Muziekgeschiedenis tot 1750
Les 1
Muziek vanaf middeleeuwen tot 1750 (sterdatum Bach)
Als je over muziek spreekt: bekommernis van theoretische en
beschrijvende termen, technisch <-> poëtisch, maar zeker ook luisteren!
Examen:
- Luistertest (5 audiofragmenten: naam + titel)
° zie doc in ufora!
- Open vraag
Wat houdt de studie van muziek in?
Geschiedenis = opeensomming van feiten + zoeken naar dieper verband
Muziek = is iets dat je beleefd en ondergaat - kan diep inwerken in de
emotie, maar niet eenvoudig te beschrijven in woorden
- Muziek verbeeld!
VB. muziek verbeeld:
Landschap met het huwelijk van Isaac en
Rebecca – Lorrain
= >Visuele illustratie om muziek te begrijpen +
erover nadenken!
- geïdealiseerd landschap + weergave licht/
schaduw
+ symbolische geladenheid (vereniging,
gemeenschapsvorming)
- dans als veruiterlijking van lichamelijke energie
- inhoudelijk: harmonie van de natuur (harmonieus beeld van de wereld)
- emotie! (Aandacht springt uit de ogen)
- menselijke ervaring van de tijd
Daad van het musiceren verbeeld zien + voelen!
Muziek als idee en praktijk (in bovenstaand schilderij)
Wat maakt dit schilderij muzikaal?
= Schilderij toont een activiteit – actie – en dit is een regel: muziek is
handeling!
- Muziek is handeling, maar ook hetgeen dat resultaat is van die
handeling
° Muziek is geen object
, - Methode om muziek vast te leggen: geschreven vorm, traditie -> nu
ook vastzetten in real time: opnemen, …
° alle grote culturen hadden vorm van muziek noteren!
° genres die we nu hebben: zijn niet denkbaar zonder technologische
hulp
- Muziek wordt pas muziek on the spot -> echt uitvoeren van!
° idee is te vormen -> onmiddellijke ervaring is essentieel voor deze
kunstvorm!
° actief betrokken zijn is zo belangrijk dat men er lange tijd niet over
nadacht
Conceptualisering van muziek
= nood aan nieuw begrip voor het nadenken over muziek: Musicking (C.
Small)
- De daad, de actie, het performatieve van de handeling die mensen
doen
- Muziek + extra begrip om het actieve er nog eens extra uit te halen!
- Filosofisch idee
Muziek kun je zul al onderscheiden tussen:
Wat mensen doen (+ oprichten instituten, festivals, het mogelijk
maken van de musicking) – belangrijk deel van culturele
ontwikkeling van muziek
Muziek is filosofisch idee: symbolisch niveau dat muziek kan
weergeven
Over het probleem van muziek “vastleggen”: onze westerse
muziekgeschiedenis is de geschiedenis op geschreven manier. We hebben
het dan over de levende muziek of geschreven documenten?
- Geschreven: bestuderen + theorie maken
Maar muziek is meer: muziek is de levendige kunst die vastgelegde
werking koppelt met handeling
Waar houdt muziek op?
= Muziek is verbonden met verschillende handelingen en is vaak een
functioneel onderdeel -> uitingen menselijke actie! Dus moeilijk te
beschrijven waar ophoudt.
Muziek en landschapskunst – M. Rossholm
= “The special status of music was evident from its dual function, as a vehicle of human expression offering a
wide emotional register and as part of the world- order that is given by nature. Both these aspects are revealed in
the musical associations aroused by the landscape paintings. [...]The representation of nature seems to be the
subject most obviously touching on the perception of music. We are invited to partake of sensual pleasures: we
are brought face to face with the underlying structures of nature and life, the fundamental concords.”
= “Countless observers over the years have perceived musical qualities in his renderings of nature. And yet I
would baulk at describing his expressive mode as a musical analogue. Rather, his powerful portrayal of a nature
apparently living and real produces effects similar to those of music. Perhaps his style confirms the
primeval sounds and harmonies of nature itself.”
