Gedragsverandering
Hoorcollege 1: Wat is gedragsverandering?
Veranderen en helpen veranderen
- Moeite & onzekerheid versus dynamiek & uitdaging
=> hoe kijk jij aan tegen verandering?
o Iedereen kijkt anders naar verandering
Bv. Sommige mensen willen altijd nieuw werk zoeken en uitdaging blijven
krijgen, sommige mensen blijven liever bij 1 werk en willen zekerheid.
- Elke verandering stelt eisen!
o Verandering vraagt veel inspanning die je moet leveren.
- Veranderen heeft twee betekenissen:
1. Zélf anders vb. Het weer verandert
• Veranderen uit zichzelf, overkomen ons gewoon
2. Dóén veranderen vb. Ik verander de inrichting van mijn kamer
• Zaken die we actief kunnen veranderen, we hebben het in onze eigen handen.
- Het werkwoord ‘veranderen’:
o Het anders máken: overgankelijk
o Het anders wórden: onovergankelijk
- Beïnvloeding is dagelijks aanwezig!
Vb. communicatie: toeteren, reclameboodschappen, discussies met partner of vrienden waarin
de een de ander probeert te overtuigen...
è De professionele beïnvloeding van mensen met de bedoeling deze mensen op een of andere
manier beter krijgen.
- Agogiek: de leer van het dóén veranderen van mensen
< Agein (GRIEKS) = voeren of leiden
o Het doel is mensen voeren of leiden in hun verandering
Kenmerken van agogiek:
Algemeen
Ø Beïnvloeden opdat mensen veranderen
Ø Veranderen: mensen in verandering
vb. Helpen bij schulden, na burn-out, werkvoldoening, integratie in de maatschappij na detentie
(gevangenisstraf)
Ø Chirurgen, Wiskundeleraars, Marketeers, …
Ø Deze beroepen helpen bij verandering. Maar zijn niet agogiek.
, Ø Bv. Wiskundeleraar:
Ø Situatie A: Leerling begrijpt niks van wiskunde
Ø Situatie B: Leerling kan wiskunde
Specifiek (wat moet er zijn om agogiek te zijn?)
1. Het gaat om psychosociale verandering
o Hoe je je voelt is van belang bij hoe je je gedraagt, en andersom.
o Dit is het belangrijkste kenmerk van agogiek.
o Hierbij zie je dat wiskundeleraar geen agoog is, omdat die niet met psychosociale
verandering werkt.
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats
o Hier zie je verschil bij tussen PC en je ouders, vriendin, familie, …
3. De beïnvloeding is doelgericht
o Het mag niet toevallig zijn
o Verandering moet voorbedacht zijn
4. De veranderaar werkt systematisch
o Altijd kijken of iedereen nog mee is en of het werkt. Er zit een gedachtegang achter hoe
je je cliënt helpt. Geen nattevingerwerk werk.
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats
o Er moet open en eerlijk gesproken worden
o Als onbewust is zijn we aan het manipuleren. Beide moeten dezelfde gedachtegang
hebben.
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst
o Deze soms ter discussie, idealiter komt iemand naar hulpverlener met hulpvraag. Maar
soms komt het niet perse van die persoon zelf.
o Bv. Cliënt door ouders naar jou gestuurd.
o Bv. Na detentie (gevangenisstraf) moet cliënt hulp zoeken, zo is er ook twijfel in in
hoeverre de cliënt zelf echt hulp wil zoeken.
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan
o Heeft de cliënt echt mee ingestemd.
8. De beïnvloeding is niet wederzijds
o Bij u ouders, familie… heb je twee richtingsverkeer omdat je gelijkwaardig bent.
o Vanuit proffesioneel agogische begeleiding is het maar in 1 richting enkel de cliënt krijgt
een verandering. Je kan niet tegen je cliënt zeggen “Ja dit heb ik ook is meegemaakt
moeilijk…”
o Je kan wel automatisch beïnvloed worden, maar dit is niet het doel.
, 9. (Het gaat om (jong)volwassenen)
o Bij kinderen gaat het om pedagogisch (andere benaming).
Definitie
" De leer van eenzijdige, systematische, doelgerichte, beroepsmatige beïnvloeding die gericht is op het
bereiken van een meer wenselijk geachte psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in
onderling verband) die zich van deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven"
- Niet vanbuiten kennen, wel weten welke elementen erin thuishoren.
Specifiek
"Een mens die zich gezien en begrepen voelt, bloeit open en verandert op bijna magische wijze."
- Roberto Assagioli
- Een quote, Het echt zien en horen van mensen dit brengt meer verandering dan iemand die er
weinig voeling voor heeft.
Cliënt
- Cliënt (individu) of cliëntsysteem (meerdere personen), deelnemer, doelgroep <=> patiënt
o Autonomie ligt volledig bij de cliënt zelf te liggen. Consulent gaat niet zeggen “je moet
dit doen”.
o Gelijkwaardigheid
o Zelfstandigheid
Doordat je zelf actief aan de slag gaat
- Patiënt
o Passief, afhankelijk en onzelfstandig
o Gepaard met lijden en ongemak
- Afhankelijk van welke context worden er andere namen gebruikt. Bijvoorbeeld soms bewoners,
deelnemers, …
Agogische beroepen en (werk)velden
- Voorbeelden van beroepen:
agogie centraal: maatschappelijk werker, mental coach, hulpverlener, psychotherapeut,
mediator, voorlichter (preventiewerker),…
agogie als aspect: verpleegkundige, arts, leraar, praktijkbegeleider, ...
