PROTHESE
SAMENVATTING
CRITERIA PARTIELE FRAME CONVENTIONELE ADHESIEVE BRUG IMPLANTATEN
PROTHESE PROTHESE BRUG BRUG
Esthetiek Goed/ Goed/gemiddeld Goed Goed Goed
gemiddeld
Comfort Gemiddeld/ Gemiddeld Goed Goed Goed
beperkt
#tanden die Ongelimiteerd Ongelimiteerd Variabel Gelimiteerd Gelimiteerd
vervangen
worden
Biologische Hoog risico op Hoog risico op Hoog risico op Beperkt Geen
belasting infectie infectie weefselverlies
pijlers Beperkt
(restdentitie) weefselverlies
Extensie proc. Mogelijk Mogelijk Niet mogelijk Niet mogelijk Niet mogelijk
alveolaris
(vervangen
verloren bot)
Adaptatie Mogelijk Mogelijk Niet mogelijk Moeilijk Moeilijk
Kosten Heel laag Laag Hoog Laag Hoog
Levensduur ±7j ±10j ±20j 6-8j >90% na 10j
TANDVERLIES
RISICOFACTOREN
Etiologie
- Periodontitis
- Cariës
- Trauma
- Tandheelkundige zorg: orthodontie, endodontie
- Pijn
- Wijsheidstanden
- Op verzoek van patiënt
Risicofactoren
- Leeftijd
• Ouderen
o Steeds meer ouderen behouden hun tanden
o Edentatie met 10% afgenomen (van 2004-2008)
• Middeljarigen
o Steeds meer jongeren verliezen hun tanden
§ Door migratie van mensen uit lagere socio-economische klassen
- Socio-economische klasse
• Afh van
o Opleidingsniveau
o Urbanisatie
o Burgerlijke status
o Inkomen
1
, • Hoe lager, hoe groter kans op tandverlies
- Geslacht
• Vrouwen verliezen eerder tanden
• Verschil neemt af
- Omgevings- en genetische factoren
• Groot risico op periodontitis door omgevingsfactoren
- Zorgafhankelijkheid
• Ouderen in bejaardentehuis hebben meer kans op tandverlies
- Slechte algemene gezondheid
- Slechte mentale gezondheid
- Slechte mondhygiëne
GEVOLGEN
Gevolgen
- Botresorptie
• Ook botappositie
o = Aangroei van bot
o Geeft meer prominente kin en neus
- Tandmigratie
• Antagonist van verloren tand migreert
o Op zoek naar antagonistisch contact
- Verlies van smaak
- Biomechanische gevolgen
• Minder kauwefficiënte met prothese
- Veranderingen in orale spieren
• Tweezijdig
o Tandverlies " $ kauwfunctie " $ spieractiviteit en -densiteit
o Spiercontrole bij dragen prothese " # spieractiviteit en -densiteit
- Fonetische gevolgen (spraak)
• Veranderen intra-orale omstandigheden " andere luchtflow " andere articulatie
o T, d, s, z, n, l en r
§ Gevormd door tong en alveolaire kam
o F en v
§ Gevormd door tanden en onderlip
- Pijn en discomfort
• Mucosale laesies
o Mn op drukplaatsen
• Benige uitstulpinkjes
• Retentie van voedsel onder prothese
• Directe mechanische trauma van n. mentalis of nasopalatinus onder prothese
• Denture stomatitis
o Ontsteking slijmvliezen
• Burning mouth syndrome
o Brandende sensatie van tong of orale mucosa
- Psychosociale gevolgen
• Oral Health related Quality of Life (OHrQoL)
• Rouwen om verloren tanden
• Aanpassen aan ander zelfbeeld
KENNEDY CLASSIFICATIE
Classificaties
2
,Kenmerken
- Het gaat om #onderbrekingen, niet om #tanden
- Hoofdklasse is altijd de laagste klasse
- Extra onderbreking van tandenboog wordt vermeld als modificatie
• #bijkomende onderbrekingen = getal van modificaties
BOTREMODELLATIE IN DE KAAK
BOTREMODELLATIE
Cellen in het bot
- Osteoblasten
• Produceren botmatrix (osteoïd)
• Voor mineraalafzetting
- Osteocyten
• Inactieve osteoblasten
o Zijn ingesloten door gemineraliseerd bot
• Bevatten uitlopers als receptor voor mechanische belasting
- Aflijnende cellen van botoppervlak
• Liggen onder periosteum
• Communiceren met osteocyten
• Voelen vloeistofstromen in bot
o Kunnen remoddeling afleiden
- Osteoclasten
