Samenvatting Ontwikkelingspsychologie deel 1 H11 | Psychologie | KU Leuven | 2025/26

H11: Perceptuele, cognitieve en taalontwikkeling
in Peuter- en Kleutertijd
1: Perceptuele ontwikkeling (waarneming)
Ontwikkeling bij baby’s

De hersenen rijpen → baby’s kunnen:

 Hun ogen beter bewegen
 Beter scherpstellen
 Ze zien dus steeds beter

Maar: zien alleen is niet genoeg. Ze moeten ook nog leren wat ze met die info
doen



Van zien → naar doen (gedragscontrole)
 Baby’s kunnen al vroeg verschillen zien (bv. vormen)
 Dit weten we door onderzoek (habituatie: baby kijkt langer naar iets
nieuws)

Voorbeeld:

 Baby (± 3 maanden): ziet verschil tussen vierkant en
driehoek
 Peuter: kan dat pas echt gebruiken, bv. in een
vormpuzzel

Waarom?

 Omdat hun gedragscontrole nog moet groeien
 → ze leren pas later hun waarneming om te zetten in actie


Peuter- en kleutertijd: “gecentreerd waarnemen”
Volgens David Elkind (gebaseerd op Jean Piaget):

Kinderen in deze fase:

 Focussen op wat het meest opvalt
 Kunnen niet meerdere dingen tegelijk bekijken
 Hebben moeite om hun aandacht zelf te sturen

Voorbeeld:

 Afbeelding van groenten die samen een vogel vormen
 Kleuter ziet: wortel, peer, kers
 Maar ziet geen vogel als geheel

Ze zien details, maar niet het totaalplaatje

1

, Nog geen “perceptuele schematisering”

Kleuters kunnen nog niet goed info organiseren + een geheel vormen van losse
delen



Scannen (belangrijk voor lezen)

“Scannen” = snel met je ogen over dingen gaan (zoals tekst)

 Bij jonge kinderen: nog moeilijk en beperkt
 Gevolg: moeite met kleine letters volgen, leren lezen

Rond 6 jaar:

 Scherpstellen en scannen worden beter
 Klaar om echt te leren lezen



Kort samengevat

Baby’s zien al veel, maar kunnen er nog weinig mee doen

Peuters/kleuters:

 Focussen op één opvallend ding
 Zien niet het geheel

Rond 6 jaar:

 Waarneming wordt beter gestuurd
 Belangrijk voor leren lezen




2