, - Voorbeelden van werkvelden:
gezondheidszorg, reclassering, maatschappelijk werk, gezondheidsvoorlichting,
ontwikkelingssamenwerking, jongerenwerk, ...
Psychosociaal veranderen op verschillende niveaus
- Soorten cliëntsystemen
o.b.v. psychosociaal functioneren
(!) aspecten van voorgaande niveaus spelen hogerop ook mee
- Het hoeft niet altijd individueel te zijn.
- We delen deze op, en deze moeten anders begeleid worden.
o Individuele personen
o Groepen
Je bent ook nog steeds een individu, het is niet omdat je bij groep hoort dat je
geen individu meer bent.
Verzameling mensen die elkaar kennen
Bv. Een koppel, een gezin, een klasgroep, …
Het gaat meer over dynamieken tussen personen
o Organisaties
Is nog een grotere groep, anoniemer en vaak formelere community
Bv. Sportvereniging, De ap-hogeschool. Een grote groep maar iedereen weet
wel of je erbij hoort of niet.
Bv. Naar heel TP een mail sturen is anders dan naar 1 klasgroep.
Je gaat hier niet werken rond een dynamiek omdat je met te veel bent, maar
meer over organisatorische veranderingen.
o Grotere samenlevingsverbanden
Hele anonieme groep, het is
onmogelijk om te weten wie hier
allemaal bij hoort. Deze kunnen
continu veranderen.
Bv. Alle baby’s van België, er komen er
telkens bij en er gaan weg.
Verandering vanuit deze zijn vaak uit
politiek standpunt. Niet over
dynamiek.
Bv. regering die uit opstelt.
- Komt uit micro- macro en meso, maar dit is minder
belangrijk. Wel gekende termen.
Cliëntsystemen: oefening
• Welk cliëntsysteem vind je in de voorbeelden terug?
• Aanvaarden dat jouw lief eigen keuzes maakt
• Individueel niveau.
• De vaccinatieplicht voor de zorg tijdens de coronapandemie
• Grotere samenlevingsverbanden.
Hoorcollege 1: Wat is gedragsverandering?
Veranderen en helpen veranderen
- Moeite & onzekerheid versus dynamiek & uitdaging
=> hoe kijk jij aan tegen verandering?
o Iedereen kijkt anders naar verandering
Bv. Sommige mensen willen altijd nieuw werk zoeken en uitdaging blijven
krijgen, sommige mensen blijven liever bij 1 werk en willen zekerheid.
- Elke verandering stelt eisen!
o Verandering vraagt veel inspanning die je moet leveren.
- Veranderen heeft twee betekenissen:
1. Zélf anders vb. Het weer verandert
• Veranderen uit zichzelf, overkomen ons gewoon
2. Dóén veranderen vb. Ik verander de inrichting van mijn kamer
• Zaken die we actief kunnen veranderen, we hebben het in onze eigen handen.
- Het werkwoord ‘veranderen’:
o Het anders máken: overgankelijk
o Het anders wórden: onovergankelijk
- Beïnvloeding is dagelijks aanwezig!
Vb. communicatie: toeteren, reclameboodschappen, discussies met partner of vrienden waarin
de een de ander probeert te overtuigen...
è De professionele beïnvloeding van mensen met de bedoeling deze mensen op een of andere
manier beter krijgen.
- Agogiek: de leer van het dóén veranderen van mensen
< Agein (GRIEKS) = voeren of leiden
o Het doel is mensen voeren of leiden in hun verandering
Kenmerken van agogiek:
Algemeen
Ø Beïnvloeden opdat mensen veranderen
Ø Veranderen: mensen in verandering
vb. Helpen bij schulden, na burn-out, werkvoldoening, integratie in de maatschappij na detentie
(gevangenisstraf)
Ø Chirurgen, Wiskundeleraars, Marketeers, …
Ø Deze beroepen helpen bij verandering. Maar zijn niet agogiek.
, Ø Bv. Wiskundeleraar:
Ø Situatie A: Leerling begrijpt niks van wiskunde
Ø Situatie B: Leerling kan wiskunde
Specifiek (wat moet er zijn om agogiek te zijn?)
1. Het gaat om psychosociale verandering
o Hoe je je voelt is van belang bij hoe je je gedraagt, en andersom.
o Dit is het belangrijkste kenmerk van agogiek.
o Hierbij zie je dat wiskundeleraar geen agoog is, omdat die niet met psychosociale
verandering werkt.
