Economisch recht
Algemeen ..................................................................................................................................... 4
H1: Situering van het handels- economisch en ondernemingsrecht .................................................... 4
§1 Begrippen ................................................................................................................................ 4
§2 Bronnen .................................................................................................................................. 4
§3 Actoren ................................................................................................................................. 13
De handelaar ......................................................................................................................... 13
Onderneming ........................................................................................................................ 14
Consument ........................................................................................................................... 24
§4 Economisch grondslagenrecht ............................................................................................... 26
Gelijkheidsbeginsel – art 10 & 11 Gw. ...................................................................................... 26
Vrijheid van handel ................................................................................................................ 29
H2: Basisregulering inzake economische activiteiten ........................................................................33
§1 Starten van economische activiteit ......................................................................................... 33
A. Economische bekwaamheid .......................................................................................... 33
B. Algemene verplichtingen ............................................................................................... 37
C. Handelsnaam ............................................................................................................... 40
§2 Basisregels inzake economische transacties........................................................................... 42
A. Hoofdelijkheid ............................................................................................................... 42
B. Bewijs ........................................................................................................................... 42
C. Vormloze ingebrekestelling – 5.231 ................................................................................. 46
D. Betalingsachterstand bij handelstransacties................................................................... 46
E. Invordering onbetwiste schuldvorderingen – art 1394/20 ev. Ger.W. .................................. 50
F. Schadevergoeding en consumenten – art 5.240 .............................................................. 51
G. Activiteit van minnelijke invordering ................................................................................ 52
H. Bevoegdheid ondernemingsrechtbank............................................................................ 53
I. Onbeslagbaarheid van de woning van zelfstandige ondernemer....................................... 55
Handelscontracten – de B2B contracten ....................................................................................... 57
H1: Handelsagentuur......................................................................................................................57
§1 Handelsagentuur ................................................................................................................... 57
§2 Kenmerken/constitutieve elementen ...................................................................................... 58
§3 Vormvereisten ....................................................................................................................... 63
§4 Verhouding tot regelen inzake precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingovk ... 63
§5 VB handelsagent .................................................................................................................... 64
§6 VB principaal ......................................................................................................................... 65
§7 Vergoeding handelsagent ....................................................................................................... 65
§8 Einde van handelsagentuurovk ............................................................................................... 69
§9 Gevolgen beëindiging ............................................................................................................. 71
RS omtrent handelsagentuur ...................................................................................................... 73
H2: Commissie ..............................................................................................................................75
§1 Definitie ................................................................................................................................ 75
§2 Kenmerken ............................................................................................................................ 76
§3 Precontractuele informatie i.k.v. commerciële samenwerkingovk ............................................. 77
§4 Rechten en verplichtingen van de commissionair .................................................................... 77
Lisa Vanpraet 1
, §5 Rechten en verplichtingen van de committent ......................................................................... 78
§6 Het einde van commissiectt ................................................................................................... 79
H3: Makelaar ..................................................................................................................................80
§1 Definitie/ kenmerken .............................................................................................................. 80
§2 Privaatrechtelijke kwalificatie van de makelaarsovereenkomst ................................................. 80
§3 Verplichtingen ....................................................................................................................... 81
H4: Verkoopconcesssie ..................................................................................................................82
§1 Verkoopconcessie ................................................................................................................. 82
§2 Kenmerken van de verkoopconcessie ..................................................................................... 82
§3 Precontractuele informatie in het kader van commerciële samenwerkingsovk .......................... 83
§4 Contractuele omkadering van de verkoopconcessie ................................................................ 83
§5 Eenzijdige beëindiging van de verkoopconcessie door de concessiegever ................................. 84
Concessie voor onbepaalde duur ........................................................................................... 84
Bepaalde duur – X.38 WER ..................................................................................................... 85
H5: Franchising en de precontractuele informatieverplichting bij commerciële samenwerkingsovk ....87
§1 Situering ................................................................................................................................ 87
§2 Franchising ............................................................................................................................ 87
§3 Kenmerken ............................................................................................................................ 88
§4 Voordelen .............................................................................................................................. 89
§5 Verplichtingen van de franchisegever ...................................................................................... 89
§6 Verplichtingen van de franchisenemer .................................................................................... 91
H6: Basisbegrippen verzekeringsrecht .............................................................................................91
Marktpraktijken en consumentenbescherming ............................................................................. 92
H1: Algemene definities ..................................................................................................................92
H2: Informatie van de markt ............................................................................................................94
§1 Algemene informatieplicht – VI.2 ............................................................................................ 94
§2 Prijsaanduiding ...................................................................................................................... 95