• Grote, meerkernige cellen
• Secreteren factoren die botmatrix oplossen (botresorptie)
3
, Termen
- Bot modellatie
• Ontkoppelde proces van botvorming en -resorptie
• Bv. bij groei
- Bot remodellatie
• Gekoppelde proces van botvorming en -resorptie
• Actief in proc. alveolaris
o Als tand verwijderd wordt
§ Er komen factoren vrij die bloedplaatjes aantrekken
o Aan de kop: osteoclasten
o Aan de staart: osteoblasten
§ Maken nieuw bot met vrijgekomen mineralen
• Stimuli
o Metabole factoren
§ Calciumvoorraad
§ Hormonen/groeifactoren
o Bv. PTH, vitD, calcitonine, groeihormoon
o Mechanische factoren
§ Wet van Wolff
o “Elke verandering in vorm en functie van botten, of van functie alleen,
wordt gevolgd door bepaalde welomlijnde veranderingen in hun
interne architectuur en even duidelijk secundaire veranderingen in hun
externe conformatie, in overeenstemming met wiskundige wetten”
§ Bij geen belasting: botafname
§ Bij milde belasting: bottoename
§ Bij pathologische overbelasting: botfractuur
- Effect van belasting op tanden en implantaten
• Bij zware belasting " botvorming of botafbraak (bij ontsteking)
- Soorten bot
CORTICAAL BOT TRABECULLAIR BOT
Densiteit (sterkte) +
Elasticiteit +
Vascularisatie +
Remodellatie-activiteit +
Metabolische activiteit +
Bot is poreuzer " beter doorbloed
- Osteoporose in kaakbot
• Definitie
o Afname van botmassa en botarchitectuur
OSTEOPOROSE MEER KANS MINDER KANS
Menopauze Obesitas
(minder oestrogeen) (meer oestrogeen)
Hyperthyroidie Hypothyroidie
Te weinig calcium Calcium-opname
Te weinig vit D Blootstelling aan zonlicht
Te weinig fysieke activiteit Fysieke activiteit
EFFECT REMODELLATIE OP ALVEOLAIR BOT
Na tandextractie
- Verloop
• Meteen na extractie
o Vorming bloedklonter
4
SAMENVATTING
CRITERIA PARTIELE FRAME CONVENTIONELE ADHESIEVE BRUG IMPLANTATEN
PROTHESE PROTHESE BRUG BRUG
Esthetiek Goed/ Goed/gemiddeld Goed Goed Goed
gemiddeld
Comfort Gemiddeld/ Gemiddeld Goed Goed Goed
beperkt
#tanden die Ongelimiteerd Ongelimiteerd Variabel Gelimiteerd Gelimiteerd
vervangen
worden
Biologische Hoog risico op Hoog risico op Hoog risico op Beperkt Geen
belasting infectie infectie weefselverlies
pijlers Beperkt
(restdentitie) weefselverlies
Extensie proc. Mogelijk Mogelijk Niet mogelijk Niet mogelijk Niet mogelijk
alveolaris
(vervangen
verloren bot)
Adaptatie Mogelijk Mogelijk Niet mogelijk Moeilijk Moeilijk
Kosten Heel laag Laag Hoog Laag Hoog
Levensduur ±7j ±10j ±20j 6-8j >90% na 10j
TANDVERLIES
RISICOFACTOREN
Etiologie
- Periodontitis
- Cariës
- Trauma
- Tandheelkundige zorg: orthodontie, endodontie
- Pijn
- Wijsheidstanden
- Op verzoek van patiënt
Risicofactoren
- Leeftijd
• Ouderen
o Steeds meer ouderen behouden hun tanden
o Edentatie met 10% afgenomen (van 2004-2008)
• Middeljarigen
o Steeds meer jongeren verliezen hun tanden
§ Door migratie van mensen uit lagere socio-economische klassen
- Socio-economische klasse
• Afh van
o Opleidingsniveau
o Urbanisatie
o Burgerlijke status
o Inkomen
1
, • Hoe lager, hoe groter kans op tandverlies
- Geslacht
• Vrouwen verliezen eerder tanden
• Verschil neemt af
- Omgevings- en genetische factoren
• Groot risico op periodontitis door omgevingsfactoren
- Zorgafhankelijkheid
• Ouderen in bejaardentehuis hebben meer kans op tandverlies
- Slechte algemene gezondheid
- Slechte mentale gezondheid
- Slechte mondhygiëne
GEVOLGEN
Gevolgen
- Botresorptie
• Ook botappositie
o = Aangroei van bot
o Geeft meer prominente kin en neus
- Tandmigratie
