H13: Geologie van België
Feitenkennis
● De geologische reis van Avalonia, inclusief de orogenesen en
paleoklimaatsindicatoren:
○ Oorsprong en vroegste geschiedenis:
■ Aan het begin van het Cambrium (ca. 540 Ma) lag de continentale
korst van België aan de noordwestkust van Gondwana, nabij de
Zuidpool.
■ Tijdens het Ordovicium (ca. 500 Ma) scheidde het langwerpige
microcontinent Avalonia zich door rifting van Gondwana af.
■ Avalonia omvatte delen van België, Zuid-Engeland, Wales,
Newfoundland en de Appalachen.
○ Caledonische orogenese (Siluur, ca. 430–400 Ma):
■ Avalonia botste met Baltica, later met Laurentia, wat leidde tot de
Caledonische orogenese.
■ Verschijnselen:
● Plooivorming, metamorfose, erosie.
● Subductiegerelateerd magmatisme (intrusies en vulkanisme).
● Voorbeelden: intrusieve gesteenten van Quenast, Lessines,
Bierghes (Silurische ganggesteenten in het Massief van
Brabant).
■ Resultaat: vorming van de Massieven van Brabant, Stavelot, Rocroi,
Serpont, Givonne en de Condroz Band.
○ Paleoklimaatsindicatoren:
■ Devoon: Avalonia lag in de tropen → vorming van koraalriffen
(Frasniaan, Ardennen).
■ Carboon: Warme, vochtige klimaten → uitgestrekte
moerasbossen → vorming van steenkool.
■ Paleoceen-Eoceen: Extreem warm broeikasklimaat (PETM) →
fossielen in Dormaal en Hoegaarden.
■ Neogeen: Koeler wordend klimaat → overgang naar glacialen in
het Quartair.
● Globale indeling geologie van België: Caledonische vorming van Massief van
Brabant, Variscische vorming fold-and-thrust-belt van de Ardennen en
platformsedimentatie sinds Trias:
○ Caledonische kern: Massief van Brabant:
■ Bestaat uit Cambrische, Ordovicische en Silurische sedimenten, later
zwak gemetamorfoseerd.
■ Wordt gekenmerkt door Caledonische plooiing.
■ Komt aan de oppervlakte in Vlaams-Brabant (Dender, Zenne, Dijle,
Grote Gete).
○ Variscische fold-and-thrust-belt: De Ardennen:
■ Tijdens het Carboon botsten Gondwana (met Armorica) en
Euramerica (Laurentia + Baltica + Avalonia).
Feitenkennis
● De geologische reis van Avalonia, inclusief de orogenesen en
paleoklimaatsindicatoren:
○ Oorsprong en vroegste geschiedenis:
■ Aan het begin van het Cambrium (ca. 540 Ma) lag de continentale
korst van België aan de noordwestkust van Gondwana, nabij de
Zuidpool.
■ Tijdens het Ordovicium (ca. 500 Ma) scheidde het langwerpige
microcontinent Avalonia zich door rifting van Gondwana af.
■ Avalonia omvatte delen van België, Zuid-Engeland, Wales,
Newfoundland en de Appalachen.
○ Caledonische orogenese (Siluur, ca. 430–400 Ma):
■ Avalonia botste met Baltica, later met Laurentia, wat leidde tot de
Caledonische orogenese.
■ Verschijnselen:
● Plooivorming, metamorfose, erosie.
● Subductiegerelateerd magmatisme (intrusies en vulkanisme).
● Voorbeelden: intrusieve gesteenten van Quenast, Lessines,
Bierghes (Silurische ganggesteenten in het Massief van
Brabant).
■ Resultaat: vorming van de Massieven van Brabant, Stavelot, Rocroi,
Serpont, Givonne en de Condroz Band.
○ Paleoklimaatsindicatoren:
■ Devoon: Avalonia lag in de tropen → vorming van koraalriffen
(Frasniaan, Ardennen).
■ Carboon: Warme, vochtige klimaten → uitgestrekte
moerasbossen → vorming van steenkool.
■ Paleoceen-Eoceen: Extreem warm broeikasklimaat (PETM) →
fossielen in Dormaal en Hoegaarden.
■ Neogeen: Koeler wordend klimaat → overgang naar glacialen in
het Quartair.
● Globale indeling geologie van België: Caledonische vorming van Massief van
Brabant, Variscische vorming fold-and-thrust-belt van de Ardennen en
platformsedimentatie sinds Trias:
○ Caledonische kern: Massief van Brabant:
■ Bestaat uit Cambrische, Ordovicische en Silurische sedimenten, later
zwak gemetamorfoseerd.
■ Wordt gekenmerkt door Caledonische plooiing.
■ Komt aan de oppervlakte in Vlaams-Brabant (Dender, Zenne, Dijle,
Grote Gete).
○ Variscische fold-and-thrust-belt: De Ardennen:
■ Tijdens het Carboon botsten Gondwana (met Armorica) en
Euramerica (Laurentia + Baltica + Avalonia).
