Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
EXAMENFOCUS
Bronnen en onderzoeksontwerp in de criminologie
(Encyclopedie)
Examenvragen en kernleerstof, geordend per hoofdstuk
Universiteit Gent
1ste bachelor Criminologische Wetenschappen
Echte en gereconstrueerde examenvragen met correcte antwoorden
Examens & feedback 2021 – 2026
Gebaseerd op 1.825 uitgelezen Discord-berichten
Theorie: prof. dr. Wim Hardyns & dr. Marlies Sas
(o.a. Vandeviver & Hardyns, Colman; vaardigheidstest: Fauve Duprez / M. Sas)
Pagina 1 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
Hoe gebruik je dit document?
Dit is een examenvragen-document, geen samenvatting.
De kern zijn de VRAAG/ANTWOORD-boxen: elke echte of gereconstrueerde examenvraag staat volledig
uitgeschreven, met opgeloste antwoordopties. De theorie is beknopt gehouden (±20%) en dient om de vragen te
kunnen plaatsen. Werk de vragen door, niet enkel de theorie.
Structuur
● Deel A — Bronnen / Encyclopedie: soorten publicaties, juridische bronnen, statistische bronnen,
vindplaatsen, citeren & refereren. Backbone = de 40 officiële voorbeeldvragen (met sleutel) + recall uit
de echte examens jan 2025 en jan 2026.
● Deel B — Onderzoeksontwerp: wetenschapsleer, conceptueel ontwerp, onderzoeksstrategieën, data,
innovatieve methoden, big data, ethiek/AVG. Backbone = de volledige reconstructie 1e zit 2024-2025 en
het examen 1e zit 2021.
● Deel C — Vaardigheidstest: de praktische Zotero-toets (APA 7th + juridische V&A-voetnoten) en de
theorie rond refereren en plagiaat.
● Achteraan: een glossarium (concepten per deel) en een lijst met valkuilen. Zelfgemaakte oefenvragen
staan apart en zijn duidelijk gelabeld als OEFENVRAAG.
Examenformat (zoals het nu is)
● Sinds academiejaar 2025-2026 vormen “encyclopedie/bronnen” en “onderzoeksontwerp” één vak (5
studiepunten), gegeven door dr. Marlies Sas (theorie) met prof. dr. Wim Hardyns. Wie vorig jaar al
slaagde voor encyclopedie heeft deelvrijstelling voor het bronnen-deel.
● Het theorie-examen is volledig meerkeuze (geen open vragen), met permutatiecodes (enkel de volgorde
verschilt, niets inhoudelijk). Verhoogde cesuur; reken op ±2 uur. Antwoordopties zijn vaak van het type
“a juist / b juist / beide juist / beide onjuist” en er zit veel “geen van bovenstaande”-verleiding in.
● Er wordt vooral het ONDERSCHEID tussen termen en brontypes getoetst en toepassing op voorbeelden
(een bron/afkorting geven en vragen welk type het is). Details tellen: leer de voorbeelden uit de
powerpoints en ken de betekenis van de afkortingen.
● De vaardigheidstest (Zotero) is een aparte praktische toets (deel C). Je moet voor beide slagen; ze
worden samengeteld (theorie ±3/4, vaardigheidstest ±1/4). Zak je enkel voor de vaardigheidstest, dan
hermaak je in 2e zit enkel dat deel.
Frequentietabel — waar liggen de punten?
Frequentie = hoe vaak een thema opdook in de voorbeeldvragen, examenreconstructies en post-examen-discussies (2021-
2026). Prioriteit combineert frequentie met “instinker-gevoeligheid”.
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
Brontype herkennen uit
Soorten wetenschappelijke titel/referentie; monografie vs
██████████
publicaties MUST KNOW verzamelwerk; conference
zeer vaak
(boek/tijdschrift/reader/grijze lit.) proceedings; nieuwsbrief;
syllabi=grijze literatuur.
Toepassen op voorbeeld (wet,
Primaire / secundaire / tertiaire █████████░
MUST KNOW krantenartikel, handboek); link met
bron zeer vaak
made/found data.
Survey, experiment, casestudy,
█████████░ bureauonderzoek; systematic vs
Onderzoeksstrategieën & reviews MUST KNOW
zeer vaak scoping vs meta-analyse; gouden
standaard.
Innovatieve dataverzameling █████████░ MUST KNOW Factorial survey, space-time budget,
zeer vaak LEC, PEI/photovoice, ABM, VR,
Pagina 2 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
netwerkanalyse, unobtrusive
measures.