2. De beïnvloeding vindt beroepsmatig plaats
o Hier zie je verschil bij tussen PC en je ouders, vriendin, familie, …
3. De beïnvloeding is doelgericht
o Het mag niet toevallig zijn
o Verandering moet voorbedacht zijn
4. De veranderaar werkt systematisch
o Altijd kijken of iedereen nog mee is en of het werkt. Er zit een gedachtegang achter hoe
je je cliënt helpt. Geen nattevingerwerk werk.
5. De beïnvloeding vindt bewust plaats
o Er moet open en eerlijk gesproken worden
o Als onbewust is zijn we aan het manipuleren. Beide moeten dezelfde gedachtegang
hebben.
6. De verandering wordt door de betrokkenen gewenst
o Deze soms ter discussie, idealiter komt iemand naar hulpverlener met hulpvraag. Maar
soms komt het niet perse van die persoon zelf.
o Bv. Cliënt door ouders naar jou gestuurd.
o Bv. Na detentie (gevangenisstraf) moet cliënt hulp zoeken, zo is er ook twijfel in in
hoeverre de cliënt zelf echt hulp wil zoeken.
7. De beïnvloeding wordt vrijwillig ondergaan
o Heeft de cliënt echt mee ingestemd.
8. De beïnvloeding is niet wederzijds
o Bij u ouders, familie… heb je twee richtingsverkeer omdat je gelijkwaardig bent.
o Vanuit proffesioneel agogische begeleiding is het maar in 1 richting enkel de cliënt krijgt
een verandering. Je kan niet tegen je cliënt zeggen “Ja dit heb ik ook is meegemaakt
moeilijk…”
o Je kan wel automatisch beïnvloed worden, maar dit is niet het doel.
, 9. (Het gaat om (jong)volwassenen)
o Bij kinderen gaat het om pedagogisch (andere benaming).
Definitie
" De leer van eenzijdige, systematische, doelgerichte, beroepsmatige beïnvloeding die gericht is op het
bereiken van een meer wenselijk geachte psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in
onderling verband) die zich van deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven"
- Niet vanbuiten kennen, wel weten welke elementen erin thuishoren.
Specifiek
"Een mens die zich gezien en begrepen voelt, bloeit open en verandert op bijna magische wijze."
- Roberto Assagioli
- Een quote, Het echt zien en horen van mensen dit brengt meer verandering dan iemand die er
weinig voeling voor heeft.
Cliënt
- Cliënt (individu) of cliëntsysteem (meerdere personen), deelnemer, doelgroep <=> patiënt
o Autonomie ligt volledig bij de cliënt zelf te liggen. Consulent gaat niet zeggen “je moet
dit doen”.
o Gelijkwaardigheid
o Zelfstandigheid
Doordat je zelf actief aan de slag gaat
- Patiënt
o Passief, afhankelijk en onzelfstandig
o Gepaard met lijden en ongemak
- Afhankelijk van welke context worden er andere namen gebruikt. Bijvoorbeeld soms bewoners,
deelnemers, …
Agogische beroepen en (werk)velden
- Voorbeelden van beroepen:
agogie centraal: maatschappelijk werker, mental coach, hulpverlener, psychotherapeut,
mediator, voorlichter (preventiewerker),…
agogie als aspect: verpleegkundige, arts, leraar, praktijkbegeleider, ...
, - Voorbeelden van werkvelden:
gezondheidszorg, reclassering, maatschappelijk werk, gezondheidsvoorlichting,
ontwikkelingssamenwerking, jongerenwerk, ...
Psychosociaal veranderen op verschillende niveaus
- Soorten cliëntsystemen
o.b.v. psychosociaal functioneren
(!) aspecten van voorgaande niveaus spelen hogerop ook mee
- Het hoeft niet altijd individueel te zijn.
- We delen deze op, en deze moeten anders begeleid worden.
o Individuele personen
o Groepen
Je bent ook nog steeds een individu, het is niet omdat je bij groep hoort dat je
geen individu meer bent.
Verzameling mensen die elkaar kennen
Bv. Een koppel, een gezin, een klasgroep, …
Het gaat meer over dynamieken tussen personen
o Organisaties
Is nog een grotere groep, anoniemer en vaak formelere community
Bv. Sportvereniging, De ap-hogeschool. Een grote groep maar iedereen weet
wel of je erbij hoort of niet.
Bv. Naar heel TP een mail sturen is anders dan naar 1 klasgroep.
Je gaat hier niet werken rond een dynamiek omdat je met te veel bent, maar
meer over organisatorische veranderingen.
o Grotere samenlevingsverbanden
Hele anonieme groep, het is
onmogelijk om te weten wie hier
allemaal bij hoort. Deze kunnen
continu veranderen.
Bv. Alle baby’s van België, er komen er
telkens bij en er gaan weg.
Verandering vanuit deze zijn vaak uit
politiek standpunt. Niet over
dynamiek.
Bv. regering die uit opstelt.
- Komt uit micro- macro en meso, maar dit is minder
belangrijk. Wel gekende termen.
Cliëntsystemen: oefening
• Welk cliëntsysteem vind je in de voorbeelden terug?
• Aanvaarden dat jouw lief eigen keuzes maakt
• Individueel niveau.
• De vaccinatieplicht voor de zorg tijdens de coronapandemie
• Grotere samenlevingsverbanden.