§3 Reclame en vergelijkende reclame VI.17 ................................................................................. 96
Reclame ................................................................................................................................ 96
Vergelijkende reclame ............................................................................................................ 97
§4 Promoties inzake prijzen....................................................................................................... 100
Prijsvermindering VI.18-21.................................................................................................... 100
Uitverkopen VI.22-24............................................................................................................ 101
Opruimingen of solden VI.25-30 ........................................................................................... 102
Titel die recht geven op kortingen VI.31-33 ............................................................................. 102
H3: Verboden praktijken ................................................................................................................ 103
§1 Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ................................................................ 104
Misleidende handelspraktijken ............................................................................................. 104
Agressieve handelspraktijken ............................................................................................... 106
Algemeen verbod ................................................................................................................. 107
Sanctie ................................................................................................................................ 107
§2 Oneerlijke marktpraktijken jegens andere personen dan consumenten (ondernemingen) ........ 107
§3 Ongevraagde communicatie – VI.110 .................................................................................... 109
§4 Verkoop met verlies ............................................................................................................. 109
H4: Overeenkomsten met consumenten VI.37 ev. .......................................................................... 110
Lisa Vanpraet 2
, §1 Algemene bepalingen........................................................................................................... 110
§2 Overeenkomsten op afstand................................................................................................. 112
Informatieplicht VI.45........................................................................................................... 113
Herroepingsrecht VI.47 ........................................................................................................ 114
§3 Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ................................................................. 116
§4 Openbare verkoop VI.75-79 .................................................................................................. 117
§5 Gezamenlijk aanbod ............................................................................................................ 117
§6 Onrechtmatige bedingen ...................................................................................................... 117
Verhouding onderneming – consument B2C .......................................................................... 118
Verhouding tussen ondernemingen onderling B2B VI.91/1 ev. ................................................ 119
Mededingings/concurrentierecht ............................................................................................... 120
H1: Europees en Belgisch mededingingsrecht ................................................................................ 120
H2: Autoriteiten ............................................................................................................................ 121
Bevoegdheden ......................................................................................................................... 121
Prioriteitenbeleid BMA .............................................................................................................. 122
Economische afhankelijkheid ....................................................................................................... 123
Toepassingsgebied IV.2/1.......................................................................................................... 124
Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................... 124
Handhaving .................................................................................................................................. 125
Rechtspraak ................................................................................................................................. 126
Besluit ......................................................................................................................................... 127
Prijzenregulering ....................................................................................................................... 128
H1: Procedure .............................................................................................................................. 128
H2: Art 2 ....................................................................................................................................... 128
H3: Ministerieel besluit ................................................................................................................. 128
H4: Programmaovk ....................................................................................................................... 128
Examen omvat 3 delen
- Verschillende casussen
o Marktpraktijken en laattijdige betalingen
o Handelsctt
- Theoretische vragen
o Begrippen, J/F …
o Tip: hiermee beginnen
Staan op evenveel punten
Totaal
1/3 INT
2/3 ECO
Lisa Vanpraet 3
,Examen:
• Ja/neen: + argumentatie (10/15%)
• Theorievragen
• casus
Algemeen
H1: Situering van het handels- economisch en
ondernemingsrecht
§1 Begrippen
Economisch recht omvat:
- Regelen van privaatrecht gericht op eMiciënt en soepel verkeer
- Regelen van publiekrecht, veelal gericht op sturing: zijn of
o Conjunctureel: van tijdelijke aard – gelden om een specifiek tijdelijk probleem te
verhelpen
§ Bv: prijzen gas en elektriciteit tijdens eerste oorlogsperiode RUS-OEK
enorm gestegen, er is een tijdelijk plafond opgesteld tot de markt zich
heeft hersteld
o Structureel: zullen de organisatie van de markt zelf betreMen
§ Bv mededingingsrecht: ondernemingen met een bepaalde machtspositie
mogen daar geen misbruik van maken bv kartelafspraken maken
- Regelen van privaatrecht gericht op ordening
o Bv intellectuele eigendomsrechten, bescherming tussenpersonen …
§2 Bronnen
INTERNATIONALE BRONNEN
= spelregels tussen landen omtrent het beleid dat zij zullen voeren m.b.t. grensoverschrijdende
handel
Het zijn verdragen die regeling inhouden voor het internationaal economisch ruilverkeer
WTO Recht (World Trade Organasation)
Doel: internationale handel te reglementeren
ð Zorgt voor spelregels voor de leden
WTO heeft op dag van vandaag niet veel invloed meer
- Trade related aspects of intellectual property rights
Lisa Vanpraet 4
, - GATT
o Principe van meestbegunstiging: wnr je als lid van WTO een voordeel toekent aan
een ander land, dan moet je datzelfde voordeel ook onvoorwaardelijk toekennen
aan de andere landen
o Non-discriminatie: eens dat de goederen zijn ingevoerd moeten deze ongeacht
hun herkomst op dezelfde manier behandeld worden
§ Verboden maatregel bv btw tarief van 21% voor goederen in EU
geproduceerd en btw tarief van 30% voor goederen van USA eens ze zijn
ingevoerd
o Verbod van kwantitatieve beperkingen: zowel over verbod van invoerbeperkingen
als uitvoerbeperkingen
o Reductie van (geen verbod op) douanerechten (streven naar)
Eerlijke concurrentie
• Dumping
= wnr goederen beneden hun normale waarde op de markt komen in een ander land
Is op zich niet verboden maar wel wnr door de dumping ernstige schade kan worden toegebracht
aan een bestaande rechtstak (dus niet slechts 1 enkele onderneming)
Ernstige schade vastgesteld?
ð Antidumping rechten kunnen opgelegd worden
ð Houdt een verhoging van de douanerechten in
• Subsidies
= voordelen die worden toegekend aan ondernemingen (bv toekenning van
belastingverminderingen of een bepaalde som toekennen)
Exportsubsidies en local content subsidies zijn sws verboden
- Exportsubsidies: voordelen die men specifiek als onderneming gaat verkrijgen ikv de
export van zijn goederen naar andere landen van de WTO
- Local content subsidies: worden specifiek toegekend voor goederen of grondstoMen die
afkomstig zijn uit het eigen land
Daarnaast kunnen alle andere subsidies worden betreden wnr ze ernstige schade gaan
veroorzaken aan een bepaalde bedrijfstak
Wat kan men als land doen wnr er sprake is van een verboden subsidie?
