SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
1 Inleiding
1.1 Wat is ontwikkelingspsychologie?
Psychologie:
Is de studie van menselijk gedrag zowel intern (denken of voelen) als
extern (agressief gedrag)
Ontwikkelingspsychologie:
Het gedrag doorheen de verschillende levensfasen van de mens. Letterlijk
de psychologie van de ontwikkeling en dat verwijst naar de ontwikkeling
van baby tot adolescent.
Levenslooppychologie:
Men heeft ontdekt dat ook na je volwassenheid de ontwikkeling niet
stilvalt
1.2 Theoretische modellen in de
ontwikkelingspsychologie
Fasettheorieën:
Dit is wanneer ze fasen onderscheiden waarbinnen het kind bepaalde
kenmerken gaat vertonen die relatief stabiel blijven, tot het naar de
volgende fase overgaat. Voorbeelden: Freud, Erikson en Piaget.
Continue ontwikkeling:
Dit verwijst naar het idee dat ontwikkeling geleidelijk en vloeiend verloopt.
Er zijn geen duidelijke sprongen ipv daarvan verandert het kind stap per
stap. Voorbeeld sociaal-culturele theorie van Vygotski.
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
De psycho-sociale identiteitstheorie van Erikson:
De theorie van Erikson wordt nog vaak gebruikt omdat zij globaal een
mooi overzicht geeft over de psychosociale uitdagingen van elke
leeftijdsfase. Kritiek de theorie is vrij vaag.
Ontwikkelingsfase + Omschrijving conflict Toelichting
leeftijd
Geboorte- 12 à 18 Vertrouwen versus +: vertrouwen dankzij
maanden wantrouwen steun van de
omgeving
-:angst voor anderen
zorgen voor anderen
12 à18 maanden- 3 Autonomie versus +: onafhankelijkheid
jaar schaamte en twijfel ten gevolge van
stimuleren
experimenteren
3-5 à 6 jaar Initiatief versus +: ontdekken van
schuldgevoel manieren om
handelingen in gang te
zetten.
-: schuldgevoel over
daden en gedachten
5 à 6 jaar- Ijver versus +: groeiend besef van
adolescentie minderwaardigheid competenties.
-: gevoelens van
minderwaardigheid,
geen vertrouwen in
eigen kunnen
Adolescentie Identiteit versus +: bewustzijn van
identiteitsverwarring eigen uniekheid,
weten welke rol te
vervullen.
-: onvermogen om
passende rollen in het
leven te herkennen
Eerste Intimiteit versus +: ontwikkeling van
volwassenheid isolement liefdevolle seksuele
relaties en hechte
vriendschappen
-: begatelliseren van
eigen activiteiten
Rijpheid Ego-integriteit versus +: gevoel van eenheid
wanhoop in wat men in het
leven heeft bereikt
-: spijt van gemiste
kansen
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
De cognitieve ontwikkelingspsychologie van Jean Piaget:
In grote lijnen verloopt de cognitieve ontwikkeling zoals Piaget beschrijft.
Hij maakt alleen geen gebruik van wetenschappelijke zaken. Hij deed dit
door zijn eigen kinderen te observeren en onderschatte de vermogens van
kinderen, vooral gebaseerd op westerse kinderen.
Ontwikkelingsfase+ leeftijd Belangrijkste kenmerken
Sensomotorisch stadium (0-2 Kind verkrijgt kennis door
jaar) zintuiglijke ervaringen en
motorisch handelen. Weinig tot
geen vermogen om te denken of
dingen symbolisch weer te geven.
Preoperationele stadium (2- Kind kan nadenken (mentaal
6jaar) representeren) maar maakt nog
geen gebruik van logische
denkprocessen (veel denkfouten,
zoals gebrek aan conservatie,
gebrek aan transformatie,
egocentrisch denken, centratie)
Concreet operationeel stadium Kind kan logisch en systematisch
(6-12 jaar) denken met concrete inhouden
(beheerst conservatie,
reversibiliteit en logica)
Formeel operationeel stadium Ontwikkeling van logisch redeneren
(12-16 jaar) (verbanden zien en begrijpen) en
abstract denken (denken komt los
van het concrete)
Het sociaal-culturele theorie van Lev Vygotski:
Vygotski geloofde dat ontwikkeling niet losstaat van de sociale omgeving,
maar juist door interactie met andere mensen tot stand komt. Kinderen
leren dus niet alleen door zelf te ontdekken, maar vooral door samen te
denken, te praten en samen problemen op te lossen.
Neuropsychologische invalshoek:
Waarbij we via ontrafelen van de hersenprocessen komen tot inzichten van
de ontwikkeling
Informatieverwerkingstheorie:
Waarbij de cognitieve ontwikkeling wordt beschreven naar analogie met
een computer, waarbij kennis steeds uitbreidt en processen steeds
verfijnder en efficiënter worden.
