AP Hogeschool
Professionele Bachelor Toegepaste
Psychologie
Ontmoetingen met je Brein
Academiejaar 2023-2024
Samenvatting door Sara
Vanderwegen Vanderwegen
1
Samenvatting SVDW
, Les 1: Evolutionaire psychologie en neurobiologie
De evolutionaire psychologie
- Gedragsbenadering
- Definitie: "Een vakgebied binnen de psychologie dat zich richt op
het begrijpen van menselijk gedrag en mentale processen door
middel van de lens van evolutionaire biologie”
- Evolutionaire biologie:
o Adaptatie
“De verandering in een eigenschap of kenmerken van een organisme
dat ervoor zorgt dat het beter in staat is om zich aan te
passen aan de omgeving”.
o Natuurlijke selectie
“Het proces waarbij individuen met gunstige
genetische kenmerken een grotere kans hebben om te
overleven en zich voort te planten dan individuen met
minder gunstige kenmerken”.
- Antropogenese (= ontstaan van de mensheid)
o Apen, mensapen en mensen stammen af van de primaten.
o Gemeenschappelijke kenmerken:
Relatief grote hersenen (ivm lichaam)
Vijfvingerige handen met opponeerbare duim
Platte nagels, geen klauwen
Recht vooruitkijkende ogen
Hierdoor overlap van ogen, wat resulteert in dieptezicht
Doorgaans één jong tegelijk
- Elk kenmerk dat we bezitten, heeft een evolutionair
voordeel
o Dit kan fysiek zijn (bv ogen), maar ook
cognitief (bv brein, spreken)
- Onze hersenen = product van miljoenen jaren
biologische evolutie
- Evolutie -> structuur van onze hersenen
- Neurofylogenese: ontwikkeling van ons brein
doorheen de evolutie
2
Samenvatting SVDW
,1) De hoofdrolspelers
1. Australopithecus afarensis (3,5 miljoen jaar geleden)
- Voormens/ aapmens
o Ontstaan in Australië
o Australopithecus = zuidelijke aap = ten zuiden van de evenaar
- Lucy
- Kenmerken:
o Ontwikkeling in mozaïekvorm
Vanaf de nek tot aan de voeten al heel menselijke trekken
Maar het gezicht is wel nog heel aapachtig
o Kleine aapachtige schedel
- Kwaliteiten:
o Bipedaliteit
Op 2 benen gaan lopen
o Handen vrij
- Leefgebied: in beboste gebieden én savanne
o Savanne = open plek met hoge grassoorten
2. Homo Habilis (2 miljoen jaar geleden)
- Habilis = handig of bekwaam
o De eerste die gereedschappen is gaan maken
- Kenmerken:
o Groter wordende hersenen in rond schedeldak (650cc)
o Kleinere tanden en oogkassen, minder ver uitstekende kaken
o Menselijke lichaamsproporties
Bv.: armen worden korter
- Kwaliteiten:
o Bewerkte stenen en gereedschappen (!!)
Doelbewust materialen bewerken
o Gebruik van gebarentaal en simpele stemsignalen (!!)
o Leefgebied: in beboste gebieden én savanne
3
Samenvatting SVDW
, 3. Homo Erectus (1,8 miljoen jaar geleden)
- Kenmerken:
o Groot individu - grote fysieke kracht
o Laag voorhoofd, achterhoofd langgerekt
o Spectaculaire groei herseninhoud (650 1000cc)
o Stevige onderkaak, ontbrekende kin
- Kwaliteiten
o Geavanceerde gereedschappen
o Uitvinding van het vuur
Hierdoor in staat om rauw vlees te gaan bereiden,
hierdoor wordt het vlees mals en zachter
Hierdoor minder sterke kaken, hierdoor neemt het
kakgewricht af en is er meer ruimte voor hersenen
o Gesproken taal
o Ontwikkeling jacht
o In staat tot conceptualisatie en planning
o Kleding en huttenbouw
Door de uitvinding van kleding, zijn we minder
afhankelijk geworden van klimaat
Hierdoor ook vermindering van vacht
o Opbouwen voedselvoorraden
- Leefgebied: van bos naar vestiging tussen rotsen, grotten en
primitieve hutten
- Vervolg
o Belangrijke afsplitsing naar de homo
neanderthaler en homo sapiens
Homo neanderthaler is dus NIET
een voorouder van homo sapiens!
4. Home Neanderthalensis (400 duizend jaar geleden)
- Kenmerken:
o Schedelinhoud (2000cc) > huidige mens!
o Grof gebouwd
o Laag voorhoofd
o Brede schouders
-Kwaliteiten:
o Verdere verfijning van werktuigen: snijwerktuigen, zaag, mes
o Variaties in soort: culturele etniciteiten
Kleine groepjes die samenblijven en zo apart evolueren
o Sterke afhankelijkheid van jacht (ijstijd)
Vooral jagen op prooidieren en aten veel vlees
o Doelmatige hutten en vuurplaatsen
o Rituelen: lichaam beschilderen, gaten in tanden maken,
begrafenis (?)
