AP Hogeschool
Professionele Bachelor Toegepaste Psychologie
MENS & LEREN 1
Academiejaar 2022-2023
Samenvatting door Sara Vanderwegen
Vanderwegen
Samenvatting door Sara Vanderwegen
Samenvatting SVDW 1
, Mens & Leren 1
Werkcollege 1+2
1) Soorten diagnostiek
- Onderkennende diagnostiek = classificerende diagnostiek
→ “wat is er aan de hand”: screening, diagnostisch onderzoek
o 1 hypothese onderzoeken
o Niet vaak gebruikt, want niet altijd 1 antwoord mogelijk
▪ Symptomen vaak overlap tussen verschillende problematieken
→ oplossing: differentiaaldiagnostiek
- Differentiaaldiagnostiek = differentiële diagnostiek
→ “kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene
al dan niet de andere stoornis?”
o Wanneer er meerdere verklaringen zijn voor bepaalde symptomen
o Meerdere hypothesen onderzoeken
- Verklarende diagnostiek = etiologische diagnostiek
→ “wat is de oorzaak van dit probleem?”
o Genetische
o Neurobiologische
o Neuropsychologische/cognitieve analyseniveau
- Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) = indicerende diagnostiek
→ “hoe kunnen we dit kind het best begeleiden”
o Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
o Informatie verzamelen
o Ondersteuning, begeleiding, behandeling, ect.
o Advies
hulpvraag bepaald soort diagnostiek!!
2) Diagnostische classificatiesystemen
Wereldwijde diagnostiek: = lijst/overzicht van alle stoornissen en bijhorende symptomen
DSM-5 (APA) = diagnostic and statistical manual of mental disorders
IDC-11(WHO) = international classification of diseases
- Gelijkenissen
o Maken gemeenschappelijke taal mogelijk
o Checklists per aandoening staan centraal
o Basis voor ziektestatistieken
▪ Dezelfde betekenis, dezelfde methodieken -> mogelijkheid statistiek
- Belangrijke verschillen
DSM-5 ICD-11
- Enkel psychiatrische stoornissen - Zowel somatische als
psychiatrische aandoeningen
- Eerste editie in 1952 - Eerste editie in 1893 (bestaat al
veel langer)
→ in België worden beide systemen gebruik
o DSM-5 vooral voor statistiek en onderkennende diagnose
- Voor- en nadelen van classificeren: zie slide 19
Samenvatting SVDW 2
,ICF / ICF-CY
ICD-11: WHO hiernaast ook ICF ontwikkeld
- ICF = International classificational of functioning disability and health
o Kijkt naar menselijk functioneren, de unieke mens en hun omgeving
o Kan toegepast worden op functioneren van elke persoon (niet alleen die
passen in hokje van een bepaalde stoornis)
→ antwoord van WHO op het probleem dat hulpproces vaak stopt met een
diagnose
→ we komen hier nog verder op terug (zie latere lessen)
3) Recht op privacy en geheimhouding
- GDPR = general data protection regulation
o Algemene verordening gegevensbescherming
o Europese verordening
o Standaardisering verwerking persoonsgegevens
o 25 mei 2018 moeten alle organisaties aan deze wetgeving voldoen
o Verving databeschermingsrichtlijn 1995
→ Principes GDPR en privacyrechten betrokkenen (zie slide 24-25): niet
vanbuiten kennen, gewoon principe snappen
- Discretieplicht
= de verplichting om bij het oefenen van zijn functie geen vertrouwelijke
gegevens vrij te geven aan ander dan diegene die gerechtigd zijn er kennis van te
nemen
o Bij ambtenaren = ambtsgeheim
o Discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst
▪ vb.: leerkrachten, opvoeders, ect. hebben discretieplicht
o Is ingeschreven in wet arbeidsovereenkomst
o In principe mag je wel praten over gegevens met mensen binnen organisatie
▪ Maar is niet altijd menselijk, wenslijk of nodig
▪ Maar dus niet delen naar buiten de organisatie !
Samenvatting SVDW 3
, - Beroepsgeheim
= beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen
cliënten aan hem prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie
▪ Deze vertrouwensrelatie staat centraal
o Geldt voor:
▪ Noodzakelijke vertrouwenspersonen
▪ Vertrouwensberoep
o CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim (!!)
