Sacchariden of koolhydraten
donderdag 9 april 2026 11:41
Koolhydraten
Inleiding
FUNCTIES • Metabolisme: tussenproducten in stofwisseling
• Structureel: vezelachtige structuren van oa planten- insecten en schaaldieren
+ belangrijk onderdeel DNA en RNA
• Cel-cel interacties: vertakte koolhydraten
1) Monosacchariden
Verschil tussen een ketose (met keton) of een aldose (met aldehyde)
Aantal C-atomen= andere namen
• 3: triosen
• 4: tetrosen
• 5: pentosen
• 6: hexosen
• 7: heptosen
Bij een Fischer-projectie wordt er vergeleken met het suiker D-glyceraldehyde
→ D-suiker: OH-groep op voorlaatste C-atoom aan de rechterkant
→ L-suiker: OH-groep op het voorlaatste C-atoom aan linkerkant enantiomeren
D- en L-suikers zijn volledige spiegelbeelden van elkaar!
D-suikers kunnen epimeren (1 OH-groep anders op een C-atoom) zijn van elkaar
Interne ringvorming bij pentosen en hexosen:
ALDOSEN
Additiereactie tussen aldehyde + alcohol --> cyclisch hemiacetal
Furanose (5) en pyranose (6)
Ringen van de suikers kunnen tekenen!
Indien een vijfring: reageren op OH op C4 of een zesring: reageren op OH met C5
Zie de Haworth projectie bij chemie
C1 wordt dan een nieuw asymmetrisch C-atoom (OH kan boven- of onderaan staan)
→ Ringvormen: 2 anomere vormen (anomeren)
→ α= OH-groep staat naar beneden
→ β= OH-groep staat naar boven
ALS in de Fisher-projectie de OH-groep naar links stond, dan OH boven het vlak tekenen + andersom
○ CH₂OH (op C6) steeds boven vlak
○ O burg rechts achteraan, C1 rechts ervan
D suiker L suiker
• OH onder vlak: α-anomeer • OH boven het vlak: α-anomeer
• OH boven het vlak: β-anomeer • OH onder het vlak: β-anomeer
Biomoleculen Pagina 1
donderdag 9 april 2026 11:41
Koolhydraten
Inleiding
FUNCTIES • Metabolisme: tussenproducten in stofwisseling
• Structureel: vezelachtige structuren van oa planten- insecten en schaaldieren
+ belangrijk onderdeel DNA en RNA
• Cel-cel interacties: vertakte koolhydraten
1) Monosacchariden
Verschil tussen een ketose (met keton) of een aldose (met aldehyde)
Aantal C-atomen= andere namen
• 3: triosen
• 4: tetrosen
• 5: pentosen
• 6: hexosen
• 7: heptosen
Bij een Fischer-projectie wordt er vergeleken met het suiker D-glyceraldehyde
→ D-suiker: OH-groep op voorlaatste C-atoom aan de rechterkant
→ L-suiker: OH-groep op het voorlaatste C-atoom aan linkerkant enantiomeren
D- en L-suikers zijn volledige spiegelbeelden van elkaar!
D-suikers kunnen epimeren (1 OH-groep anders op een C-atoom) zijn van elkaar
Interne ringvorming bij pentosen en hexosen:
ALDOSEN
Additiereactie tussen aldehyde + alcohol --> cyclisch hemiacetal
Furanose (5) en pyranose (6)
Ringen van de suikers kunnen tekenen!
Indien een vijfring: reageren op OH op C4 of een zesring: reageren op OH met C5
Zie de Haworth projectie bij chemie
C1 wordt dan een nieuw asymmetrisch C-atoom (OH kan boven- of onderaan staan)
→ Ringvormen: 2 anomere vormen (anomeren)
→ α= OH-groep staat naar beneden
→ β= OH-groep staat naar boven
ALS in de Fisher-projectie de OH-groep naar links stond, dan OH boven het vlak tekenen + andersom
○ CH₂OH (op C6) steeds boven vlak
○ O burg rechts achteraan, C1 rechts ervan
D suiker L suiker
• OH onder vlak: α-anomeer • OH boven het vlak: α-anomeer
• OH boven het vlak: β-anomeer • OH onder het vlak: β-anomeer
Biomoleculen Pagina 1
