Varken
5.1 Inleiding
populatie en herkomst
Het geslacht sus bevat onder andere de soort sus scrofa (het echte varken). De soort sus
scrofa omvat nog 5 ondersoorten, waaronder sus scrofa ferus (everzwijn) en sus scrofa
domesticus
Varkens zijn wat later gedomesticeerd (na schaap, geit, rund)
In Europa was het varken een bosbewoner met een groot aanpassingsvermogen. Het is een
omnivoor, en vanaf de Middeleeuwen worden ze bijgevoederd met keuken en andere
eetbare afval
Tijdens de 15e eeuw brachten de Portugezen gedomesticeerde varkens uit China en
Zuid-Oost Azië binnen West- Europa
Tijdens de 16e eeuw introduceerden de Portugezen en de Spanjaarden varkens in Centraal-
Zuid-Amerika
Later worden Chinese en Aziatische varkens ingekruist met Engelse inheemse rassen
⇒ Hieruit ontstaat de hedendaagse varkensteelt na selectie op welbepaalde eigenschappen
consumptie van varkensvlees
Sinds de 19e eeuw nam de consumptie van varkensvlees toe, en dat in versnelling na WO2.
In Azië wordt varkensvet veel gebruikt!
In Islamitische en Joodse gemeenschappen gebruikt men geen varkensvlees
Varkensvlees kan over het algemeen goedkoper geproduceerd worden dan rundsvlees.
De gemiddelde consumptie per jaar per inwoner is 50 kg (nu in dalende trend)
40% van de gehele varkenspopulatie komt uit/zit in China (varkensvlees maakt hier 85% uit
van geconsumeerd vlees)
De manier waarop een karkas wordt gesneden verschilt naargelang het type varken:
- magere spekvarkens : bestemd voor bereide vleeswaren (salami,
varkensburger… vooral in Noord-Amerika!)
- magere slagersvarkens : varken dat in stukken wordt gesneden (coteletten,
varkenshaasjes, gebraad… Zoals in België!!)
- vette varkens : zoals gebruikelijk in Azië
De dikke, lederachtige huid van een varken is met onderliggende spieren verbonden door
een spek- of vetlaag
1
, Varken
uitbatingsomstandigheden
Noord-Amerika: varkensland bij uitstek!!
- Varkens worden hoofdzakelijk aangehouden waar ook het voedsel wordt
geproduceerd, de zogenaamde ‘Corn Belt’ = plek waar ook gigantische
hoeveelheden graan worden geproduceerd om die varkens te voeden
- Ze doen in Noord-Amerika een minimale investering in de huisvesting… Onze
varkens leven ivm daar in luxehotels!
- Morfologie: Het zijn snelgroeiende, nogal vette, behaarde varkens. Met dikwijls rode,
zwarte en gevlekte haarkleedpatronen (als weerstand tegen zonlicht tijdens de hete
zomermaanden → onze roze typische varkentjes zouden al lang verbranden!!)
Europa:
- Varkens werden tot zo’n 50 jaar geleden gehouden op ‘gemengde’ bedrijven: waar
ook andere landbouwhuisdieren werden gehouden + aan akkerbouw werd gedaan
- O.w.v hygiënische redenen is men geëvolueerd naar ‘gesloten’ bedrijven
‘gesloten bedrijf’ = bedrijf dat letterlijk afgesloten is van de omgeving, en alles dus eigenlijk
zelf doet in de mate van het mogelijke (er komt alleen nog maar sperma binnen (KI), geen
ander dier)
- varkenshouderij in Europa is sterk verweven met de veevoedersector.
België:
- Er worden in België jaarlijks zo’n 10 miljoen vleesvarkens geproduceerd
- Actueel probleem : varkenshouders hebben veel grond nodig zodat ze hun mest van
de varkens kunnen kwijtraken, MAAR je hebt veel geld nodig voor die grond…
→ actueel probleem hier: er is te veel mest!
Algemeen:
Intensieve productie levert een goedkoper product en meer efficiëntie, maar ook veel
nadelen:
😣
- toegenomen infectiedruk voor dierziekten owv grote varkens concentratie
- mestoverschotten (stinky )
- varkensvoeder is gemaakt op basis van granen → competitie met de mens
- we zijn afhankelijk van Noord-Amerika voor de graanimport voor ons varkensvoer
- enorme afhankelijkheid van voeders uit het buitenland …
evoluties ten gevolge van domesticatie
morfologische aanpassingen van het everzwijn naar het varken:
Everzwijn heeft een dikke, stugge huid die stug behaard is. Ze is smal/kort van bouw in
zijaanzicht en heeft een relatief grote kop.
De voorhand is duidelijk beter ontwikkeld dan de achterhand: de schofthoogte is veel
hoger dan kruishoogte!