ð Vergeldende maatregelen nemen (countervailing measures): men gaat de
douanerechten gaan verhogen zolang die onrechtmatige subsidies worden vertrekt
ð Procedure te starten voor panel van WTO – deze beslissingen zijn wel vatbaar voor hoger
beroep
Lisa Vanpraet 5
,Verdragen die economische integratie nastreven
Vrijhandelszone >< douane-unie
Verschil situeert zich ovv beleid dat men voert t.a.v. goederen en diensten afkomstig van andere
landen
- Douane-unie: binnenin wordt er een gemeenschappelijk beleid gevoerd
o Bv EU; het beleid wordt gevoerd door de Europese instellingen
o Geen in/uitvoerbeperkingen en douanerechten
- Vrijhandelszone: vrij verkeer van goederen en diensten
o Elk lid kan afzonderlijk bepalen welke douanerechten er verschuldigd zijn voor
goederen van buiten deze handelszone afkomstig
o Bv tussen USA, Canada en Mexico
EU: verdere integratie via Verordeningen en Richtlijnen
• Verordeningen zijn rechtstreeks toepasselijk
Booking.com: zei dat de kamers die op hun platform stonden niet op andere sites aan een lagere
prijs mochten verhuurd worden
à In Digital Markets Act heeft men gezegd dat dit verboden was – hoteliers moeten de vrijheid
behouden om zelf hun prijzen te bepalen
De digital Markets act is ook van toepassing op platformen buiten de EU voor zover er voldoende
gebruikers zijn binnen de EU (45milj opdat bepaalde verplichtingen zouden gelden)
- Richtlijnen moeten in nationaal recht worden omgezet door de LS’n en dus niet
rechtstreeks toepasselijk
o Zolang een RL niet is omgezet kunnen ondernemingen en consumenten etc. zich
niet op deze RL beroepen en dat is een probleem
o Harmonisatie van wetgeving
§ Doel: interne markt te bevorderen – is onlogisch om allemaal andere
regels te hebben in elke LS
§ Minimale harmonisatie: de RL gaat het minimale niveau aan
bescherming gaan vastleggen maar de LS’n kunnen bijkomende
bescherming voorzien (voor zover deze in overeenstemming is met de
principes van vrij verkeer)
• = additionele bescherming voorzien
• Dus in andere LS’n geldt ook de minimale bescherming maar
gaan mss dan in BE
• Wat als u als BE consument iets koopt op een Griekse webshop
en de BE regeling omtrent onrechtmatige bedingen of de Griekse
toepassen die mss minder gunstig zijn voor de consument? Wordt
opgelost via internationaal privaatecht
Lisa Vanpraet 6
, • ‘Gold plating doen’: verwijst naar het feit dat men additionele
bescherming kan bieden als LS
§ Maximale harmonisatie: beschermingsniveau dat in de RL wordt
voorzien is niet alleen het beschermingsniveau dat moet worden voorzien
maar tegelijkertijd het maximale niveau dat kan geboden worden
• Het minimum is het maximum
• Gaat de LS de mogelijkheid ontnemen om nog een bijkomende
bescherming te gaan voorzien
§ Dag van vandaag vaker minimale harmonisatie
§ Maximale harmonisatie met opties
• Goed aankopen als consument van een onderneming, welk
bijzonder recht heeft u dan wnr het goed na enige tijd niet meer
naar behoren functioneert? Consument kan zich op wettelijke
garantie beroepen die voor kosteloze vervanging/herstel zal
zorgen
• Deze garantie komt uit een Europese Richtlijn Goederen
• Ondanks het feit dat deze RL maximaal geharmoniseerd is, is er
door de Europese wetgever aan de LS’n de optie gegeven om op
een aantal punten toch additionele bescherming te voorzien
• Deze opties kan je zien als een correctie op het maximale
harmonisatieniveau
• Bv vaststelling garantietermijn: gebrek + reeds in kiem aanwezig
(weerlegbaar anteoriteitsvermoeden)+ binnen termijn
gemanifesteerd
Verdragen die uniforme regelen bevatten voor bepaalde internationale verrichtingen
Bv Weens koopverdrag/CISG
Doel: uniforme regelen vaststellen m.b.t. koop/verkoop naar er een internationale handelskoop
is die aan bepaalde voorwaarden voldoet
Automatische toepassing (behoudens uitsluiting) zodra:
- Koper en verkoper gevestigd zijn in verschillende verdragsluitende staat
o Dus grensoverschrijdend element
o Maar wat indien ene staat geen verdragsluitende staat is?
