Samenvatting PEDIATRIE | Kindergeneeskunde | KU Leuven | Geneeskunde

2) perinatale geneeskunde



2) perinatale geneeskunde
Perinatale geneeskunde — uitleg met examenfocus
Gebaseerd op 3) perinatale gnk.pdf. De kern van dit hoofdstuk: foetus en pasgeborene beschermen rond
zwangerschap, geboorte en vroege neonatale periode. De cursus legt veel nadruk op maternele risicofactoren →
foetale/neonatale gevolgen en op herkenbare examencasus.



1. Kernidee
Zwangerschap
→ risico’s bij moeder herkennen
→ foetus beschermen
→ prenataal screenen
→ geboorte voorbereiden
→ neonatale adaptatie controleren
Examenlogica:
Moeder DM + macrosoom kind + jitteriness
→ hypoglycemie


Pregestationele DM
→ congenitale afwijkingen


Gestationele diabetes
→ macrosomie, hypoglycemie, RDS
→ géén typische congenitale malformaties


CMV
→ HSM + petechiën + gehoorverlies + virus in urine

Rubella 1e trimester
→ cataract + doofheid + hartafwijking


Toxoplasmose
→ hydrocefalie + intracraniële calcificaties + chorioretinitis

Opiaten
→ neonataal abstinentiesyndroom


Alcohol
→ foetaal alcoholsyndroom


Sectio + respiratoire distress + fissuurvocht op RX
→ TTN




2) perinatale geneeskunde 1

,2) perinatale geneeskunde


2. Overzichtsschema
PERINATALE GENEESKUNDE
│
├─ 1. Pre-pregnancy care
│ ├─ foliumzuur
│ ├─ rookstop
│ ├─ alcohol vermijden
│ ├─ vitamine A-overmaat vermijden
│ ├─ kwik vermijden
│ └─ infectiepreventie
│
├─ 2. Antenatale diagnostiek
│ ├─ maternale bloedname
│ ├─ NIPT / AFP / triple test
│ └─ echo
│
├─ 3. Obstetrische aandoeningen
│ ├─ pre-eclampsie
│ ├─ placenta-insufficiëntie
│ ├─ preterme arbeid
│ └─ meerlingen
│
├─ 4. Maternale aandoeningen
│ ├─ diabetes
│ ├─ Graves
│ ├─ SLE
│ ├─ rhesus-iso-immunisatie
│ └─ maternele antistoffen
│
├─ 5. Maternele middelen
│ ├─ alcohol
│ └─ opiaten
│
├─ 6. Congenitale infecties
│ ├─ CMV
│ ├─ rubella
│ ├─ toxoplasmose
│ ├─ varicella
│ └─ listeria
│
├─ 7. Neonatale adaptatie
│ ├─ ademhaling
│ ├─ circulatie
│ ├─ glucose
│ ├─ temperatuur
│ └─ bilirubine
│
└─ 8. Postnataal
├─ APGAR

2) perinatale geneeskunde 2

,2) perinatale geneeskunde

├─ hielprik
├─ gehoortest
├─ vitamine K
└─ opvolging icterus



3. Pre-pregnancy care
Doel: schade voorkomen vóór en vroeg in de zwangerschap.

Risico Gevolg Examenclue

Roken IUGR, prematuriteit moeder rookt → baby te klein

Alcohol foetaal alcoholsyndroom microcefalie, vlak filtrum, dunne
bovenlip

Foliumzuurtekort neurale buisdefecten preventief vóór zwangerschap

Te veel vitamine A teratogeen lever vermijden

Te veel roofvis/tonijn kwikbelasting tonijn beperken

Rauw vlees toxoplasmose rauw/onvoldoende verhit vlees
vermijden

Niet-gepasteuriseerde listeria zachte rauwmelkse kazen vermijden
kaas

Examenvraag — toxoplasmosepreventie
Vraag: primigravida, niet immuun voor toxoplasmose. Wat adviseer je?
Antwoord: D — vermijden van rauwe vleesproducten.
Waarom: toxoplasmose wordt klassiek geassocieerd met rauw/onvoldoende verhit vlees. Foliumzuur voorkomt
neurale buisdefecten. Zachte/niet-gepasteuriseerde kazen passen bij listeria. Tonijn gaat over kwik.



4. Diabetes in zwangerschap

4.1 Kernmechanisme
Maternele hyperglycemie
→ glucose passeert placenta
→ foetus maakt veel insuline
→ insuline werkt als groeifactor
→ macrosomie

Na geboorte
→ maternale glucose valt weg
→ foetale insuline blijft hoog
→ neonatale hypoglycemie




2) perinatale geneeskunde 3

, 2) perinatale geneeskunde


4.2 Pregestationele versus gestationele diabetes
Type diabetes Timing Gevolg

Pregestationele DM al aanwezig bij organogenese congenitale malformaties

Gestationele diabetes meestal later ontdekt macrosomie, hypoglycemie, RDS

Slecht geregelde DM hele zwangerschap macrosomie, polycythemie,
hyperbilirubinemie, hypoglycemie

DM met vasculaire ziekte placenta-insufficiëntie IUGR
Belangrijk onderscheid:
Congenitale afwijkingen ontstaan vooral bij pregestationele DM, niet bij zuiver late gestationele diabetes.
Examenclues diabetes

Casus Denk aan

Macrosoom kind + jitteriness hypoglycemie
+ lethargie

Diagnose via vingerprik hypoglycemie

Pregestationele DM + caudale regressie
aangeboren afwijking

DM1 maar niet gestationele hypoplastisch linker colon
diabetes

DM ontdekt rond 30 weken risico RDS / neonatale problemen

Examenvraag — macrosomie
Vraag: zwangere met glucosurie, foetus groeit te veel, geboortegewicht 4,7 kg. Oorzaak?
Antwoord: A — foetaal hyperinsulinisme.
Waarom: glucose passeert placenta, insuline niet. Foetus krijgt hyperglycemie en reageert met hyperinsulinisme.
Insuline stimuleert groei.
Examenvraag — jitteriness bij macrosoom kind
Vraag: slecht opgevolgde zwangerschap, baby 4 kg, jitteriness/flapperen, lethargie, diagnose via vingerprik. Wat zie
je?
Antwoord: B — hypoglycemie.
Waarom: na geboorte valt maternale glucosetoevoer weg, maar insuline blijft hoog. Daardoor daalt glycemie.



5. Maternale IgG-effecten
Sommige maternele ziekten geven foetale/neonatale ziekte door transplacentaire IgG-antistoffen.

Maternale aandoening Antistof Neonataal gevolg

Graves TSH-receptor-antistoffen neonatale hyperthyreoïdie

SLE anti-SSA/SSB congenitaal hartblok, rash

Rhesus-iso-immunisatie anti-Rh IgG hemolyse, hydrops

Auto-immune anti-plaatjes IgG trombocytopenie, bloeding
trombocytopenie


2) perinatale geneeskunde 4