Deductie/inductie/reductie/unificatie;
███████░░░
Kennisleer & wetenschapsfilosofie Hoge prio Popper/falsificatie; positivisme;
vaak
theorie- vs praktijkgericht; doelen.
V-en van big data; text mining/bag of
███████░░░ words; machine learning
Big data & analysemethoden Hoge prio
vaak (super/semi/un);
bagging/boosting/stacking; metadata.
Wetgeving/rechtspraak/doctrine;
██████░░░░ officieel vs officieus;
Juridische bronnen Hoge prio
vaak ontsluitingstabellen; Pasicrisie,
JUR@/Jura.
Integratie
(intern/horizontaal/verticaal/contextu
██████░░░░
Statistische bronnen Hoge prio eel); GICS/veiligheidsmonitor/JOP;
vaak
afkortingen;
armoedebarometer/stadsmonitor.
Rechten (dataportabiliteit); bijzondere
█████░░░░░
Data-ethiek & AVG/GDPR Middelgroot gegevens; anonimisering vs
regelmatig
pseudonimisering; DMP; FAIR.
Archieven/documentatiecentra;
Vindplaatsen & █████░░░░░ catalogi; literatuurgids vs
Middelgroot
ontsluitingsmiddelen regelmatig vakbibliografie vs citatenindex;
webgids; trunceren/maskeren.
Parafraseren vs citeren; APA vs V&A;
█████░░░░░
Citeren, refereren & plagiaat Middelgroot plagiaat vs afschrijverij;
regelmatig
vaardigheidstest.
Ladder
████░░░░░░ disciplinariteit→transdisciplinariteit;
Disciplinariteit, helix & impact Middelgroot
regelmatig quintuple helix; maatschappelijke
impact; wetenschapsintegriteit.
Pagina 3 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
DEEL A — Bronnen / Encyclopedie
Vijf onderdelen: (I) wetenschappelijke publicaties, (II) juridische bronnen, (III) statistische bronnen, (IV) vindplaatsen, (V)
citeren & refereren. De 40 voorbeeldvragen zijn de ruggengraat; ze werden op het echte examen “vervormd” hergebruikt.
THEORIE
Kernindeling. Bronnen deel je op in primaire (origineel, nog niet geïnterpreteerd: wet, statistiek, rechtspraak),
secundaire (geordend overzicht/evaluatie van primaire bronnen) en tertiaire bronnen (hulpmiddel om bronnen
terug te vinden of in te leiden: handboek, encyclopedie). Basiswerken (deel I, hfst 1) = woordenboek,
encyclopedie, handboek, annual review — de oriënterende fase.
I. Wetenschappelijke publicaties
VRAAG
Vraag 1
Officiële voorbeeldvragen Encyclopedie (met antwoordsleutel)
De “wet van 22 december 2009 betreffende rookvrije gesloten plaatsen…” is een voorbeeld van een:
a) Primaire bron
b) Secundaire bron
c) Tertiaire bron
Optie Waarom (wel/niet) juist
Een wettekst is origineel, ruw juridisch materiaal dat nog door niemand werd
a ✔
geïnterpreteerd → primaire bron.
b ✘ Secundair = evaluatie/overzicht van primaire bronnen (bv. doctrine), niet de wet zelf.
c ✘ Tertiair = hulpmiddel om bronnen terug te vinden (encyclopedie, handboek).
ANTWOORD
Juiste antwoord: a. Primaire bron
VRAAG
Vraag 2
Officiële voorbeeldvragen Encyclopedie (met antwoordsleutel)
Voor een discoursanalyse verzamel je een jaar lang alle krantenartikels van De Standaard, De Morgen, Het
Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws over jongeren en alcohol. Deze krantenartikels zijn hier een:
a) Primaire bron
b) Secundaire bron
c) Tertiaire bron
Optie Waarom (wel/niet) juist
De artikels zijn hier het ruwe onderzoeksmateriaal dat je zelf analyseert → primaire bron in
a ✔
dit onderzoek.
b ✘ Ze worden niet gebruikt als geordend overzicht van bestaande kennis.
c ✘ Geen zoekhulpmiddel.