§ Recht dat van toepassing is op het ctt is het recht van een
verdragsluitende staat – lex contractus
§ Hoe kiezen de partijen welk recht van toepassing is? De partij die het
meest economisch onderhandelingsmacht heeft zal over het algemeen
deze keuze kunnen maken
§ Men kan ook contracteren dat het verdrag niet van toepassing is
Lisa Vanpraet 7
, - Moet een handelskoop zijn van lichamelijke RG
o 2 beperkingen:
§ Bv u vnv tv kopen via Duitse onderneming online: niet van toepassing
want is B2C en verdrag is alleen wnr B2B
§ Niet igv aankoop ORG
- Totstandkoming ovk, rechten en verplichtingen van koper en verkoper, rechtsmiddelen …
Verdragen die verplichtingen bevatten eenvormige wet op te nemen in nationaal recht
Eenvormige regels die ook van toepassing zullen zijn op binnenlandse zaken
Bv wisselbrief en cheque
Internationale bepalingen die bevoegde rechter en toepasselijk recht vaststellen
Binnen de EU hebben we een bijzondere verordening die gaat bepalen welk recht van toepassing
is op het ctt à Rome I Verordening
De bijzondere verwijzingsregel ter bescherming van de consument vindt maar plaats onder
bepaalde voorwaarden
1. De onderneming heeft haar activiteiten in het land van de consument heeft ontplooid
a. Verondersteld een fysieke aanwezigheid van de onderneming in dat land
b. Bv een deur aan deur verkoper
2. Of haar activiteiten op het land van de consument heeft gericht
a. Moeilijker, zeker igv online verkopen
b. Nagaan of de onderneming de bedoeling had om te contracteren met
consumenten uit het betrokken land
c. HvJ: bedoeling kan zowel expliciet geuit zijn (bv op een website staat ‘wij leveren
ook in BE’) of impliciet blijken
d. Dus niet bv de website maar alleen in Duits
! Niet alle types contracten vallen onder de bijzondere verwijzingsregel, sommige contracten
worden uitgesloten
à Bv vervoerscontracten van personen
+ ook een Verordening die beslist welke rechter bevoegd is in grensoverschrijdende situaties om
kennis te nemen van het geschil à Brussel I-bis Verordening
Bij afwezigheid van rechtskeuze clausule gaan we overgaan tot de toepassing van het recht van
het land van de verkoper
Tenzij: de bijzondere verwijzingsregel ter bescherming van consument van toepassing is (dan
toepassing van het recht van het land waar de consument afkomstig van is)
Lisa Vanpraet 8
,Interpretatie van regelen met internationale oorsprong
De nationale rechter mag niet zomaar gaan interpreteren overeenkomstig de principes die in zijn
nationaal recht vervat zitten
à moet worden autonoom geïnterpreteerd
= rekening houdend met de doelstellingen die door het betrokken internationaal verdrag worden
nageleefd
Interpretatie in de verdragsluitende staten zou gelijk moeten zijn of minstens meer gelijk dan wnr
men overeenkomstig de eigen nationale principes zou overgaan
Om te bepalen of een verdragsregel rechtstreekse gevolgen heeft in de interne rechtsorde, wordt
rekening gehouden met de termen, de opzet en de geest van het verdrag, en inzonderheid met de
vraag of, en in welke mate, de nationale instanties over een discretionaire bevoegdheid
beschikken voor de verwezenlijking van de internationale norm. Indien deze discretionaire
bevoegdheid zich uitstrekt tot het inhoudelijke medebepalen van de internationale norm, kan
deze laatste geen rechtstreekse gevolgen hebben in de interne rechtsorde. De bepaling bezit in
dat geval geen directe werking.
De criteria die een leidraad kunnen vormen om vast te stellen of een voorschrift van het
Gemeenschapsrecht rechtstreekse werking heeft, werden bepaald in een aantal arresten van het
Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen.10 De bepalingen dienen namelijk duidelijk,
onvoorwaardelijk en nauwkeurig geformuleerd te zijn. De nationale rechter gebruikt deze criteria
eveneens om te onderzoeken of bepalingen van andere verdragen rechtstreekse gevolgen hebben
in de interne rechtsorde.
ð Zorgt dus voor identieke interpretaties
ð Rechtscolleges kunnen bindende interpretatie geven
ð HvJ: interpretatie van regelen van EVRM of richtlijnen, dan hebben de rechtscolleges in
de LS’n om aan het HvJ te vragen hoe die regel moet worden geïnterpreteerd
o Als HvJ dan interpretatie geeft moeten de andere LS’n deze ook volgen
Verhouding internationaal recht t.a.v. nationale recht
Welke heeft voorrang?
à Europees recht heeft voorrang op het nationale recht in de LS’n
à Boek II
Directe werking van internationale normen?
De regelen kunnen directe werking hebben à voorwaarden
- Regelen voldoende duidelijk
- En de bedoeling van die regelen om daadwerkelijk rechten toe te kennen aan de
rechtsonderhorigen
Lisa Vanpraet 9
, EU vs. WTO
- WTO geen directe werking
o zijn niet specifiek genoeg en kennen veel uitzonderingen
o Bevestigd door HvJ
o Ondernemingen kunnen zich er niet rechtstreeks op beroepen voor de nationale
rechter
- Europese richtlijnen wel directe werking
o Verticale directe werking: eens de omzettingstermijn van de RL is verstreken kan
men (de rechtsonderhorigen die nadelen ondervinden aan de laattijdige
omzetting) zich gaan beroepen op de RL t.a.v. de overheen
o Geen horizontale werking, zelf niet na omzetting
Talrijke bepalingen van het EU-recht bezitten directe of rechtstreekse werking. Een onderscheid
dient hierbij gemaakt te worden tussen het primair Verdragsrecht en het secundair EU-recht. De
verdragen hebben volledige directe werking, zowel verticaal (in de relatie particulier-overheid) als
horizontaal (tussen particulieren onderling). Het secundair EU-recht daarentegen, zoals een
richtlijn, komt enkel een verticale werking toe. Zolang deze niet is omgezet, kan men zich in een
privé-verhouding hier niet op beroepen.11
Wanneer een verdragsbepaling rechtstreekse gevolgen heeft, kan de justitiabele voor de nationale
rechter een aanspraak doen gelden om de naleving van de verdragsbepaling af te dwingen. Dit kan
tot gevolg hebben dat een met het verdrag strijdige nationale wet in het betrokken geval buiten
werking wordt gesteld.
NATIONALE BRONNEN
1. Grondwet
Niet vervat in de grondwet maar ze bestaat wel
De Belgische Grondwet bevat geen uitdrukkelijke bepalingen die specifiek tot doel hebben de
economische activiteit te organiseren. Waar grondwetsbepalingen minstens middellijk invloed
hebben op de organisatie van de economische activiteit, worden zij bij het “economisch
grondslagenrecht” behandeld (bijv. het gelijkheidsbeginsel).
De traditionele rechtspraak ontzegt aan de hoven en rechtbanken, alsmede aan de
administratieve rechtscolleges, de bevoegdheid om een wetsbepaling aan de Grondwet te
toetsen. De rechter is gebonden door het onweerlegbaar vermoeden dat de wetgever de
Grondwet heeft nageleefd.