Rituelen is iets wat dieren niet doen
Rond het ritueel van ‘begrafenis’ is nog discussie
4 o Sterk niveau van sociale samenhang en ouderlijke zorg
Samenvatting SVDW
o Ontstaan van kunst: fluit met 3 gaten
- Leefgebied: in grotten en overhangende rotsen
Professionele Bachelor Toegepaste
Psychologie
Ontmoetingen met je Brein
Academiejaar 2023-2024
Samenvatting door Sara
Vanderwegen Vanderwegen
1
Samenvatting SVDW
, Les 1: Evolutionaire psychologie en neurobiologie
De evolutionaire psychologie
- Gedragsbenadering
- Definitie: "Een vakgebied binnen de psychologie dat zich richt op
het begrijpen van menselijk gedrag en mentale processen door
middel van de lens van evolutionaire biologie”
- Evolutionaire biologie:
o Adaptatie
“De verandering in een eigenschap of kenmerken van een organisme
dat ervoor zorgt dat het beter in staat is om zich aan te
passen aan de omgeving”.
o Natuurlijke selectie
“Het proces waarbij individuen met gunstige
genetische kenmerken een grotere kans hebben om te
overleven en zich voort te planten dan individuen met
minder gunstige kenmerken”.
- Antropogenese (= ontstaan van de mensheid)
o Apen, mensapen en mensen stammen af van de primaten.
o Gemeenschappelijke kenmerken:
Relatief grote hersenen (ivm lichaam)
Vijfvingerige handen met opponeerbare duim
Platte nagels, geen klauwen
Recht vooruitkijkende ogen
Hierdoor overlap van ogen, wat resulteert in dieptezicht
Doorgaans één jong tegelijk
- Elk kenmerk dat we bezitten, heeft een evolutionair
voordeel
o Dit kan fysiek zijn (bv ogen), maar ook
cognitief (bv brein, spreken)
- Onze hersenen = product van miljoenen jaren
biologische evolutie
- Evolutie -> structuur van onze hersenen
- Neurofylogenese: ontwikkeling van ons brein
doorheen de evolutie
2
Samenvatting SVDW
,1) De hoofdrolspelers
1. Australopithecus afarensis (3,5 miljoen jaar geleden)
- Voormens/ aapmens
o Ontstaan in Australië
o Australopithecus = zuidelijke aap = ten zuiden van de evenaar
- Lucy
- Kenmerken:
o Ontwikkeling in mozaïekvorm
Vanaf de nek tot aan de voeten al heel menselijke trekken
Maar het gezicht is wel nog heel aapachtig
o Kleine aapachtige schedel
- Kwaliteiten:
o Bipedaliteit
Op 2 benen gaan lopen
o Handen vrij
- Leefgebied: in beboste gebieden én savanne
o Savanne = open plek met hoge grassoorten
2. Homo Habilis (2 miljoen jaar geleden)
- Habilis = handig of bekwaam
o De eerste die gereedschappen is gaan maken
- Kenmerken:
o Groter wordende hersenen in rond schedeldak (650cc)
o Kleinere tanden en oogkassen, minder ver uitstekende kaken
o Menselijke lichaamsproporties
Bv.: armen worden korter
- Kwaliteiten:
o Bewerkte stenen en gereedschappen (!!)
Doelbewust materialen bewerken
o Gebruik van gebarentaal en simpele stemsignalen (!!)
o Leefgebied: in beboste gebieden én savanne
3
Samenvatting SVDW
, 3. Homo Erectus (1,8 miljoen jaar geleden)
- Kenmerken:
o Groot individu - grote fysieke kracht
o Laag voorhoofd, achterhoofd langgerekt
o Spectaculaire groei herseninhoud (650 1000cc)
o Stevige onderkaak, ontbrekende kin
- Kwaliteiten
o Geavanceerde gereedschappen
o Uitvinding van het vuur
Hierdoor in staat om rauw vlees te gaan bereiden,
hierdoor wordt het vlees mals en zachter
Hierdoor minder sterke kaken, hierdoor neemt het
kakgewricht af en is er meer ruimte voor hersenen
o Gesproken taal
o Ontwikkeling jacht
o In staat tot conceptualisatie en planning
o Kleding en huttenbouw
Door de uitvinding van kleding, zijn we minder
afhankelijk geworden van klimaat
Hierdoor ook vermindering van vacht
o Opbouwen voedselvoorraden
- Leefgebied: van bos naar vestiging tussen rotsen, grotten en
primitieve hutten
- Vervolg
o Belangrijke afsplitsing naar de homo
neanderthaler en homo sapiens
Homo neanderthaler is dus NIET
een voorouder van homo sapiens!
4. Home Neanderthalensis (400 duizend jaar geleden)
- Kenmerken:
o Schedelinhoud (2000cc) > huidige mens!
o Grof gebouwd
o Laag voorhoofd
o Brede schouders
-Kwaliteiten:
o Verdere verfijning van werktuigen: snijwerktuigen, zaag, mes
o Variaties in soort: culturele etniciteiten
Kleine groepjes die samenblijven en zo apart evolueren
o Sterke afhankelijkheid van jacht (ijstijd)
Vooral jagen op prooidieren en aten veel vlees
o Doelmatige hutten en vuurplaatsen
o Rituelen: lichaam beschilderen, gaten in tanden maken,
begrafenis (?)
Rituelen is iets wat dieren niet doen
Rond het ritueel van ‘begrafenis’ is nog discussie
4 o Sterk niveau van sociale samenhang en ouderlijke zorg
Samenvatting SVDW
o Ontstaan van kunst: fluit met 3 gaten
- Leefgebied: in grotten en overhangende rotsen
