ERFGOED DEFINIERING, INDELING &
CATEGORISERING
Wat is Erfgoed ?
Erfgoed heeft geen pasklare definitie maar we kunnen het verwoorden als; hetgeen die met erft van voorouders. Het
belang wordt door een maatschappij bepaald en gedragen. Met andere woorden zaken die mensen waarderen, zich mee
identificeren en willen bewaren voor huidige en toekomstige generaties. Dus erfgoed is een verzamelbegrip voor alle
materieel als immaterieel, natuurlijk als culturele dingen waarmee we ons kunnen identificeren, en we waard vinden om
toekomstige generaties over te dragen.
Natuurlijk erfgoed
Erfgoed dat door de natuur is ontstaan, zonder menselijke interacties.
Materieel
1) Onroerend materiele natuurlijke: ongerepte natuurlijke landschappen -> oceanen, rivieren, watervallen, woestijnen,
bossen,.
2) Roerend materiele natuurlijke: geologische samenstellingen die getuigen zijn van ontwikkeling van onze planeet ->
zeldzame gesteenten, mineralen, fossielen, zaden, DNA-materiaal van planten en dieren,…
Immaterieel
1) Flora (planten) & Fauna (dieren) = Ecosysteem: natuurlijk systeem dat bestaat uit biologische interacties tussen
organismen die in bepaalde gebieden voor komen.
Biologische factoren: invloed die planten, dieren en micro organismen op elkaar uit oefenen in een ecosysteem
Aarde in zijn geheel mag je zien als een groot ecosysteem. Bestaat uit alle sistemen samen
Cultureel erfgoed
Door de mens gemaakte erfgoed, niet enkel roerend en onroerend maar ook immaterieel erfgoed.
immaterieel; toneel, muziek, ambacht, rituelen, dansen
Combinatie Natuurlijke en Culturele erfgoed
Fallingwater – Frank Loyd Wright
weekendverblijf, nu museum. Unesco werelderfgoed
Dunluce Castle, Noord Ierland
gesitueerd op een klif met panorama op Noord-Atlantisch
oceaan. Oude delen dateren uit 13de eeuw. Door
strategische positie belangrijk middeleeuwse vestiging
, Materieel erfgoed = tastbare
Waardevolle overblijfselen, geeft toekomstige generaties goede beeld van “lokale” geschiedenis, draagt bij cultureel
identiteit
1) Roerend Verplaatsbaar, niet grond gebonden
Bv; Kunstwerken, wandtapijten, boeken, historische documenten, kleding, juwelen, gebruiksvoorwerpen, mobiele
erfgoed, collecties, foto’s, films,…
-> Wordt meestal bewaard in bib, archief, musea, religieuze centra, erfgoedcellen, private verzameling,..
Exceptie: mobiele erfgoed wordt soms gecategoriseerd als “onroerend” door 2 redenen
1. Wordt vaak als industrieel erfgoed beschouwd
2. Geregistreerde erfgoed zoals Belgisch nummerplaat -> grond/natie gebonden
2) Onroerend onverplaatsbaar, plaats gebonden
5 types onroerend erfgoed
1) Bouwkundig erfgoed
Gebouwen, interieurs, straatmeubilair,.. die architecturaal en ruimtelijk samen horen.
Religieus, residentieel, belfort, station, brug, luchthaven, sportcomplex, oorlog en vredes, funerair,
sculpturaal erfgoed.
Ook gebouwen zonder monumentaal karakter maar wel een authentiek typologie; bv. molen
2) Landschappelijk erfgoed
Gebied die een geheel vormt.
Natuurlandschappen: zelf ontstaan; bossen, rivieren
Cultuurlandschappen: door mens aangelegd; parken, steden
3) Archeologisch erfgoed
Geeft beeld van levenswijze in het verleden, sporen uit grond, bewijs van menselijke activiteiten
4) Varend erfgoed
Nog in gebruik of via water verplaatsbare installaties
Bv. Mercator in Oostende, beschermd varend erfgoed (museumschip)
5) Heraldiek
wapenkunde, leer van familiewapens, symbool regels, regionaal gekleurd, van personen, families of
instellingen.
Uitzonderlijk verplaatst: Openlucht museum Bokrijk, gebouwen afgebroken bij staat van verval, elke object
genummerd zo nauwkeurig mogelijk heropgebouwd in hun meest oorspronkelijke vorm.
Immateriële erfgoed = niet tastbare
Tradities, volksfeesten etc. generatie tot generatie doorgegeven
Kunnen we niet beschermen in museum -> vermelden op erfgoed-lijst kan er voor zorgen dat ze er meer aandacht op
besteden. Ze kunnen landelijk of lokaal zijn.
Bv. Taal, verhalen, klerendracht, streekdracht, lieden, eten, drinken, muziek, geuren, dans, religieuze rituelen, verhalen,
ambachten, tradities, haute couture, recepten voor voeding, ambachten,..
Exceptie tastbare:
Klerendracht en streekdracht; traditionele kleding die in gemeenschappen gedragen wordt, is streekgebonden folklore en
geschiedenis er van is gedocumenteerd in streekmusea, sommige kleren nog bijgehouden om tijdens feestdagen of
ceremonies te dragen.
Ambachtelijk weven van stoffen, Haute Couture; hoogtepunt mode, slechts een of enkele exemplaren van kledingstukken
gemaakt op maat, exclusieve stoffen, meest verfijnde technieken.
verschil met pret-à-porter (mode die klaar is om te dragen)
Eten en drinken; bereiding van regionale wijn, bier, kaas etc.
-> niet “materieel erfgoed” want nadruk ligt op levende traditie, dus in veel gevallen is immaterieel erfgoed verbonden
met materieel erfgoed
CATEGORISERING
Wat is Erfgoed ?
