De stem van de burger
België : 6 regeringen
▪ Federale
▪ Vlaamse
▪ Waalse
▪ BH regering
▪ Franse gemeenschapsregering
▪ Regering Duitstalige gemeenschap
De regeringen waarvoor stemden in juni 2024: federaal +Vlaams + Europees
De bestuursniveaus waarvoor stemden in oktober 2024: gemeenteraad + provincieraad
1. Stemrecht of stemplicht
België = representatieve democratie → niet direct
➔ electorale participatie: via kiesrecht bepalen wie jou representeert of vertegenwoordigt
- Voorwaarden om te mogen stemmen:
▪ Belgische nationaliteit (wel lokaal als je minstens 5 jaar verblijfplaats in België)
▪ Minstens 18 jaar op de dag van de verkiezingen→sinds 2022: 16 jaar voor Europese verkiezingen
▪ Ingeschreven in bevolkingsregister van een gemeente van het kiesgebied: Als u uw
hoofdverblijfplaats in een bepaalde gemeente heeft en dit na onderzoek effectief zo blijkt te zijn,
wordt u ingeschreven in het bevolkingsregister van die gemeente
▪ Geen criminele feiten of onbekwaam zijn - burgerrechten ontnomen
- Sinds 1893
- Sinds 2021: niet meer voor de lokale verkiezingen
- Omdat de stemming geheim is, kan echter nooit gecontroleerd worden of een stem daadwerkelijk werd
uitgebracht op het moment dat de stembrief in de stembus valt (niemand kan zien of je wel daadwerkelijk
een stem indient)
= daarom: eerder spraken van opkomstplicht i.p.v. stemplicht
, 1.1 Afschaffing opkomstplicht?
resultaten van studie uit 2023 deels achterhaald
Steeds meer Belgen gaan niet stemmen:
het percentage stijgt van ongeveer 9% in 1991 naar 11,6% in 2019. Tegelijk daalt het aantal blanco of
ongeldige stemmen niet sterk meer
→opkomstplicht de facto aan het verdwijnen is, omdat steeds meer mensen wegblijven zonder echte
gevolgen
Meer dan de helft van de Belgen zegt dat ze altijd zouden blijven stemmen, ook zonder opkomstplicht.
→ Toch zou een groot deel minder vaak of nooit gaan stemmen: 21,6% nooit en 14% soms
→ Daardoor zou de opkomst bij verkiezingen waarschijnlijk dalen
België : 6 regeringen
▪ Federale
▪ Vlaamse
▪ Waalse
▪ BH regering
▪ Franse gemeenschapsregering
▪ Regering Duitstalige gemeenschap
De regeringen waarvoor stemden in juni 2024: federaal +Vlaams + Europees
De bestuursniveaus waarvoor stemden in oktober 2024: gemeenteraad + provincieraad
1. Stemrecht of stemplicht
België = representatieve democratie → niet direct
➔ electorale participatie: via kiesrecht bepalen wie jou representeert of vertegenwoordigt
- Voorwaarden om te mogen stemmen:
▪ Belgische nationaliteit (wel lokaal als je minstens 5 jaar verblijfplaats in België)
▪ Minstens 18 jaar op de dag van de verkiezingen→sinds 2022: 16 jaar voor Europese verkiezingen
▪ Ingeschreven in bevolkingsregister van een gemeente van het kiesgebied: Als u uw
hoofdverblijfplaats in een bepaalde gemeente heeft en dit na onderzoek effectief zo blijkt te zijn,
wordt u ingeschreven in het bevolkingsregister van die gemeente
▪ Geen criminele feiten of onbekwaam zijn - burgerrechten ontnomen
- Sinds 1893
- Sinds 2021: niet meer voor de lokale verkiezingen
- Omdat de stemming geheim is, kan echter nooit gecontroleerd worden of een stem daadwerkelijk werd
uitgebracht op het moment dat de stembrief in de stembus valt (niemand kan zien of je wel daadwerkelijk
een stem indient)
= daarom: eerder spraken van opkomstplicht i.p.v. stemplicht
, 1.1 Afschaffing opkomstplicht?
resultaten van studie uit 2023 deels achterhaald
Steeds meer Belgen gaan niet stemmen:
het percentage stijgt van ongeveer 9% in 1991 naar 11,6% in 2019. Tegelijk daalt het aantal blanco of
ongeldige stemmen niet sterk meer
→opkomstplicht de facto aan het verdwijnen is, omdat steeds meer mensen wegblijven zonder echte
gevolgen
Meer dan de helft van de Belgen zegt dat ze altijd zouden blijven stemmen, ook zonder opkomstplicht.
→ Toch zou een groot deel minder vaak of nooit gaan stemmen: 21,6% nooit en 14% soms
→ Daardoor zou de opkomst bij verkiezingen waarschijnlijk dalen