▪ Zorgcoördinator heeft geen beroepsgeheim (!!), alleen discretieplicht
o Wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via strafwetboek
- Zwijgplicht
→ 2 uitzonderingen:
o Gezamenlijk beroepsgeheim = wel
uitwisseling mogelijk – vb. tijdens een
teamvergadering, maar buiten deze
vergadering niet meer
o Gedeelde beroepsgeheim = soms zonder
toestemming maar in moeilijke/acute situaties toch contact met andere
mensen die er ook zijn om te helpen (vb.: dokter, ouders, collega’s)
- Spreekrecht = je mag praten, maar je moet niet
1. Rechter of parlementaire onderzoekscommissie
2. Aangifterecht
▪ Als je weet van een misdrijf, mag je dit aangeven bij politie maar dit
moet niet
▪ Is een moeilijk overweging: is een aangifte wel bevorderlijk?
3. Noodtoestand
▪ Wanneer cliënt of iemand anders in gevaar is, heb je recht om
hierover te praten en dit te delen
▪ Opnieuw moeilijke overweging met gevolgen
4. Toestemming cliënt
▪ Altijd expliciet toestemming vragen – niet 1 keer in het algemeen,
maar altijd specifiek per situatie en informatie
▪ Dit altijd noteren zodat je deze toestemming later kan bewijzen
- Spreekplicht = wanneer je moet praten/verantwoorden – enkel bij schuldig
hulpverzuim
o Je moest iemand helpen, maar je hebt dit niet gedaan
o Je moet in deze situatie dingen delen zodat dit onderzocht kan worden
- Zwijgrecht: in specifieke omstandigheden
o vb. als je ervoor kiest om te zwijgen in een rechtbank (omdat het je cliënt niet
verder helpt)
in andere woorden: uitgangspunt = zwijgen
- Tenzij je gegronde redenen hebt om beroepsgeheim te doorbreken:
o M.a.w. als cliënt zelf of iemand anders in ernstig gevaar is
▪ Gaat over fysieke veiligheid en psychologische integriteit
- Overleg is zeker mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf de
eindverantwoordelijkheid
- Steeds SVDW
Samenvatting vermelden aan cliënt bij opstart van traject zodat je hierop kan terugvallen 4
indien nodig
Professionele Bachelor Toegepaste Psychologie
MENS & LEREN 1
Academiejaar 2022-2023
Samenvatting door Sara Vanderwegen
Vanderwegen
Samenvatting door Sara Vanderwegen
Samenvatting SVDW 1
, Mens & Leren 1
Werkcollege 1+2
1) Soorten diagnostiek
- Onderkennende diagnostiek = classificerende diagnostiek
→ “wat is er aan de hand”: screening, diagnostisch onderzoek
o 1 hypothese onderzoeken
o Niet vaak gebruikt, want niet altijd 1 antwoord mogelijk
▪ Symptomen vaak overlap tussen verschillende problematieken
→ oplossing: differentiaaldiagnostiek
- Differentiaaldiagnostiek = differentiële diagnostiek
→ “kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene
al dan niet de andere stoornis?”
o Wanneer er meerdere verklaringen zijn voor bepaalde symptomen
o Meerdere hypothesen onderzoeken
- Verklarende diagnostiek = etiologische diagnostiek
→ “wat is de oorzaak van dit probleem?”
o Genetische
o Neurobiologische
o Neuropsychologische/cognitieve analyseniveau
- Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) = indicerende diagnostiek
→ “hoe kunnen we dit kind het best begeleiden”
o Onderwijs- en opvoedingsbehoeften
o Informatie verzamelen
o Ondersteuning, begeleiding, behandeling, ect.
o Advies
hulpvraag bepaald soort diagnostiek!!