Erfgoed heeft geen pasklare definitie maar we kunnen het verwoorden als; hetgeen die met erft van voorouders. Het
belang wordt door een maatschappij bepaald en gedragen. Met andere woorden zaken die mensen waarderen, zich mee
identificeren en willen bewaren voor huidige en toekomstige generaties. Dus erfgoed is een verzamelbegrip voor alle
materieel als immaterieel, natuurlijk als culturele dingen waarmee we ons kunnen identificeren, en we waard vinden om
toekomstige generaties over te dragen.
Natuurlijk erfgoed
Erfgoed dat door de natuur is ontstaan, zonder menselijke interacties.
Materieel
1) Onroerend materiele natuurlijke: ongerepte natuurlijke landschappen -> oceanen, rivieren, watervallen, woestijnen,
bossen,.
2) Roerend materiele natuurlijke: geologische samenstellingen die getuigen zijn van ontwikkeling van onze planeet ->
zeldzame gesteenten, mineralen, fossielen, zaden, DNA-materiaal van planten en dieren,…
Immaterieel
1) Flora (planten) & Fauna (dieren) = Ecosysteem: natuurlijk systeem dat bestaat uit biologische interacties tussen
organismen die in bepaalde gebieden voor komen.
Biologische factoren: invloed die planten, dieren en micro organismen op elkaar uit oefenen in een ecosysteem
Aarde in zijn geheel mag je zien als een groot ecosysteem. Bestaat uit alle sistemen samen
Cultureel erfgoed
Door de mens gemaakte erfgoed, niet enkel roerend en onroerend maar ook immaterieel erfgoed.
immaterieel; toneel, muziek, ambacht, rituelen, dansen
Combinatie Natuurlijke en Culturele erfgoed
Fallingwater – Frank Loyd Wright
weekendverblijf, nu museum. Unesco werelderfgoed
Dunluce Castle, Noord Ierland
gesitueerd op een klif met panorama op Noord-Atlantisch
oceaan. Oude delen dateren uit 13de eeuw. Door
strategische positie belangrijk middeleeuwse vestiging
, Materieel erfgoed = tastbare
Waardevolle overblijfselen, geeft toekomstige generaties goede beeld van “lokale” geschiedenis, draagt bij cultureel
identiteit
1) Roerend Verplaatsbaar, niet grond gebonden
Bv; Kunstwerken, wandtapijten, boeken, historische documenten, kleding, juwelen, gebruiksvoorwerpen, mobiele
erfgoed, collecties, foto’s, films,…
-> Wordt meestal bewaard in bib, archief, musea, religieuze centra, erfgoedcellen, private verzameling,..
Exceptie: mobiele erfgoed wordt soms gecategoriseerd als “onroerend” door 2 redenen
1. Wordt vaak als industrieel erfgoed beschouwd
2. Geregistreerde erfgoed zoals Belgisch nummerplaat -> grond/natie gebonden
2) Onroerend onverplaatsbaar, plaats gebonden
5 types onroerend erfgoed
1) Bouwkundig erfgoed
Gebouwen, interieurs, straatmeubilair,.. die architecturaal en ruimtelijk samen horen.
Religieus, residentieel, belfort, station, brug, luchthaven, sportcomplex, oorlog en vredes, funerair,
sculpturaal erfgoed.
Ook gebouwen zonder monumentaal karakter maar wel een authentiek typologie; bv. molen
2) Landschappelijk erfgoed
Gebied die een geheel vormt.
Natuurlandschappen: zelf ontstaan; bossen, rivieren
Cultuurlandschappen: door mens aangelegd; parken, steden
3) Archeologisch erfgoed
Geeft beeld van levenswijze in het verleden, sporen uit grond, bewijs van menselijke activiteiten
4) Varend erfgoed
Nog in gebruik of via water verplaatsbare installaties
Bv. Mercator in Oostende, beschermd varend erfgoed (museumschip)
5) Heraldiek
wapenkunde, leer van familiewapens, symbool regels, regionaal gekleurd, van personen, families of
instellingen.
Uitzonderlijk verplaatst: Openlucht museum Bokrijk, gebouwen afgebroken bij staat van verval, elke object
genummerd zo nauwkeurig mogelijk heropgebouwd in hun meest oorspronkelijke vorm.
Immateriële erfgoed = niet tastbare
Tradities, volksfeesten etc. generatie tot generatie doorgegeven
Kunnen we niet beschermen in museum -> vermelden op erfgoed-lijst kan er voor zorgen dat ze er meer aandacht op
besteden. Ze kunnen landelijk of lokaal zijn.
Bv. Taal, verhalen, klerendracht, streekdracht, lieden, eten, drinken, muziek, geuren, dans, religieuze rituelen, verhalen,
ambachten, tradities, haute couture, recepten voor voeding, ambachten,..
Exceptie tastbare:
Klerendracht en streekdracht; traditionele kleding die in gemeenschappen gedragen wordt, is streekgebonden folklore en
geschiedenis er van is gedocumenteerd in streekmusea, sommige kleren nog bijgehouden om tijdens feestdagen of
ceremonies te dragen.
Ambachtelijk weven van stoffen, Haute Couture; hoogtepunt mode, slechts een of enkele exemplaren van kledingstukken
gemaakt op maat, exclusieve stoffen, meest verfijnde technieken.
verschil met pret-à-porter (mode die klaar is om te dragen)
Eten en drinken; bereiding van regionale wijn, bier, kaas etc.
-> niet “materieel erfgoed” want nadruk ligt op levende traditie, dus in veel gevallen is immaterieel erfgoed verbonden
met materieel erfgoed
