieden:
 In posterieure pariëtale cortex (PPC)
 Vr: meer complexe info, integratie sens. Info, objectmanipulatie

9.2. PIJN
A) Nociceptoren
= pijnreceptoren
 Types:
= afh welke schade:
o Mechanisch (HTM): intense druk/ trauma
o Chemisch: beschadigde cellen -> stoffen vrij
o Thermisch: bij temp.
->TRPV1 (aan capsaïcine): detectie versch stimuli: polymodale R
 Pijnreactie:
o Eerste, snelle: dr A vezels
o Latere,trager: dr C vezels
 Nociceptoren: NIET IN HERSENEN

B) Anterolaterale systeem
 Vr:
o Pijn, temperatuur


4