Het everzwijn is een atleet: zeer ruime borstkas met grote longen en een groot hart
2
5.1 Inleiding
populatie en herkomst
Het geslacht sus bevat onder andere de soort sus scrofa (het echte varken). De soort sus
scrofa omvat nog 5 ondersoorten, waaronder sus scrofa ferus (everzwijn) en sus scrofa
domesticus
Varkens zijn wat later gedomesticeerd (na schaap, geit, rund)
In Europa was het varken een bosbewoner met een groot aanpassingsvermogen. Het is een
omnivoor, en vanaf de Middeleeuwen worden ze bijgevoederd met keuken en andere
eetbare afval
Tijdens de 15e eeuw brachten de Portugezen gedomesticeerde varkens uit China en
Zuid-Oost Azië binnen West- Europa
Tijdens de 16e eeuw introduceerden de Portugezen en de Spanjaarden varkens in Centraal-
Zuid-Amerika
Later worden Chinese en Aziatische varkens ingekruist met Engelse inheemse rassen
⇒ Hieruit ontstaat de hedendaagse varkensteelt na selectie op welbepaalde eigenschappen
consumptie van varkensvlees
Sinds de 19e eeuw nam de consumptie van varkensvlees toe, en dat in versnelling na WO2.
In Azië wordt varkensvet veel gebruikt!
In Islamitische en Joodse gemeenschappen gebruikt men geen varkensvlees
Varkensvlees kan over het algemeen goedkoper geproduceerd worden dan rundsvlees.
De gemiddelde consumptie per jaar per inwoner is 50 kg (nu in dalende trend)
40% van de gehele varkenspopulatie komt uit/zit in China (varkensvlees maakt hier 85% uit
van geconsumeerd vlees)
De manier waarop een karkas wordt gesneden verschilt naargelang het type varken:
- magere spekvarkens : bestemd voor bereide vleeswaren (salami,
varkensburger… vooral in Noord-Amerika!)
- magere slagersvarkens : varken dat in stukken wordt gesneden (coteletten,
varkenshaasjes, gebraad… Zoals in België!!)
- vette varkens : zoals gebruikelijk in Azië
De dikke, lederachtige huid van een varken is met onderliggende spieren verbonden door
een spek- of vetlaag
1
, Varken
uitbatingsomstandigheden
Noord-Amerika: varkensland bij uitstek!!
- Varkens worden hoofdzakelijk aangehouden waar ook het voedsel wordt
geproduceerd, de zogenaamde ‘Corn Belt’ = plek waar ook gigantische
hoeveelheden graan worden geproduceerd om die varkens te voeden
- Ze doen in Noord-Amerika een minimale investering in de huisvesting… Onze
varkens leven ivm daar in luxehotels!
- Morfologie: Het zijn snelgroeiende, nogal vette, behaarde varkens. Met dikwijls rode,
zwarte en gevlekte haarkleedpatronen (als weerstand tegen zonlicht tijdens de hete
zomermaanden → onze roze typische varkentjes zouden al lang verbranden!!)
Europa:
- Varkens werden tot zo’n 50 jaar geleden gehouden op ‘gemengde’ bedrijven: waar
ook andere landbouwhuisdieren werden gehouden + aan akkerbouw werd gedaan
- O.w.v hygiënische redenen is men geëvolueerd naar ‘gesloten’ bedrijven
‘gesloten bedrijf’ = bedrijf dat letterlijk afgesloten is van de omgeving, en alles dus eigenlijk
zelf doet in de mate van het mogelijke (er komt alleen nog maar sperma binnen (KI), geen
ander dier)
- varkenshouderij in Europa is sterk verweven met de veevoedersector.
België:
- Er worden in België jaarlijks zo’n 10 miljoen vleesvarkens geproduceerd
- Actueel probleem : varkenshouders hebben veel grond nodig zodat ze hun mest van
de varkens kunnen kwijtraken, MAAR je hebt veel geld nodig voor die grond…
→ actueel probleem hier: er is te veel mest!
Algemeen:
Intensieve productie levert een goedkoper product en meer efficiëntie, maar ook veel
nadelen:
😣
- toegenomen infectiedruk voor dierziekten owv grote varkens concentratie
- mestoverschotten (stinky )
- varkensvoeder is gemaakt op basis van granen → competitie met de mens
- we zijn afhankelijk van Noord-Amerika voor de graanimport voor ons varkensvoer
- enorme afhankelijkheid van voeders uit het buitenland …
evoluties ten gevolge van domesticatie
morfologische aanpassingen van het everzwijn naar het varken:
Everzwijn heeft een dikke, stugge huid die stug behaard is. Ze is smal/kort van bouw in
zijaanzicht en heeft een relatief grote kop.
De voorhand is duidelijk beter ontwikkeld dan de achterhand: de schofthoogte is veel
hoger dan kruishoogte!
Het everzwijn is een atleet: zeer ruime borstkas met grote longen en een groot hart
2