Lisa Vanpraet 10
Algemeen ..................................................................................................................................... 4
H1: Situering van het handels- economisch en ondernemingsrecht .................................................... 4
§1 Begrippen ................................................................................................................................ 4
§2 Bronnen .................................................................................................................................. 4
§3 Actoren ................................................................................................................................. 13
De handelaar ......................................................................................................................... 13
Onderneming ........................................................................................................................ 14
Consument ........................................................................................................................... 24
§4 Economisch grondslagenrecht ............................................................................................... 26
Gelijkheidsbeginsel – art 10 & 11 Gw. ...................................................................................... 26
Vrijheid van handel ................................................................................................................ 29
H2: Basisregulering inzake economische activiteiten ........................................................................33
§1 Starten van economische activiteit ......................................................................................... 33
A. Economische bekwaamheid .......................................................................................... 33
B. Algemene verplichtingen ............................................................................................... 37
C. Handelsnaam ............................................................................................................... 40
§2 Basisregels inzake economische transacties........................................................................... 42
A. Hoofdelijkheid ............................................................................................................... 42
B. Bewijs ........................................................................................................................... 42
C. Vormloze ingebrekestelling – 5.231 ................................................................................. 46
D. Betalingsachterstand bij handelstransacties................................................................... 46
E. Invordering onbetwiste schuldvorderingen – art 1394/20 ev. Ger.W. .................................. 50
F. Schadevergoeding en consumenten – art 5.240 .............................................................. 51
G. Activiteit van minnelijke invordering ................................................................................ 52
H. Bevoegdheid ondernemingsrechtbank............................................................................ 53
I. Onbeslagbaarheid van de woning van zelfstandige ondernemer....................................... 55
Handelscontracten – de B2B contracten ....................................................................................... 57
H1: Handelsagentuur......................................................................................................................57
§1 Handelsagentuur ................................................................................................................... 57
§2 Kenmerken/constitutieve elementen ...................................................................................... 58
§3 Vormvereisten ....................................................................................................................... 63
§4 Verhouding tot regelen inzake precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingovk ... 63
§5 VB handelsagent .................................................................................................................... 64
§6 VB principaal ......................................................................................................................... 65
§7 Vergoeding handelsagent ....................................................................................................... 65
§8 Einde van handelsagentuurovk ............................................................................................... 69
§9 Gevolgen beëindiging ............................................................................................................. 71
RS omtrent handelsagentuur ...................................................................................................... 73
H2: Commissie ..............................................................................................................................75
§1 Definitie ................................................................................................................................ 75
§2 Kenmerken ............................................................................................................................ 76
§3 Precontractuele informatie i.k.v. commerciële samenwerkingovk ............................................. 77
§4 Rechten en verplichtingen van de commissionair .................................................................... 77
Lisa Vanpraet 1
, §5 Rechten en verplichtingen van de committent ......................................................................... 78
§6 Het einde van commissiectt ................................................................................................... 79
H3: Makelaar ..................................................................................................................................80
§1 Definitie/ kenmerken .............................................................................................................. 80
§2 Privaatrechtelijke kwalificatie van de makelaarsovereenkomst ................................................. 80
§3 Verplichtingen ....................................................................................................................... 81
H4: Verkoopconcesssie ..................................................................................................................82
§1 Verkoopconcessie ................................................................................................................. 82
§2 Kenmerken van de verkoopconcessie ..................................................................................... 82
§3 Precontractuele informatie in het kader van commerciële samenwerkingsovk .......................... 83
§4 Contractuele omkadering van de verkoopconcessie ................................................................ 83
§5 Eenzijdige beëindiging van de verkoopconcessie door de concessiegever ................................. 84
Concessie voor onbepaalde duur ........................................................................................... 84
Bepaalde duur – X.38 WER ..................................................................................................... 85
H5: Franchising en de precontractuele informatieverplichting bij commerciële samenwerkingsovk ....87
§1 Situering ................................................................................................................................ 87
§2 Franchising ............................................................................................................................ 87
§3 Kenmerken ............................................................................................................................ 88
§4 Voordelen .............................................................................................................................. 89
§5 Verplichtingen van de franchisegever ...................................................................................... 89
§6 Verplichtingen van de franchisenemer .................................................................................... 91
H6: Basisbegrippen verzekeringsrecht .............................................................................................91
Marktpraktijken en consumentenbescherming ............................................................................. 92
H1: Algemene definities ..................................................................................................................92
H2: Informatie van de markt ............................................................................................................94
§1 Algemene informatieplicht – VI.2 ............................................................................................ 94
§2 Prijsaanduiding ...................................................................................................................... 95