• Antagonist van verloren tand migreert
o Op zoek naar antagonistisch contact
- Verlies van smaak
- Biomechanische gevolgen
• Minder kauwefficiënte met prothese
- Veranderingen in orale spieren
• Tweezijdig
o Tandverlies " $ kauwfunctie " $ spieractiviteit en -densiteit
o Spiercontrole bij dragen prothese " # spieractiviteit en -densiteit
- Fonetische gevolgen (spraak)
• Veranderen intra-orale omstandigheden " andere luchtflow " andere articulatie
o T, d, s, z, n, l en r
§ Gevormd door tong en alveolaire kam
o F en v
§ Gevormd door tanden en onderlip
- Pijn en discomfort
• Mucosale laesies
o Mn op drukplaatsen
• Benige uitstulpinkjes
• Retentie van voedsel onder prothese
• Directe mechanische trauma van n. mentalis of nasopalatinus onder prothese
• Denture stomatitis
o Ontsteking slijmvliezen
• Burning mouth syndrome
o Brandende sensatie van tong of orale mucosa
- Psychosociale gevolgen
• Oral Health related Quality of Life (OHrQoL)
• Rouwen om verloren tanden
• Aanpassen aan ander zelfbeeld
KENNEDY CLASSIFICATIE
Classificaties
2
,Kenmerken
- Het gaat om #onderbrekingen, niet om #tanden
- Hoofdklasse is altijd de laagste klasse
- Extra onderbreking van tandenboog wordt vermeld als modificatie
• #bijkomende onderbrekingen = getal van modificaties
BOTREMODELLATIE IN DE KAAK
BOTREMODELLATIE
Cellen in het bot
- Osteoblasten
• Produceren botmatrix (osteoïd)
• Voor mineraalafzetting
- Osteocyten
• Inactieve osteoblasten
o Zijn ingesloten door gemineraliseerd bot
• Bevatten uitlopers als receptor voor mechanische belasting
- Aflijnende cellen van botoppervlak
• Liggen onder periosteum
• Communiceren met osteocyten
• Voelen vloeistofstromen in bot
o Kunnen remoddeling afleiden
- Osteoclasten
• Grote, meerkernige cellen
• Secreteren factoren die botmatrix oplossen (botresorptie)
3
, Termen
- Bot modellatie
• Ontkoppelde proces van botvorming en -resorptie
• Bv. bij groei
- Bot remodellatie
• Gekoppelde proces van botvorming en -resorptie
• Actief in proc. alveolaris
o Als tand verwijderd wordt
§ Er komen factoren vrij die bloedplaatjes aantrekken
o Aan de kop: osteoclasten
o Aan de staart: osteoblasten
§ Maken nieuw bot met vrijgekomen mineralen
• Stimuli
o Metabole factoren
§ Calciumvoorraad
§ Hormonen/groeifactoren
o Bv. PTH, vitD, calcitonine, groeihormoon
o Mechanische factoren
§ Wet van Wolff
o “Elke verandering in vorm en functie van botten, of van functie alleen,
wordt gevolgd door bepaalde welomlijnde veranderingen in hun
interne architectuur en even duidelijk secundaire veranderingen in hun
externe conformatie, in overeenstemming met wiskundige wetten”
§ Bij geen belasting: botafname
§ Bij milde belasting: bottoename
§ Bij pathologische overbelasting: botfractuur
- Effect van belasting op tanden en implantaten
• Bij zware belasting " botvorming of botafbraak (bij ontsteking)
- Soorten bot
CORTICAAL BOT TRABECULLAIR BOT
Densiteit (sterkte) +
Elasticiteit +
Vascularisatie +
Remodellatie-activiteit +
Metabolische activiteit +
Bot is poreuzer " beter doorbloed
- Osteoporose in kaakbot
• Definitie
o Afname van botmassa en botarchitectuur
OSTEOPOROSE MEER KANS MINDER KANS
Menopauze Obesitas
(minder oestrogeen) (meer oestrogeen)
Hyperthyroidie Hypothyroidie
Te weinig calcium Calcium-opname
Te weinig vit D Blootstelling aan zonlicht
Te weinig fysieke activiteit Fysieke activiteit
EFFECT REMODELLATIE OP ALVEOLAIR BOT
Na tandextractie
- Verloop
• Meteen na extractie
o Vorming bloedklonter
4
