Prijspeil wijzigt
Inhoudsopgave
Thema 1: Rol van de overheid in de economie: doelstellingen en instrumenten van het
economisch beleid..........................................................................................................................5
1. Rol van de overheid in de economie...........................................................................................5
2. Wat is overheidsbeleid...............................................................................................................6
Verantwoordelijkheden voor economische beleid (=wie)..........................................................7
3. Doelstelling van economisch beleid............................................................................................7
Conflicten in overheidsdoelstellingen (= trade-offs)...................................................................9
Positieve verband tussen overheidsdoelstellingen.....................................................................9
Hoe rapporteren?.....................................................................................................................10
4. Instrumenten van economisch beleid.......................................................................................11
Policy repertoire.......................................................................................................................11
Type beleidsinstrumenten volgens Van der Doelen..................................................................11
Beleidsinstrumentenmix...........................................................................................................11
Thema 2: Een blik achter de schermen. Hoe zijn beleidskeuzes te verklaren...............................12
1. Inleiding....................................................................................................................................12
1
,2. Model van beleidscyclus...........................................................................................................12
1) Agendavorming.....................................................................................................................13
2) Beleidsvoorbereiding............................................................................................................14
3) Beleidsbepaling.....................................................................................................................14
3. Theorie van de electorale en ideologische conjunctuurcycli....................................................14
4. Theorie van de politieke instituties...........................................................................................18
a) De wijze waarop volksvertegenwoordigers worden gekozen...............................................18
b) Presidentieel of parlementair regime...................................................................................18
c) Aantal partijen nodig om een meerderheid te vormen.........................................................18
d) Hoe vaak er verkiezingen zijn en de staatsstructuur.............................................................19
e) Aanwezigheid kenmerken van een participatieve democratie.............................................19
Thema 3: Budgettair beleid...........................................................................................................20
1. Definitie en typologie................................................................................................................20
2. Overheidsuitgave......................................................................................................................20
a) Verklaringen toename van OH-uitgave.................................................................................21
b) Speciaal begrip: Barro-effect (1974).....................................................................................22
3. Overheidsinkomsten.................................................................................................................22
Nelis en Parker + Laffer curve...................................................................................................22
4. Begrotingssaldo........................................................................................................................22
a) Soorten saldo’s.....................................................................................................................22
b) Normen van saldo’s..............................................................................................................23
c) Stabiliteits- en groeipact (SGP)..............................................................................................24
d) Casestudie: Banken tekenen OH-obl via de OH....................................................................24
5. Overheidsschuld.......................................................................................................................24
a) Kenmerken van de overheidsschuld.....................................................................................25
b) Dynamiek van de OH-schuld.................................................................................................25
6. Schuldbeheer............................................................................................................................27
7. Wat als een land zijn schulden niet meer kan terugbetalen?...................................................28
a) Schuldherschikking...............................................................................................................28
b) Schuldverhoging...................................................................................................................28
8. Oorzaken voor het uitblijven van kwijtschelden van schulden.................................................29
2
, a) Scheppen van een precedent................................................................................................29
b) Onrechtmatige beloning.......................................................................................................29
c) Moedwillige misleiding.........................................................................................................29
d) Vrijbuitersprobleem (de Laffer-marktwaardecurve).............................................................29
Thema 4: Monetair beleid............................................................................................................30
1. Rol van centrale banken in de economie..................................................................................30
2. Wat is monetair beleid?............................................................................................................31
3. Wat zijn de doelstellingen van monetair beleid?......................................................................31
4. Wie is de centrale bank.............................................................................................................31
5. Hoe? Instrumentarium..............................................................................................................32
a) Instrument 1: openmarktpolitiek..........................................................................................32
b) Instrument 2: R= r*DD..........................................................................................................32
c) Instrument 3: Manipuleren van intrestvoet via basisrente...................................................32
d) Instrument 4: Communiceren...............................................................................................33
e) Gevalstudie: helikoptergeld..................................................................................................33
6. Typologie van monetair beleid..................................................................................................33
7. Hoe de strekking van het monetair beleid weten?...................................................................34
8. Regel van Taylor........................................................................................................................34
9. Transmissiemechanisme...........................................................................................................36
a) Kredieten..............................................................................................................................36
b) Intresteffect..........................................................................................................................36
c) Prijzen andere activa.............................................................................................................36
10. Geloofwaardigheid centrale banken.......................................................................................36
Thema 5: Beleidseffecten: IS-LM model.......................................................................................37
1. Macro-economisch evenwicht..................................................................................................37
a) Tabel van de vier seizoenen..................................................................................................38
2. Samenstelling van het model....................................................................................................38
a) IS...........................................................................................................................................38
b) LM.........................................................................................................................................39
3. Werking van het IS-LM model...................................................................................................40
c) Opmerking............................................................................................................................40
3
, d) Geïntegreerde oefening 1.....................................................................................................41
e) Geïntegreerde oefening 2.....................................................................................................41
f) EFC.........................................................................................................................................42
4. Extra: Mundell-Fleming model..................................................................................................43
a) BB..........................................................................................................................................43
b) Scenario 1.............................................................................................................................43
c) Scenario 2..............................................................................................................................44
Thema 6: Beleidseffecten: AA-AV model......................................................................................45
1. Macro-economisch evenwicht (korte termijn)..........................................................................45
a) Okun’s law............................................................................................................................46
2. Samenstelling van het model....................................................................................................46
a) AV-curve...............................................................................................................................46
b) AA-curve...............................................................................................................................47
3. Werking van het AA-AV model..................................................................................................50
a) Geïntegreerde oefening 1.....................................................................................................50
b) Geïntegreerde oefening 2.....................................................................................................50
4. Uitleidend begrippen................................................................................................................51
a) Enkele problemen bij actief overheidsbeleid........................................................................51
b) Aanbodbeleid op lange termijn (idem voor Q-gap)..............................................................51
c) Loonbeleid............................................................................................................................52
Thema 7: Inflatie...........................................................................................................................53
1. Inleiding....................................................................................................................................53
a) Inflatiemaatstaven: hoe meten?...........................................................................................53
b) Waarom is (hoge) infl en deflatie slecht?.............................................................................54
c) Oorzaken van inflatie............................................................................................................54
d) Relatie tussen inflatie lonen en productiviteit......................................................................55
2. Inflatiebeleid.............................................................................................................................57
a) Phillips-curve op KT...............................................................................................................57
b) Gevolgen voor het MB..........................................................................................................58
Thema 8: Conjunctuur en economische groei..............................................................................61
1. Conjunctuur..............................................................................................................................61
4