ANTWOORD
Juiste antwoord: a. Primaire bron
Let op: dezelfde bron kan primair of secundair zijn afhankelijk van de ROL in het onderzoek. Op het examen jan 2025
Pagina 4 van 52
EXAMENFOCUS
Bronnen en onderzoeksontwerp in de criminologie
(Encyclopedie)
Examenvragen en kernleerstof, geordend per hoofdstuk
Universiteit Gent
1ste bachelor Criminologische Wetenschappen
Echte en gereconstrueerde examenvragen met correcte antwoorden
Examens & feedback 2021 – 2026
Gebaseerd op 1.825 uitgelezen Discord-berichten
Theorie: prof. dr. Wim Hardyns & dr. Marlies Sas
(o.a. Vandeviver & Hardyns, Colman; vaardigheidstest: Fauve Duprez / M. Sas)
Pagina 1 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
Hoe gebruik je dit document?
Dit is een examenvragen-document, geen samenvatting.
De kern zijn de VRAAG/ANTWOORD-boxen: elke echte of gereconstrueerde examenvraag staat volledig
uitgeschreven, met opgeloste antwoordopties. De theorie is beknopt gehouden (±20%) en dient om de vragen te
kunnen plaatsen. Werk de vragen door, niet enkel de theorie.
Structuur
● Deel A — Bronnen / Encyclopedie: soorten publicaties, juridische bronnen, statistische bronnen,
vindplaatsen, citeren & refereren. Backbone = de 40 officiële voorbeeldvragen (met sleutel) + recall uit
de echte examens jan 2025 en jan 2026.
● Deel B — Onderzoeksontwerp: wetenschapsleer, conceptueel ontwerp, onderzoeksstrategieën, data,
innovatieve methoden, big data, ethiek/AVG. Backbone = de volledige reconstructie 1e zit 2024-2025 en
het examen 1e zit 2021.
● Deel C — Vaardigheidstest: de praktische Zotero-toets (APA 7th + juridische V&A-voetnoten) en de
theorie rond refereren en plagiaat.
● Achteraan: een glossarium (concepten per deel) en een lijst met valkuilen. Zelfgemaakte oefenvragen
staan apart en zijn duidelijk gelabeld als OEFENVRAAG.
Examenformat (zoals het nu is)
● Sinds academiejaar 2025-2026 vormen “encyclopedie/bronnen” en “onderzoeksontwerp” één vak (5
studiepunten), gegeven door dr. Marlies Sas (theorie) met prof. dr. Wim Hardyns. Wie vorig jaar al
slaagde voor encyclopedie heeft deelvrijstelling voor het bronnen-deel.
● Het theorie-examen is volledig meerkeuze (geen open vragen), met permutatiecodes (enkel de volgorde
verschilt, niets inhoudelijk). Verhoogde cesuur; reken op ±2 uur. Antwoordopties zijn vaak van het type
“a juist / b juist / beide juist / beide onjuist” en er zit veel “geen van bovenstaande”-verleiding in.
● Er wordt vooral het ONDERSCHEID tussen termen en brontypes getoetst en toepassing op voorbeelden
(een bron/afkorting geven en vragen welk type het is). Details tellen: leer de voorbeelden uit de
powerpoints en ken de betekenis van de afkortingen.
● De vaardigheidstest (Zotero) is een aparte praktische toets (deel C). Je moet voor beide slagen; ze
worden samengeteld (theorie ±3/4, vaardigheidstest ±1/4). Zak je enkel voor de vaardigheidstest, dan
hermaak je in 2e zit enkel dat deel.
Frequentietabel — waar liggen de punten?
Frequentie = hoe vaak een thema opdook in de voorbeeldvragen, examenreconstructies en post-examen-discussies (2021-
2026). Prioriteit combineert frequentie met “instinker-gevoeligheid”.
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
Brontype herkennen uit
Soorten wetenschappelijke titel/referentie; monografie vs
██████████
publicaties MUST KNOW verzamelwerk; conference
zeer vaak
(boek/tijdschrift/reader/grijze lit.) proceedings; nieuwsbrief;
syllabi=grijze literatuur.
Toepassen op voorbeeld (wet,
Primaire / secundaire / tertiaire █████████░
MUST KNOW krantenartikel, handboek); link met
bron zeer vaak
made/found data.
Survey, experiment, casestudy,
█████████░ bureauonderzoek; systematic vs
Onderzoeksstrategieën & reviews MUST KNOW
zeer vaak scoping vs meta-analyse; gouden
standaard.
Innovatieve dataverzameling █████████░ MUST KNOW Factorial survey, space-time budget,
zeer vaak LEC, PEI/photovoice, ABM, VR,
Pagina 2 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
Thema Examenfrequentie Prioriteit Waarover de vragen gaan
netwerkanalyse, unobtrusive
measures.