, Over de geïdealiseerde landschapskunst en aanduiden van het
inhoudelijke!
Er is een domein van kwaliteiten in landschapskunst, als wanneer je
met muziek wordt geconfronteerd
Menselijke expressie – is een emotie, kunstvorm, maar dit is niet
alles! -> Het is een deel van de wereldorde die door de natuur is
gegeven! (Muziek als idee)
Betekenis van muziek: filosofie sinds Plato denkt hier veel over na!
= Er bestaat sinds dan het idee dat muziek ook bestaat uit wetmatigheden
– uit een soort wiskunde.
- Technische wetmatigheden
- Kijken naar hoe menselijk oor en menselijke geest gepercipieerd
wordt
= Wat muziek betekent in cultuur heeft veel te maken met opvattingen die
men over dit onderwerp heeft
= Muziek is natuurlijk gegeven: geven iets weer van de fundamentele
harmonieën die aan de wereld ten grondslag liggen
- Perfectie hiervan in westerse kunst
- Vandaag ook in het dagelijks taalgebruik: spreken over ‘harmonieus,
positief, klinkt mij als muziek in de oren’
° muzikale termen overdrachtelijk gebruiken om iets positief aan te
duiden
Wetmatigheden van muziek zijn verbonden aan de wetmatigheden
van de wereld
Muziek is een lange tijd gezien als een kunstvorm die fundamentele
harmonie en wetmatigheden openbaart. Maar het is ook de sensuele
plezier – plezier in naar muziek luisteren.
Er zijn dus 2 polen van muziek!!
Abstracte kunstvorm die bestaat uit wetmatigheden en deze staan
voor een grotere wetmatigheid.
Muziek is expressie van emotie en wat wij als mensen ondergaan –
ook zien hoe emotie werkt (vb. in dans). Emotie = energie. (+
menselijke ervaring in de tijd!)
Tijd doet werk: kan regeneratie zijn, maar ook vernietigend
Muziek als idee – filosofisch concept
Betekenis van muziek ligt grotendeels besloten in het filosofische concept
dat men over muziek heeft.
= In die visie is muziek betekenisvol op grond van haar specifieke natuur
(= de ontologie van muziek); de betekenis van concrete muzikale werken
, of producties wordt afgeleid van de centrale visie op het wezen van
muziek
= Muziek wordt vaak gezien als betekenisvol op zich, maar de aard van
medium?
Muziek als mathematische kunst (ME cultuur)
Muziek als expressie en communicatieve kunstvorm, weergave
emotie! (Vanaf renaissance)
Zeer boeiend hoe in de 15e/ 16e eeuw de visie van muziek kantelt!
Welke muziekgeschiedenis?
Muziek is een idee en praktijk: studie van de raakvlakken van het denken over
muziek en de muzikale praktijk in de Europese muziekgeschiedenis
- Wat doen mensen in muziek dat het een compleet eigen geschiedenis kan
geven?
° raakvlakken zijn belangrijk: spanningsveld!
Concretisering van dit spanningsveld in muzikale werken
= wanneer deze elkaar treffen in dit spanningsveld komen er nieuwe belangrijke
muzikale werken tot uiting.
Welke stukken belangrijk?
= Criterium – Dat zijn de stukken waar we denken over betekenis v muziek,
symbolische en inhoudelijke context?
- En het werk van componisten en musici: wat versterkt elkaar?
De canon van de muziekhistorische kennis bestaat uit die resultaten van de muzikale
ontwikkeling waarin het specifieke spanningsveld van muziek tussen idee en praktijk
in een bepaalde fase van de geschiedenis het duidelijkst tot uiting komt.
Dit is het criterium: spanningsveld inhoud, uitdrukking, praktijk, ontwikkeling
stijl en technieken, …
Illustraties muziekfragmenten:
Muziek als actie ingezet in ruimer idee van menselijke handeling:
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ -
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ
= muziek als religieus ritueel
- kunstvorm in tonen -> gaat hier
meer om de handeling
- muziek als middel om je naar God
te richten
Les 1
Muziek vanaf middeleeuwen tot 1750 (sterdatum Bach)
Als je over muziek spreekt: bekommernis van theoretische en
beschrijvende termen, technisch <-> poëtisch, maar zeker ook luisteren!