§3 Reclame en vergelijkende reclame VI.17 ................................................................................. 96
Reclame ................................................................................................................................ 96
Vergelijkende reclame ............................................................................................................ 97
§4 Promoties inzake prijzen....................................................................................................... 100
Prijsvermindering VI.18-21.................................................................................................... 100
Uitverkopen VI.22-24............................................................................................................ 101
Opruimingen of solden VI.25-30 ........................................................................................... 102
Titel die recht geven op kortingen VI.31-33 ............................................................................. 102
H3: Verboden praktijken ................................................................................................................ 103
§1 Oneerlijke handelspraktijken jegens consumenten ................................................................ 104
Misleidende handelspraktijken ............................................................................................. 104
Agressieve handelspraktijken ............................................................................................... 106
Algemeen verbod ................................................................................................................. 107
Sanctie ................................................................................................................................ 107
§2 Oneerlijke marktpraktijken jegens andere personen dan consumenten (ondernemingen) ........ 107
§3 Ongevraagde communicatie – VI.110 .................................................................................... 109
§4 Verkoop met verlies ............................................................................................................. 109
H4: Overeenkomsten met consumenten VI.37 ev. .......................................................................... 110
Lisa Vanpraet 2
, §1 Algemene bepalingen........................................................................................................... 110
§2 Overeenkomsten op afstand................................................................................................. 112
Informatieplicht VI.45........................................................................................................... 113
Herroepingsrecht VI.47 ........................................................................................................ 114
§3 Buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten ................................................................. 116
§4 Openbare verkoop VI.75-79 .................................................................................................. 117
§5 Gezamenlijk aanbod ............................................................................................................ 117
§6 Onrechtmatige bedingen ...................................................................................................... 117
Verhouding onderneming – consument B2C .......................................................................... 118
Verhouding tussen ondernemingen onderling B2B VI.91/1 ev. ................................................ 119
Mededingings/concurrentierecht ............................................................................................... 120
H1: Europees en Belgisch mededingingsrecht ................................................................................ 120
H2: Autoriteiten ............................................................................................................................ 121
Bevoegdheden ......................................................................................................................... 121
Prioriteitenbeleid BMA .............................................................................................................. 122
Economische afhankelijkheid ....................................................................................................... 123
Toepassingsgebied IV.2/1.......................................................................................................... 124
Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................... 124
Handhaving .................................................................................................................................. 125
Rechtspraak ................................................................................................................................. 126
Besluit ......................................................................................................................................... 127
Prijzenregulering ....................................................................................................................... 128
H1: Procedure .............................................................................................................................. 128
H2: Art 2 ....................................................................................................................................... 128
H3: Ministerieel besluit ................................................................................................................. 128
H4: Programmaovk ....................................................................................................................... 128
Examen omvat 3 delen
- Verschillende casussen
o Marktpraktijken en laattijdige betalingen
o Handelsctt
- Theoretische vragen
o Begrippen, J/F …
o Tip: hiermee beginnen
Staan op evenveel punten
Totaal
1/3 INT
2/3 ECO
Lisa Vanpraet 3
,Examen:
• Ja/neen: + argumentatie (10/15%)
• Theorievragen
• casus
Algemeen
H1: Situering van het handels- economisch en
ondernemingsrecht
§1 Begrippen
Economisch recht omvat:
- Regelen van privaatrecht gericht op eMiciënt en soepel verkeer
- Regelen van publiekrecht, veelal gericht op sturing: zijn of
o Conjunctureel: van tijdelijke aard – gelden om een specifiek tijdelijk probleem te
verhelpen
§ Bv: prijzen gas en elektriciteit tijdens eerste oorlogsperiode RUS-OEK
enorm gestegen, er is een tijdelijk plafond opgesteld tot de markt zich
heeft hersteld
o Structureel: zullen de organisatie van de markt zelf betreMen
§ Bv mededingingsrecht: ondernemingen met een bepaalde machtspositie
mogen daar geen misbruik van maken bv kartelafspraken maken
- Regelen van privaatrecht gericht op ordening
o Bv intellectuele eigendomsrechten, bescherming tussenpersonen …
§2 Bronnen
INTERNATIONALE BRONNEN
= spelregels tussen landen omtrent het beleid dat zij zullen voeren m.b.t. grensoverschrijdende
handel
Het zijn verdragen die regeling inhouden voor het internationaal economisch ruilverkeer
WTO Recht (World Trade Organasation)
Doel: internationale handel te reglementeren
ð Zorgt voor spelregels voor de leden
WTO heeft op dag van vandaag niet veel invloed meer
- Trade related aspects of intellectual property rights
Lisa Vanpraet 4
, - GATT
o Principe van meestbegunstiging: wnr je als lid van WTO een voordeel toekent aan
een ander land, dan moet je datzelfde voordeel ook onvoorwaardelijk toekennen
aan de andere landen
o Non-discriminatie: eens dat de goederen zijn ingevoerd moeten deze ongeacht
hun herkomst op dezelfde manier behandeld worden
§ Verboden maatregel bv btw tarief van 21% voor goederen in EU
geproduceerd en btw tarief van 30% voor goederen van USA eens ze zijn
ingevoerd
o Verbod van kwantitatieve beperkingen: zowel over verbod van invoerbeperkingen
als uitvoerbeperkingen
o Reductie van (geen verbod op) douanerechten (streven naar)
Eerlijke concurrentie
• Dumping
= wnr goederen beneden hun normale waarde op de markt komen in een ander land
Is op zich niet verboden maar wel wnr door de dumping ernstige schade kan worden toegebracht
aan een bestaande rechtstak (dus niet slechts 1 enkele onderneming)
Ernstige schade vastgesteld?
ð Antidumping rechten kunnen opgelegd worden
ð Houdt een verhoging van de douanerechten in
• Subsidies
= voordelen die worden toegekend aan ondernemingen (bv toekenning van
belastingverminderingen of een bepaalde som toekennen)
Exportsubsidies en local content subsidies zijn sws verboden
- Exportsubsidies: voordelen die men specifiek als onderneming gaat verkrijgen ikv de
export van zijn goederen naar andere landen van de WTO
- Local content subsidies: worden specifiek toegekend voor goederen of grondstoMen die
afkomstig zijn uit het eigen land
Daarnaast kunnen alle andere subsidies worden betreden wnr ze ernstige schade gaan
veroorzaken aan een bepaalde bedrijfstak
Wat kan men als land doen wnr er sprake is van een verboden subsidie?