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
Wat heeft allemaal invloed op ontwikkeling?
Universele invloeden: gedragsveranderingen die in elke leeftijdsfase
bij alle mensen voorkomt
Gedeelde (of normatieve) invloeden: ze zijn niet universeel, maar
gedeeld door groepen mensen:
o Historische bepaalde invloeden: gebeurtenissen of
omstandigheden die een hele generatie vormen bv.
Covidpandemie, wereldoorlog meemaken,..
o Sociaal-culturele invloeden: ervaringen die mensen binnen een
bepaalde sociale en/of culturele groep met elkaar delen.
Unieke invloeden: persoonlijke ervaringen die niet gedeeld worden
met een grotere groep. Vb. opvoedingsstijl van je ouders, school
waar je naartoe gaat,…
Enkele onderzoeksmethoden in de ontwikkelingspsychologie:
Longitudinaal onderzoek: volgt men een groep mensen doorheen de
tijd en kijkt men hoe deze na verloop van tijd veranderd zijn.
Cross-sectioneel of dwarsdoorsnedeonderzoek: gaat men
tegelijkertijd mensen van verschillende leeftijdscategorieën
onderzoeken. Wanneer men deze met elkaar vergelijkt op een
moment in de tijd kan men gevonden verschillen toeschrijven aan de
ontwikkeling.
Cross-sequentieel onderzoek: is een combinatie van de twee
bovenste onderzoeksmethoden. Daarbij volgt men meerde
leeftijdsgroepen (cohorten) over een bepaalde tijdsperiode met
verschillende meetmomenten. Op die manier kan men zowel
veranderingen binnen individuen (leeftijdsveranderingen) als
verschillen tussen leeftijdsgroepen (cohorteffecten of
leeftijdsverschillen) analyseren
2 Prenatale ontwikkeling
2.1 Hersenontwikkeling
Vanaf wanneer zijn alle neuronen aanwezig?
Het begin van het derde trimester zijn alle neuronen aanwezig. Ze
ontstaan centraal in de hersenen maar moeten nog migreren naar de
juiste plaats in de hersenen, waar ze dan hun definitieve vorm zullen
krijgen en ook de vele verbindingen/synapsen beginnen aanleggen.
Wat zie je op de EEG op 6 maanden:
Eerste hersenactiviteit is zichtbaar, met korte waakmomenten
Wat zie je op de EEG op 8 maanden:
Slaapwaakpatroon
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
1 Inleiding
1.1 Wat is ontwikkelingspsychologie?
Psychologie:
Is de studie van menselijk gedrag zowel intern (denken of voelen) als
extern (agressief gedrag)
Ontwikkelingspsychologie:
Het gedrag doorheen de verschillende levensfasen van de mens. Letterlijk
de psychologie van de ontwikkeling en dat verwijst naar de ontwikkeling
van baby tot adolescent.
Levenslooppychologie:
Men heeft ontdekt dat ook na je volwassenheid de ontwikkeling niet
stilvalt
1.2 Theoretische modellen in de
ontwikkelingspsychologie
Fasettheorieën:
Dit is wanneer ze fasen onderscheiden waarbinnen het kind bepaalde
kenmerken gaat vertonen die relatief stabiel blijven, tot het naar de
volgende fase overgaat. Voorbeelden: Freud, Erikson en Piaget.
Continue ontwikkeling:
Dit verwijst naar het idee dat ontwikkeling geleidelijk en vloeiend verloopt.
Er zijn geen duidelijke sprongen ipv daarvan verandert het kind stap per
stap. Voorbeeld sociaal-culturele theorie van Vygotski.
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
De psycho-sociale identiteitstheorie van Erikson:
De theorie van Erikson wordt nog vaak gebruikt omdat zij globaal een
mooi overzicht geeft over de psychosociale uitdagingen van elke
leeftijdsfase. Kritiek de theorie is vrij vaag.
Ontwikkelingsfase + Omschrijving conflict Toelichting
leeftijd
Geboorte- 12 à 18 Vertrouwen versus +: vertrouwen dankzij
maanden wantrouwen steun van de
omgeving
-:angst voor anderen
zorgen voor anderen
12 à18 maanden- 3 Autonomie versus +: onafhankelijkheid
jaar schaamte en twijfel ten gevolge van
stimuleren
experimenteren
3-5 à 6 jaar Initiatief versus +: ontdekken van
schuldgevoel manieren om
handelingen in gang te
zetten.
-: schuldgevoel over
daden en gedachten
5 à 6 jaar- Ijver versus +: groeiend besef van
adolescentie minderwaardigheid competenties.
-: gevoelens van
minderwaardigheid,
geen vertrouwen in
eigen kunnen
Adolescentie Identiteit versus +: bewustzijn van
identiteitsverwarring eigen uniekheid,
weten welke rol te
vervullen.