2) Diagnostische classificatiesystemen
Wereldwijde diagnostiek: = lijst/overzicht van alle stoornissen en bijhorende symptomen
DSM-5 (APA) = diagnostic and statistical manual of mental disorders
IDC-11(WHO) = international classification of diseases
- Gelijkenissen
o Maken gemeenschappelijke taal mogelijk
o Checklists per aandoening staan centraal
o Basis voor ziektestatistieken
▪ Dezelfde betekenis, dezelfde methodieken -> mogelijkheid statistiek
- Belangrijke verschillen
DSM-5 ICD-11
- Enkel psychiatrische stoornissen - Zowel somatische als
psychiatrische aandoeningen
- Eerste editie in 1952 - Eerste editie in 1893 (bestaat al
veel langer)
→ in België worden beide systemen gebruik
o DSM-5 vooral voor statistiek en onderkennende diagnose
- Voor- en nadelen van classificeren: zie slide 19
Samenvatting SVDW 2
,ICF / ICF-CY
ICD-11: WHO hiernaast ook ICF ontwikkeld
- ICF = International classificational of functioning disability and health
o Kijkt naar menselijk functioneren, de unieke mens en hun omgeving
o Kan toegepast worden op functioneren van elke persoon (niet alleen die
passen in hokje van een bepaalde stoornis)
→ antwoord van WHO op het probleem dat hulpproces vaak stopt met een
diagnose
→ we komen hier nog verder op terug (zie latere lessen)
3) Recht op privacy en geheimhouding
- GDPR = general data protection regulation
o Algemene verordening gegevensbescherming
o Europese verordening
o Standaardisering verwerking persoonsgegevens
o 25 mei 2018 moeten alle organisaties aan deze wetgeving voldoen
o Verving databeschermingsrichtlijn 1995
→ Principes GDPR en privacyrechten betrokkenen (zie slide 24-25): niet
vanbuiten kennen, gewoon principe snappen
- Discretieplicht
= de verplichting om bij het oefenen van zijn functie geen vertrouwelijke
gegevens vrij te geven aan ander dan diegene die gerechtigd zijn er kennis van te
nemen
o Bij ambtenaren = ambtsgeheim
o Discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst
▪ vb.: leerkrachten, opvoeders, ect. hebben discretieplicht
o Is ingeschreven in wet arbeidsovereenkomst
o In principe mag je wel praten over gegevens met mensen binnen organisatie
▪ Maar is niet altijd menselijk, wenslijk of nodig
▪ Maar dus niet delen naar buiten de organisatie !
Samenvatting SVDW 3
, - Beroepsgeheim
= beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen
cliënten aan hem prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie
▪ Deze vertrouwensrelatie staat centraal
o Geldt voor:
▪ Noodzakelijke vertrouwenspersonen
▪ Vertrouwensberoep
o CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim (!!)
▪ Zorgcoördinator heeft geen beroepsgeheim (!!), alleen discretieplicht
o Wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via strafwetboek
- Zwijgplicht
→ 2 uitzonderingen:
o Gezamenlijk beroepsgeheim = wel
uitwisseling mogelijk – vb. tijdens een
teamvergadering, maar buiten deze
vergadering niet meer
o Gedeelde beroepsgeheim = soms zonder
toestemming maar in moeilijke/acute situaties toch contact met andere
mensen die er ook zijn om te helpen (vb.: dokter, ouders, collega’s)
- Spreekrecht = je mag praten, maar je moet niet
1. Rechter of parlementaire onderzoekscommissie
2. Aangifterecht
▪ Als je weet van een misdrijf, mag je dit aangeven bij politie maar dit
moet niet
▪ Is een moeilijk overweging: is een aangifte wel bevorderlijk?
3. Noodtoestand
▪ Wanneer cliënt of iemand anders in gevaar is, heb je recht om
hierover te praten en dit te delen
▪ Opnieuw moeilijke overweging met gevolgen
4. Toestemming cliënt
▪ Altijd expliciet toestemming vragen – niet 1 keer in het algemeen,
maar altijd specifiek per situatie en informatie
▪ Dit altijd noteren zodat je deze toestemming later kan bewijzen
- Spreekplicht = wanneer je moet praten/verantwoorden – enkel bij schuldig
hulpverzuim
o Je moest iemand helpen, maar je hebt dit niet gedaan
o Je moet in deze situatie dingen delen zodat dit onderzocht kan worden
- Zwijgrecht: in specifieke omstandigheden
o vb. als je ervoor kiest om te zwijgen in een rechtbank (omdat het je cliënt niet
verder helpt)
in andere woorden: uitgangspunt = zwijgen
- Tenzij je gegronde redenen hebt om beroepsgeheim te doorbreken:
o M.a.w. als cliënt zelf of iemand anders in ernstig gevaar is
▪ Gaat over fysieke veiligheid en psychologische integriteit
- Overleg is zeker mogelijk en zelfs aangeraden, maar je draagt zelf de
eindverantwoordelijkheid
- Steeds SVDW
Samenvatting vermelden aan cliënt bij opstart van traject zodat je hierop kan terugvallen 4
indien nodig
