Les 1: wat is ethiek? (hoofdstuk 3 in ‘ethiek voor landbouw)
Ethiek (kort en bondig uitgelegd) = het antwoord op de vraag ‘waarom’ rechtvaardiging
van gedrag/keuzes dat mensen maken (Moeilijke thema’s vuistregel = 3x waarom vragen)
Egoïsme allereerste allersimpelste verantwoording voor een bepaald gedrag (zeker voor
individuen) = beste voor zichtzelf willen zonder kijken naar het effect naar anderen.
3 instanties die ons helpen wanneer we voor een morele vraag staan bv. Steel ik geld
of niet? (rechtvaardigheidsfronts)
1. Religie: leert regels hoe je een samenleving vorm moet geven bv. Je mag niet stelen
2. Recht (of wetten): bepalen wat verboden is bv. Het toe-eigenen van een ander is strafbaar
3. Moraal: baseren op geweten fundamentele overtuigingen door vrienden en familie
doorheen het leven. (let op !!! moraal is niet gelijk aan ethiek !!!)
Eenduidige en minder eenduidige voorbeelden
1. Eenduidige voorbeelden bv. Stelen, alle 3 de instanties zeggen het geld niet te stelen
2. Minder eenduidige voorbeelden bv. Moet je altijd de waarheid zeggen , of zijn er
momenten waar een leugen in orde is of zelfs de voorkeur heeft? Zouden mensen het recht
moeten hebben om zelf hun dood te mogen kiezen? Enz.. eenduidige antwoord hierop is
moeilijk.
Wat als de antwoorden fout zijn?
1. religie:
Een belangrijk punt: religie kan ons niet voorschrijven wat moreel is. Er bestaan verschillende
godsdiensten met verschillende antwoorden op morele vragen + vaak is er onenigheid
binnen een godsdienst. Atheïsten zijn zelfs aan geen enkele godsdienst verboden.
2. Wetten kunnen immoreel zijn:
Wetten kunnen immoreel zijn bv. Tijdens de Nazidictatuur + wetten moeten opnieuw
geschreven worden wanneer nieuwe technologieën opduiken in het maatschappelijke leven.
3. De moraal kan zich vergissen:
Onze moraal is sterk door gewenning en traditie gevormd het is niet omdat iets al eeuwen
op een manier gebeurd of hoe onze familie/vrienden er op een bepaalde manier naar kijken,
het dan ook moreel juist is.
ER IS NIET ZOMAAR 1 ANTWOORD, MAAR NIET IEDER ANTWOORD IS OK.
Een definitie van ethiek + verschil met moraal
- kernvraag = wat moet ik doen? Welke keuze moet ik in een bepaalde moreel relevante
situatie maken?
- Het impliceert = een nadenken over deze vragen (kritische afstand t.o.v. religie,
wetgeving en moraal)
Moraal (= geweten) alle regels die in de maatschappij leven, alle dingen die we van onze familie
in de maatschappij onderweg geleerd hebben, onze intuïtie, ons buikgevoel wanneer we voor keuzes
staan.
Ethiek systematische studie van goed en kwaad in menselijke handelen. (ethiek = nadenken =
reflectie). Het is een menselijk construct
Ethiek (kort en bondig uitgelegd) = het antwoord op de vraag ‘waarom’ rechtvaardiging
van gedrag/keuzes dat mensen maken (Moeilijke thema’s vuistregel = 3x waarom vragen)
Egoïsme allereerste allersimpelste verantwoording voor een bepaald gedrag (zeker voor
individuen) = beste voor zichtzelf willen zonder kijken naar het effect naar anderen.
3 instanties die ons helpen wanneer we voor een morele vraag staan bv. Steel ik geld
of niet? (rechtvaardigheidsfronts)
1. Religie: leert regels hoe je een samenleving vorm moet geven bv. Je mag niet stelen
2. Recht (of wetten): bepalen wat verboden is bv. Het toe-eigenen van een ander is strafbaar
3. Moraal: baseren op geweten fundamentele overtuigingen door vrienden en familie
doorheen het leven. (let op !!! moraal is niet gelijk aan ethiek !!!)
Eenduidige en minder eenduidige voorbeelden
1. Eenduidige voorbeelden bv. Stelen, alle 3 de instanties zeggen het geld niet te stelen
2. Minder eenduidige voorbeelden bv. Moet je altijd de waarheid zeggen , of zijn er
momenten waar een leugen in orde is of zelfs de voorkeur heeft? Zouden mensen het recht
moeten hebben om zelf hun dood te mogen kiezen? Enz.. eenduidige antwoord hierop is
moeilijk.
Wat als de antwoorden fout zijn?
1. religie:
Een belangrijk punt: religie kan ons niet voorschrijven wat moreel is. Er bestaan verschillende
godsdiensten met verschillende antwoorden op morele vragen + vaak is er onenigheid
binnen een godsdienst. Atheïsten zijn zelfs aan geen enkele godsdienst verboden.
2. Wetten kunnen immoreel zijn:
Wetten kunnen immoreel zijn bv. Tijdens de Nazidictatuur + wetten moeten opnieuw
geschreven worden wanneer nieuwe technologieën opduiken in het maatschappelijke leven.
3. De moraal kan zich vergissen:
Onze moraal is sterk door gewenning en traditie gevormd het is niet omdat iets al eeuwen
op een manier gebeurd of hoe onze familie/vrienden er op een bepaalde manier naar kijken,
het dan ook moreel juist is.
ER IS NIET ZOMAAR 1 ANTWOORD, MAAR NIET IEDER ANTWOORD IS OK.
Een definitie van ethiek + verschil met moraal
- kernvraag = wat moet ik doen? Welke keuze moet ik in een bepaalde moreel relevante
situatie maken?
- Het impliceert = een nadenken over deze vragen (kritische afstand t.o.v. religie,
wetgeving en moraal)
Moraal (= geweten) alle regels die in de maatschappij leven, alle dingen die we van onze familie
in de maatschappij onderweg geleerd hebben, onze intuïtie, ons buikgevoel wanneer we voor keuzes
staan.
Ethiek systematische studie van goed en kwaad in menselijke handelen. (ethiek = nadenken =
reflectie). Het is een menselijk construct