ð Vergeldende maatregelen nemen (countervailing measures): men gaat de
douanerechten gaan verhogen zolang die onrechtmatige subsidies worden vertrekt
ð Procedure te starten voor panel van WTO – deze beslissingen zijn wel vatbaar voor hoger
beroep
Lisa Vanpraet 5
,Verdragen die economische integratie nastreven
Vrijhandelszone >< douane-unie
Verschil situeert zich ovv beleid dat men voert t.a.v. goederen en diensten afkomstig van andere
landen
- Douane-unie: binnenin wordt er een gemeenschappelijk beleid gevoerd
o Bv EU; het beleid wordt gevoerd door de Europese instellingen
o Geen in/uitvoerbeperkingen en douanerechten
- Vrijhandelszone: vrij verkeer van goederen en diensten
o Elk lid kan afzonderlijk bepalen welke douanerechten er verschuldigd zijn voor
goederen van buiten deze handelszone afkomstig
o Bv tussen USA, Canada en Mexico
EU: verdere integratie via Verordeningen en Richtlijnen
• Verordeningen zijn rechtstreeks toepasselijk
Booking.com: zei dat de kamers die op hun platform stonden niet op andere sites aan een lagere
prijs mochten verhuurd worden
à In Digital Markets Act heeft men gezegd dat dit verboden was – hoteliers moeten de vrijheid
behouden om zelf hun prijzen te bepalen
De digital Markets act is ook van toepassing op platformen buiten de EU voor zover er voldoende
gebruikers zijn binnen de EU (45milj opdat bepaalde verplichtingen zouden gelden)
- Richtlijnen moeten in nationaal recht worden omgezet door de LS’n en dus niet
rechtstreeks toepasselijk
o Zolang een RL niet is omgezet kunnen ondernemingen en consumenten etc. zich
niet op deze RL beroepen en dat is een probleem
o Harmonisatie van wetgeving
§ Doel: interne markt te bevorderen – is onlogisch om allemaal andere
regels te hebben in elke LS
§ Minimale harmonisatie: de RL gaat het minimale niveau aan
bescherming gaan vastleggen maar de LS’n kunnen bijkomende
bescherming voorzien (voor zover deze in overeenstemming is met de
principes van vrij verkeer)
• = additionele bescherming voorzien
• Dus in andere LS’n geldt ook de minimale bescherming maar
gaan mss dan in BE
• Wat als u als BE consument iets koopt op een Griekse webshop
en de BE regeling omtrent onrechtmatige bedingen of de Griekse
toepassen die mss minder gunstig zijn voor de consument? Wordt
opgelost via internationaal privaatecht
Lisa Vanpraet 6
, • ‘Gold plating doen’: verwijst naar het feit dat men additionele
bescherming kan bieden als LS
§ Maximale harmonisatie: beschermingsniveau dat in de RL wordt
voorzien is niet alleen het beschermingsniveau dat moet worden voorzien
maar tegelijkertijd het maximale niveau dat kan geboden worden
• Het minimum is het maximum
• Gaat de LS de mogelijkheid ontnemen om nog een bijkomende
bescherming te gaan voorzien
§ Dag van vandaag vaker minimale harmonisatie
§ Maximale harmonisatie met opties
• Goed aankopen als consument van een onderneming, welk
bijzonder recht heeft u dan wnr het goed na enige tijd niet meer
naar behoren functioneert? Consument kan zich op wettelijke
garantie beroepen die voor kosteloze vervanging/herstel zal
zorgen
• Deze garantie komt uit een Europese Richtlijn Goederen
• Ondanks het feit dat deze RL maximaal geharmoniseerd is, is er
door de Europese wetgever aan de LS’n de optie gegeven om op
een aantal punten toch additionele bescherming te voorzien
• Deze opties kan je zien als een correctie op het maximale
harmonisatieniveau
• Bv vaststelling garantietermijn: gebrek + reeds in kiem aanwezig
(weerlegbaar anteoriteitsvermoeden)+ binnen termijn
gemanifesteerd
Verdragen die uniforme regelen bevatten voor bepaalde internationale verrichtingen
Bv Weens koopverdrag/CISG
Doel: uniforme regelen vaststellen m.b.t. koop/verkoop naar er een internationale handelskoop
is die aan bepaalde voorwaarden voldoet
Automatische toepassing (behoudens uitsluiting) zodra:
- Koper en verkoper gevestigd zijn in verschillende verdragsluitende staat
o Dus grensoverschrijdend element
o Maar wat indien ene staat geen verdragsluitende staat is?