-: onvermogen om
passende rollen in het
leven te herkennen
Eerste Intimiteit versus +: ontwikkeling van
volwassenheid isolement liefdevolle seksuele
relaties en hechte
vriendschappen
-: begatelliseren van
eigen activiteiten
Rijpheid Ego-integriteit versus +: gevoel van eenheid
wanhoop in wat men in het
leven heeft bereikt
-: spijt van gemiste
kansen
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
De cognitieve ontwikkelingspsychologie van Jean Piaget:
In grote lijnen verloopt de cognitieve ontwikkeling zoals Piaget beschrijft.
Hij maakt alleen geen gebruik van wetenschappelijke zaken. Hij deed dit
door zijn eigen kinderen te observeren en onderschatte de vermogens van
kinderen, vooral gebaseerd op westerse kinderen.
Ontwikkelingsfase+ leeftijd Belangrijkste kenmerken
Sensomotorisch stadium (0-2 Kind verkrijgt kennis door
jaar) zintuiglijke ervaringen en
motorisch handelen. Weinig tot
geen vermogen om te denken of
dingen symbolisch weer te geven.
Preoperationele stadium (2- Kind kan nadenken (mentaal
6jaar) representeren) maar maakt nog
geen gebruik van logische
denkprocessen (veel denkfouten,
zoals gebrek aan conservatie,
gebrek aan transformatie,
egocentrisch denken, centratie)
Concreet operationeel stadium Kind kan logisch en systematisch
(6-12 jaar) denken met concrete inhouden
(beheerst conservatie,
reversibiliteit en logica)
Formeel operationeel stadium Ontwikkeling van logisch redeneren
(12-16 jaar) (verbanden zien en begrijpen) en
abstract denken (denken komt los
van het concrete)
Het sociaal-culturele theorie van Lev Vygotski:
Vygotski geloofde dat ontwikkeling niet losstaat van de sociale omgeving,
maar juist door interactie met andere mensen tot stand komt. Kinderen
leren dus niet alleen door zelf te ontdekken, maar vooral door samen te
denken, te praten en samen problemen op te lossen.
Neuropsychologische invalshoek:
Waarbij we via ontrafelen van de hersenprocessen komen tot inzichten van
de ontwikkeling
Informatieverwerkingstheorie:
Waarbij de cognitieve ontwikkeling wordt beschreven naar analogie met
een computer, waarbij kennis steeds uitbreidt en processen steeds
verfijnder en efficiënter worden.
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
, SAMENVATTING PSYCHOLOGIE
Wat heeft allemaal invloed op ontwikkeling?
Universele invloeden: gedragsveranderingen die in elke leeftijdsfase
bij alle mensen voorkomt
Gedeelde (of normatieve) invloeden: ze zijn niet universeel, maar
gedeeld door groepen mensen:
o Historische bepaalde invloeden: gebeurtenissen of
omstandigheden die een hele generatie vormen bv.
Covidpandemie, wereldoorlog meemaken,..
o Sociaal-culturele invloeden: ervaringen die mensen binnen een
bepaalde sociale en/of culturele groep met elkaar delen.
Unieke invloeden: persoonlijke ervaringen die niet gedeeld worden
met een grotere groep. Vb. opvoedingsstijl van je ouders, school
waar je naartoe gaat,…
Enkele onderzoeksmethoden in de ontwikkelingspsychologie:
Longitudinaal onderzoek: volgt men een groep mensen doorheen de
tijd en kijkt men hoe deze na verloop van tijd veranderd zijn.
Cross-sectioneel of dwarsdoorsnedeonderzoek: gaat men
tegelijkertijd mensen van verschillende leeftijdscategorieën
onderzoeken. Wanneer men deze met elkaar vergelijkt op een
moment in de tijd kan men gevonden verschillen toeschrijven aan de
ontwikkeling.
Cross-sequentieel onderzoek: is een combinatie van de twee
bovenste onderzoeksmethoden. Daarbij volgt men meerde
leeftijdsgroepen (cohorten) over een bepaalde tijdsperiode met
verschillende meetmomenten. Op die manier kan men zowel
veranderingen binnen individuen (leeftijdsveranderingen) als
verschillen tussen leeftijdsgroepen (cohorteffecten of
leeftijdsverschillen) analyseren
2 Prenatale ontwikkeling
2.1 Hersenontwikkeling
Vanaf wanneer zijn alle neuronen aanwezig?
Het begin van het derde trimester zijn alle neuronen aanwezig. Ze
ontstaan centraal in de hersenen maar moeten nog migreren naar de
juiste plaats in de hersenen, waar ze dan hun definitieve vorm zullen
krijgen en ook de vele verbindingen/synapsen beginnen aanleggen.
Wat zie je op de EEG op 6 maanden:
Eerste hersenactiviteit is zichtbaar, met korte waakmomenten
Wat zie je op de EEG op 8 maanden:
Slaapwaakpatroon
PSYCHOLOGIE LETICIA HUYGHE