Deductie/inductie/reductie/unificatie;
███████░░░
Kennisleer & wetenschapsfilosofie Hoge prio Popper/falsificatie; positivisme;
vaak
theorie- vs praktijkgericht; doelen.
V-en van big data; text mining/bag of
███████░░░ words; machine learning
Big data & analysemethoden Hoge prio
vaak (super/semi/un);
bagging/boosting/stacking; metadata.
Wetgeving/rechtspraak/doctrine;
██████░░░░ officieel vs officieus;
Juridische bronnen Hoge prio
vaak ontsluitingstabellen; Pasicrisie,
JUR@/Jura.
Integratie
(intern/horizontaal/verticaal/contextu
██████░░░░
Statistische bronnen Hoge prio eel); GICS/veiligheidsmonitor/JOP;
vaak
afkortingen;
armoedebarometer/stadsmonitor.
Rechten (dataportabiliteit); bijzondere
█████░░░░░
Data-ethiek & AVG/GDPR Middelgroot gegevens; anonimisering vs
regelmatig
pseudonimisering; DMP; FAIR.
Archieven/documentatiecentra;
Vindplaatsen & █████░░░░░ catalogi; literatuurgids vs
Middelgroot
ontsluitingsmiddelen regelmatig vakbibliografie vs citatenindex;
webgids; trunceren/maskeren.
Parafraseren vs citeren; APA vs V&A;
█████░░░░░
Citeren, refereren & plagiaat Middelgroot plagiaat vs afschrijverij;
regelmatig
vaardigheidstest.
Ladder
████░░░░░░ disciplinariteit→transdisciplinariteit;
Disciplinariteit, helix & impact Middelgroot
regelmatig quintuple helix; maatschappelijke
impact; wetenschapsintegriteit.
Pagina 3 van 52
, Examenfocus — Bronnen en onderzoeksontwerp / Encyclopedie
DEEL A — Bronnen / Encyclopedie
Vijf onderdelen: (I) wetenschappelijke publicaties, (II) juridische bronnen, (III) statistische bronnen, (IV) vindplaatsen, (V)
citeren & refereren. De 40 voorbeeldvragen zijn de ruggengraat; ze werden op het echte examen “vervormd” hergebruikt.
THEORIE
Kernindeling. Bronnen deel je op in primaire (origineel, nog niet geïnterpreteerd: wet, statistiek, rechtspraak),
secundaire (geordend overzicht/evaluatie van primaire bronnen) en tertiaire bronnen (hulpmiddel om bronnen
terug te vinden of in te leiden: handboek, encyclopedie). Basiswerken (deel I, hfst 1) = woordenboek,
encyclopedie, handboek, annual review — de oriënterende fase.
I. Wetenschappelijke publicaties
VRAAG
Vraag 1
Officiële voorbeeldvragen Encyclopedie (met antwoordsleutel)
De “wet van 22 december 2009 betreffende rookvrije gesloten plaatsen…” is een voorbeeld van een:
a) Primaire bron
b) Secundaire bron
c) Tertiaire bron
Optie Waarom (wel/niet) juist
Een wettekst is origineel, ruw juridisch materiaal dat nog door niemand werd
a ✔
geïnterpreteerd → primaire bron.
b ✘ Secundair = evaluatie/overzicht van primaire bronnen (bv. doctrine), niet de wet zelf.
c ✘ Tertiair = hulpmiddel om bronnen terug te vinden (encyclopedie, handboek).
ANTWOORD
Juiste antwoord: a. Primaire bron
VRAAG
Vraag 2
Officiële voorbeeldvragen Encyclopedie (met antwoordsleutel)
Voor een discoursanalyse verzamel je een jaar lang alle krantenartikels van De Standaard, De Morgen, Het
Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws over jongeren en alcohol. Deze krantenartikels zijn hier een:
a) Primaire bron
b) Secundaire bron
c) Tertiaire bron
Optie Waarom (wel/niet) juist
De artikels zijn hier het ruwe onderzoeksmateriaal dat je zelf analyseert → primaire bron in
a ✔
dit onderzoek.
b ✘ Ze worden niet gebruikt als geordend overzicht van bestaande kennis.
c ✘ Geen zoekhulpmiddel.
ANTWOORD
Juiste antwoord: a. Primaire bron
Let op: dezelfde bron kan primair of secundair zijn afhankelijk van de ROL in het onderzoek. Op het examen jan 2025
Pagina 4 van 52