Examen:
- Luistertest (5 audiofragmenten: naam + titel)
° zie doc in ufora!
- Open vraag
Wat houdt de studie van muziek in?
Geschiedenis = opeensomming van feiten + zoeken naar dieper verband
Muziek = is iets dat je beleefd en ondergaat - kan diep inwerken in de
emotie, maar niet eenvoudig te beschrijven in woorden
- Muziek verbeeld!
VB. muziek verbeeld:
Landschap met het huwelijk van Isaac en
Rebecca – Lorrain
= >Visuele illustratie om muziek te begrijpen +
erover nadenken!
- geïdealiseerd landschap + weergave licht/
schaduw
+ symbolische geladenheid (vereniging,
gemeenschapsvorming)
- dans als veruiterlijking van lichamelijke energie
- inhoudelijk: harmonie van de natuur (harmonieus beeld van de wereld)
- emotie! (Aandacht springt uit de ogen)
- menselijke ervaring van de tijd
Daad van het musiceren verbeeld zien + voelen!
Muziek als idee en praktijk (in bovenstaand schilderij)
Wat maakt dit schilderij muzikaal?
= Schilderij toont een activiteit – actie – en dit is een regel: muziek is
handeling!
- Muziek is handeling, maar ook hetgeen dat resultaat is van die
handeling
° Muziek is geen object
, - Methode om muziek vast te leggen: geschreven vorm, traditie -> nu
ook vastzetten in real time: opnemen, …
° alle grote culturen hadden vorm van muziek noteren!
° genres die we nu hebben: zijn niet denkbaar zonder technologische
hulp
- Muziek wordt pas muziek on the spot -> echt uitvoeren van!
° idee is te vormen -> onmiddellijke ervaring is essentieel voor deze
kunstvorm!
° actief betrokken zijn is zo belangrijk dat men er lange tijd niet over
nadacht
Conceptualisering van muziek
= nood aan nieuw begrip voor het nadenken over muziek: Musicking (C.
Small)
- De daad, de actie, het performatieve van de handeling die mensen
doen
- Muziek + extra begrip om het actieve er nog eens extra uit te halen!
- Filosofisch idee
Muziek kun je zul al onderscheiden tussen:
Wat mensen doen (+ oprichten instituten, festivals, het mogelijk
maken van de musicking) – belangrijk deel van culturele
ontwikkeling van muziek
Muziek is filosofisch idee: symbolisch niveau dat muziek kan
weergeven
Over het probleem van muziek “vastleggen”: onze westerse
muziekgeschiedenis is de geschiedenis op geschreven manier. We hebben
het dan over de levende muziek of geschreven documenten?
- Geschreven: bestuderen + theorie maken
Maar muziek is meer: muziek is de levendige kunst die vastgelegde
werking koppelt met handeling
Waar houdt muziek op?
= Muziek is verbonden met verschillende handelingen en is vaak een
functioneel onderdeel -> uitingen menselijke actie! Dus moeilijk te
beschrijven waar ophoudt.
Muziek en landschapskunst – M. Rossholm
= “The special status of music was evident from its dual function, as a vehicle of human expression offering a
wide emotional register and as part of the world- order that is given by nature. Both these aspects are revealed in
the musical associations aroused by the landscape paintings. [...]The representation of nature seems to be the
subject most obviously touching on the perception of music. We are invited to partake of sensual pleasures: we
are brought face to face with the underlying structures of nature and life, the fundamental concords.”
= “Countless observers over the years have perceived musical qualities in his renderings of nature. And yet I
would baulk at describing his expressive mode as a musical analogue. Rather, his powerful portrayal of a nature
apparently living and real produces effects similar to those of music. Perhaps his style confirms the
primeval sounds and harmonies of nature itself.”