§ Recht dat van toepassing is op het ctt is het recht van een
verdragsluitende staat – lex contractus
§ Hoe kiezen de partijen welk recht van toepassing is? De partij die het
meest economisch onderhandelingsmacht heeft zal over het algemeen
deze keuze kunnen maken
§ Men kan ook contracteren dat het verdrag niet van toepassing is
Lisa Vanpraet 7
, - Moet een handelskoop zijn van lichamelijke RG
o 2 beperkingen:
§ Bv u vnv tv kopen via Duitse onderneming online: niet van toepassing
want is B2C en verdrag is alleen wnr B2B
§ Niet igv aankoop ORG
- Totstandkoming ovk, rechten en verplichtingen van koper en verkoper, rechtsmiddelen …
Verdragen die verplichtingen bevatten eenvormige wet op te nemen in nationaal recht
Eenvormige regels die ook van toepassing zullen zijn op binnenlandse zaken
Bv wisselbrief en cheque
Internationale bepalingen die bevoegde rechter en toepasselijk recht vaststellen
Binnen de EU hebben we een bijzondere verordening die gaat bepalen welk recht van toepassing
is op het ctt à Rome I Verordening
De bijzondere verwijzingsregel ter bescherming van de consument vindt maar plaats onder
bepaalde voorwaarden
1. De onderneming heeft haar activiteiten in het land van de consument heeft ontplooid
a. Verondersteld een fysieke aanwezigheid van de onderneming in dat land
b. Bv een deur aan deur verkoper
2. Of haar activiteiten op het land van de consument heeft gericht
a. Moeilijker, zeker igv online verkopen
b. Nagaan of de onderneming de bedoeling had om te contracteren met
consumenten uit het betrokken land
c. HvJ: bedoeling kan zowel expliciet geuit zijn (bv op een website staat ‘wij leveren
ook in BE’) of impliciet blijken
d. Dus niet bv de website maar alleen in Duits
! Niet alle types contracten vallen onder de bijzondere verwijzingsregel, sommige contracten
worden uitgesloten
à Bv vervoerscontracten van personen
+ ook een Verordening die beslist welke rechter bevoegd is in grensoverschrijdende situaties om
kennis te nemen van het geschil à Brussel I-bis Verordening
Bij afwezigheid van rechtskeuze clausule gaan we overgaan tot de toepassing van het recht van
het land van de verkoper
Tenzij: de bijzondere verwijzingsregel ter bescherming van consument van toepassing is (dan
toepassing van het recht van het land waar de consument afkomstig van is)
Lisa Vanpraet 8
,Interpretatie van regelen met internationale oorsprong
De nationale rechter mag niet zomaar gaan interpreteren overeenkomstig de principes die in zijn
nationaal recht vervat zitten
à moet worden autonoom geïnterpreteerd
= rekening houdend met de doelstellingen die door het betrokken internationaal verdrag worden
nageleefd
Interpretatie in de verdragsluitende staten zou gelijk moeten zijn of minstens meer gelijk dan wnr
men overeenkomstig de eigen nationale principes zou overgaan
Om te bepalen of een verdragsregel rechtstreekse gevolgen heeft in de interne rechtsorde, wordt
rekening gehouden met de termen, de opzet en de geest van het verdrag, en inzonderheid met de
vraag of, en in welke mate, de nationale instanties over een discretionaire bevoegdheid
beschikken voor de verwezenlijking van de internationale norm. Indien deze discretionaire
bevoegdheid zich uitstrekt tot het inhoudelijke medebepalen van de internationale norm, kan
deze laatste geen rechtstreekse gevolgen hebben in de interne rechtsorde. De bepaling bezit in
dat geval geen directe werking.
De criteria die een leidraad kunnen vormen om vast te stellen of een voorschrift van het
Gemeenschapsrecht rechtstreekse werking heeft, werden bepaald in een aantal arresten van het
Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen.10 De bepalingen dienen namelijk duidelijk,
onvoorwaardelijk en nauwkeurig geformuleerd te zijn. De nationale rechter gebruikt deze criteria
eveneens om te onderzoeken of bepalingen van andere verdragen rechtstreekse gevolgen hebben
in de interne rechtsorde.
ð Zorgt dus voor identieke interpretaties
ð Rechtscolleges kunnen bindende interpretatie geven
ð HvJ: interpretatie van regelen van EVRM of richtlijnen, dan hebben de rechtscolleges in
de LS’n om aan het HvJ te vragen hoe die regel moet worden geïnterpreteerd
o Als HvJ dan interpretatie geeft moeten de andere LS’n deze ook volgen
Verhouding internationaal recht t.a.v. nationale recht
Welke heeft voorrang?
à Europees recht heeft voorrang op het nationale recht in de LS’n
à Boek II
Directe werking van internationale normen?
De regelen kunnen directe werking hebben à voorwaarden
- Regelen voldoende duidelijk
- En de bedoeling van die regelen om daadwerkelijk rechten toe te kennen aan de
rechtsonderhorigen
Lisa Vanpraet 9
, EU vs. WTO
- WTO geen directe werking
o zijn niet specifiek genoeg en kennen veel uitzonderingen
o Bevestigd door HvJ
o Ondernemingen kunnen zich er niet rechtstreeks op beroepen voor de nationale
rechter
- Europese richtlijnen wel directe werking
o Verticale directe werking: eens de omzettingstermijn van de RL is verstreken kan
men (de rechtsonderhorigen die nadelen ondervinden aan de laattijdige
omzetting) zich gaan beroepen op de RL t.a.v. de overheen
o Geen horizontale werking, zelf niet na omzetting
Talrijke bepalingen van het EU-recht bezitten directe of rechtstreekse werking. Een onderscheid
dient hierbij gemaakt te worden tussen het primair Verdragsrecht en het secundair EU-recht. De
verdragen hebben volledige directe werking, zowel verticaal (in de relatie particulier-overheid) als
horizontaal (tussen particulieren onderling). Het secundair EU-recht daarentegen, zoals een
richtlijn, komt enkel een verticale werking toe. Zolang deze niet is omgezet, kan men zich in een
privé-verhouding hier niet op beroepen.11
Wanneer een verdragsbepaling rechtstreekse gevolgen heeft, kan de justitiabele voor de nationale
rechter een aanspraak doen gelden om de naleving van de verdragsbepaling af te dwingen. Dit kan
tot gevolg hebben dat een met het verdrag strijdige nationale wet in het betrokken geval buiten
werking wordt gesteld.
NATIONALE BRONNEN
1. Grondwet
Niet vervat in de grondwet maar ze bestaat wel
De Belgische Grondwet bevat geen uitdrukkelijke bepalingen die specifiek tot doel hebben de
economische activiteit te organiseren. Waar grondwetsbepalingen minstens middellijk invloed
hebben op de organisatie van de economische activiteit, worden zij bij het “economisch
grondslagenrecht” behandeld (bijv. het gelijkheidsbeginsel).
De traditionele rechtspraak ontzegt aan de hoven en rechtbanken, alsmede aan de
administratieve rechtscolleges, de bevoegdheid om een wetsbepaling aan de Grondwet te
toetsen. De rechter is gebonden door het onweerlegbaar vermoeden dat de wetgever de
Grondwet heeft nageleefd.
Lisa Vanpraet 10