, Over de geïdealiseerde landschapskunst en aanduiden van het
inhoudelijke!
Er is een domein van kwaliteiten in landschapskunst, als wanneer je
met muziek wordt geconfronteerd
Menselijke expressie – is een emotie, kunstvorm, maar dit is niet
alles! -> Het is een deel van de wereldorde die door de natuur is
gegeven! (Muziek als idee)
Betekenis van muziek: filosofie sinds Plato denkt hier veel over na!
= Er bestaat sinds dan het idee dat muziek ook bestaat uit wetmatigheden
– uit een soort wiskunde.
- Technische wetmatigheden
- Kijken naar hoe menselijk oor en menselijke geest gepercipieerd
wordt
= Wat muziek betekent in cultuur heeft veel te maken met opvattingen die
men over dit onderwerp heeft
= Muziek is natuurlijk gegeven: geven iets weer van de fundamentele
harmonieën die aan de wereld ten grondslag liggen
- Perfectie hiervan in westerse kunst
- Vandaag ook in het dagelijks taalgebruik: spreken over ‘harmonieus,
positief, klinkt mij als muziek in de oren’
° muzikale termen overdrachtelijk gebruiken om iets positief aan te
duiden
Wetmatigheden van muziek zijn verbonden aan de wetmatigheden
van de wereld
Muziek is een lange tijd gezien als een kunstvorm die fundamentele
harmonie en wetmatigheden openbaart. Maar het is ook de sensuele
plezier – plezier in naar muziek luisteren.
Er zijn dus 2 polen van muziek!!
Abstracte kunstvorm die bestaat uit wetmatigheden en deze staan
voor een grotere wetmatigheid.
Muziek is expressie van emotie en wat wij als mensen ondergaan –
ook zien hoe emotie werkt (vb. in dans). Emotie = energie. (+
menselijke ervaring in de tijd!)
Tijd doet werk: kan regeneratie zijn, maar ook vernietigend
Muziek als idee – filosofisch concept
Betekenis van muziek ligt grotendeels besloten in het filosofische concept
dat men over muziek heeft.
= In die visie is muziek betekenisvol op grond van haar specifieke natuur
(= de ontologie van muziek); de betekenis van concrete muzikale werken
, of producties wordt afgeleid van de centrale visie op het wezen van
muziek
= Muziek wordt vaak gezien als betekenisvol op zich, maar de aard van
medium?
Muziek als mathematische kunst (ME cultuur)
Muziek als expressie en communicatieve kunstvorm, weergave
emotie! (Vanaf renaissance)
Zeer boeiend hoe in de 15e/ 16e eeuw de visie van muziek kantelt!
Welke muziekgeschiedenis?
Muziek is een idee en praktijk: studie van de raakvlakken van het denken over
muziek en de muzikale praktijk in de Europese muziekgeschiedenis
- Wat doen mensen in muziek dat het een compleet eigen geschiedenis kan
geven?
° raakvlakken zijn belangrijk: spanningsveld!
Concretisering van dit spanningsveld in muzikale werken
= wanneer deze elkaar treffen in dit spanningsveld komen er nieuwe belangrijke
muzikale werken tot uiting.
Welke stukken belangrijk?
= Criterium – Dat zijn de stukken waar we denken over betekenis v muziek,
symbolische en inhoudelijke context?
- En het werk van componisten en musici: wat versterkt elkaar?
De canon van de muziekhistorische kennis bestaat uit die resultaten van de muzikale
ontwikkeling waarin het specifieke spanningsveld van muziek tussen idee en praktijk
in een bepaalde fase van de geschiedenis het duidelijkst tot uiting komt.
Dit is het criterium: spanningsveld inhoud, uitdrukking, praktijk, ontwikkeling
stijl en technieken, …
Illustraties muziekfragmenten:
Muziek als actie ingezet in ruimer idee van menselijke handeling:
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ -
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ
= muziek als religieus ritueel
- kunstvorm in tonen -> gaat hier
meer om de handeling
- muziek als middel om je naar God
te richten
